Roemenië wacht op EU-miljarden

De Roemeense demissionaire minister voor EU-fondsen, Dragoș Pîslaru, zegt dat zijn land meer dan 90% van de subsidies uit het Europese herstelplan zal binnenhalen (EVZ, Curs de Guvernare). Dat percentage is een raming. Op 1 september had Roemenië daadwerkelijk ongeveer € 13 miljard ontvangen uit een plan van € 20,1 miljard, goed voor circa 64% (Gândul, Aktual24). Om van 64% naar 90% te komen, moet Brussel nog miljarden goedkeuren. Dat is nog niet gebeurd.

Het geld komt uit de RRF, de Europese herstel- en veerkrachtfaciliteit na de pandemie. Die betaalt landen niet voor plannen of contracten, maar voor afgeronde hervormingen en investeringen (European Commission). Zoals we zondag schreven, liep de Roemeense uitvoeringsperiode op 31 augustus af. Demissionair premier Ilie Bolojan erkende toen al dat gemiste hervormingen het land honderden miljoenen hadden gekost.

Twee aanvragen, nog geen betalingen

Pîslaru's cijfer van 90,58% hangt af van twee openstaande betalingsaanvragen. Aanvraag 5 werd op 14 augustus ingediend en heeft een brutowaarde van € 2,84 miljard (Agerpres, Mediafax). Volgens Pîslaru kan het voorlopige oordeel van de Commissie ongeveer twee maanden duren (RFI România). Aanvraag 6, de laatste, wordt uiterlijk 30 september verwacht (Profit.ro). Die is nog niet ingediend.

Indienen is niet hetzelfde als betaald krijgen. Het geld gaat pas lopen na drie controles: de Commissie stelt vast of afgesproken hervormingsstappen en meetbare doelen zijn gehaald, EU-financiële ambtenaren beoordelen die vaststelling, en Brussel neemt daarna het betalingsbesluit (EUR-Lex). De Roemeense kop van 90% telt dus geld mee waarvan Boekarest hoopt dat het door die procedure komt. De Commissie heeft nog niet ingestemd.

Loonwet en kolen

Roemenië weet al deels wat het kwijtraakt. Volgens Bolojan loopt het land € 770 miljoen mis doordat het parlement geen uniforme loonwet voor de publieke sector heeft aangenomen, een hervorming die Brussel expliciet had geëist. Hij legde de schuld bij PSD, de grootste partij, die de wet zou hebben geblokkeerd (HotNews, Euronews). Dat bedrag is Bolojans binnenlandse raming. De formele korting volgt uit de eindbeoordeling van de Commissie.

Kolen vormen een tweede risico. Roemenië had toegezegd bruinkoolcentrales te sluiten als mijlpaal in de decarbonisatie. In plaats daarvan stemde het parlement ervoor om centrales in Turceni en Craiova open te houden. De Commissie zei daarop te zullen bekijken of de mijlpaal nog als gehaald kan gelden (Romania Insider, Agerpres). Bolojan schatte het mogelijke verlies op ongeveer € 100 miljoen (Economica). Het kolendossier is lastiger dan de loonwet, omdat het test of een mijlpaal die Brussel eerder als geleverd accepteerde, later door een parlementaire stemming alsnog kan worden uitgehold.

Regeringen tellen plannen, Brussel telt uitvoering

De kloof tussen politieke claims en gecontroleerd geld speelt niet alleen in Boekarest. De Italiaanse regering meldde € 153,2 miljard aan ontvangen middelen en 366 behaalde mijlpalen, maar de Corte dei conti, de Italiaanse rekenkamer, stelde vast dat naar waarde slechts 12,4% van de projecten was afgerond. Voor meer dan € 75 miljard aan projecten liep de uitvoering nog (Struttura di missione PNRR, LavoriPubblici.it). Zelfs Spanje, de beste leerling van de EU-klas in dit programma, zag de Commissie € 537 miljoen inhouden op de zesde betaling omdat sommige doelen nog niet waren afgerond (El País).

Regeringen tellen verwachte betalingen mee voordat Brussel klaar is met controleren. In Roemenië is die kloof groter, omdat de politieke mislukkingen rond lonen en kolen zwaarder wegen en omdat het land de tegenvaller moeilijker kan dragen. Fitch beoordeelt Roemenië met BBB- en een negatieve outlook (Fitch). EU-subsidies die wegvallen, moet de Roemeense staat bij die rating vervangen door leningen, en die zijn duurder. Die kosten komen terecht bij belastingbetalers, publieke diensten en een begroting die toch al een van de grootste tekorten in de EU laat zien.

Voor Roemenië draait het risico niet langer om de vraag hoeveel EU-geld het kan aankondigen, maar hoeveel ontbrekende subsidies het moet vervangen door duurdere schuld. Pas de beoordeling van aanvragen 5 en 6 door de Commissie legt het eindbedrag vast.