Roemeense rating houdt stand, begroting stokt

S&P Global Ratings handhaafde op 2 oktober de Roemeense rating op BBB−, de laagste trede van kredietwaardigheid voor beleggingen, met een negatief vooruitzicht. Dat is een formele waarschuwing dat een verlaging dreigt (BURSA). Eén stap lager zouden Roemeense staatsobligaties als speculatief gelden. Beleggers die volgens hun regels alleen in kredietwaardige obligaties mogen beleggen, zouden ze dan moeten mijden. S&P rekent erop dat de partijen een regering vormen die begrotingen kan aannemen waarmee het tekort in 2027 en 2028 verder daalt. Een langdurige impasse kan volgens het ratingbureau tot een verlaging leiden (News.ro). Deze week verwierp het parlement de jongste poging om zo’n regering te vormen.

De vooruitgang die S&P al ziet

De rating blijft overeind doordat het tekort ook onder een demissionaire regering bleef dalen. In de eerste acht maanden van het jaar zakte het tekort op kasbasis, het verschil tussen de inkomsten en uitgaven van de staat, naar 2,89% van het bbp, tegen 4,51% een jaar eerder (Digi24).

Dat is een tussentelling. Voor het hele jaar kijkt S&P naar de ruimere maatstaf uit de Europese begrotingsregels, die de hele publieke sector omvat en uitgaven anders boekt. Op die basis verwacht het ratingbureau dat het tekort daalt van 7,9% van het bbp in 2025 naar 6,25% dit jaar en 5,0% in 2028 (Agerpres, BURSA). De cijfers over de eerste acht maanden laten zien wat al is bereikt. De latere cijfers zijn prognoses; die komen alleen uit als toekomstige begrotingen de daling voortzetten.

Een deel van de besparingen gaat op aan rente. Van januari tot en met augustus betaalde de staat 42,05 miljard lei aan rente, 26,7% meer dan een jaar eerder (Știrile ProTV). Elke leu die naar obligatiehouders gaat, kan niet naar scholen, wegen of salarissen. Elders moet dus verder worden bezuinigd om hetzelfde tekortdoel te halen.

Kredietverstrekkers vroegen al om een hogere vergoeding. Het rendement op tienjarige staatsobligaties, de jaarlijkse opbrengst die beleggers eisen om de staat geld te lenen, bereikte in de twee weken voor het besluit het hoogste niveau van 2026, meldde Reuters op 1 oktober (Reuters via Yahoo Finance). Hogere rendementen maken nieuwe leningen duurder wanneer oude schulden worden geherfinancierd. Ze verklaren de rentelast van dit jaar overigens niet: die komt grotendeels voort uit schulden die al zijn uitgegeven. S&P maakte zijn besluit vrijdagavond bekend, dus de markten hebben er nog niet op gereageerd.

Een begroting waarvoor niemand de stemmen heeft

Het parlement verwierp op 30 september het kabinet van Siegfried Mureșan. Dat kreeg 182 stemmen, 51 minder dan de vereiste 233 (AGERPRES). De sociaaldemocraten steunden het kabinet niet. Hun leider Sorin Grindeanu zegt wel bereid te zijn te onderhandelen over een regering met een andere economische koers (Gândul).

De Roemeense begrotingswet verplicht de regering om uiterlijk 15 november de ontwerpbegroting voor volgend jaar naar het parlement te sturen (Law 500/2002). Die deadline geldt voor het indienen van het ontwerp, niet voor de goedkeuring ervan. Toch wordt dan voor het eerst duidelijk of een partij of coalitie genoeg stemmen kan verzamelen om een begroting aan te nemen. Een demissionair kabinet kan het land blijven besturen, maar kan zonder meerderheid geen nieuwe begroting aannemen.

De politieke impasse kost al geld. Ilie Bolojan zei dat Roemenië ongeveer €770 miljoen aan EU-herstelgelden is misgelopen door het vastgelopen wetsvoorstel over de salarissen in de publieke sector (HotNews).

Wie de bezuinigingen moet dragen

S&P verwacht dat de begroting voor 2027 minder geld uittrekt voor investeringen en de salarissen en pensioenen in de publieke sector slechts voorzichtig verhoogt (News.ro). Overheidsinvesteringen betalen voor ziekenhuizen, wegen en spoorlijnen. Minder uitgaven raken bouwbedrijven nu en de mensen die later van die projecten gebruik zouden maken.

Voor huishoudens zijn de beperkte verhogingen van groter belang. Elk jaar bepaalt de staat hoeveel pensioenen en ambtenarensalarissen stijgen; dat heet indexering. Stijgen die bedragen minder hard dan de inflatie, dan kunnen gepensioneerden en ambtenaren met hetzelfde inkomen minder kopen. Als een begroting met zulke maatregelen wordt aangenomen, dragen deze groepen een groot deel van de aanpassing. Over een pakket is nog niet gestemd, dus hoe de lasten precies worden verdeeld, ligt nog open.

S&P heeft Roemenië kredietwaardig gehouden op basis van twee zaken: de tekortverlagingen die al zijn doorgevoerd en een begrotingsakkoord dat het parlement nog niet heeft bereikt. De latere tekortcijfers zijn prognoses, geen resultaten. Ze hangen ervan af of de partijen die nu met president Nicușor Dan onderhandelen het eens worden over wie de volgende bezuinigingsronde draagt. Lukt dat niet, dan ligt de verlaging al in het verschiet waarvoor het negatieve vooruitzicht waarschuwt.