Roemeense loonwet botst op schuldgrens

Roemenië heeft tot 31 augustus om een nieuwe loonwet voor de publieke sector aan te nemen. Aan die wet hangt € 770 miljoen uit het Europese herstelfonds (Digi24, Romania Insider). De Europese Commissie vroeg om verduidelijking bij een eerdere versie, maar wees het voorstel niet af (Agerpres). Het moeilijkste obstakel ligt inmiddels in Boekarest zelf.

Minister van Financiën Alexandru Nazare maakte op 19 augustus bekend dat de staatsschuld in het eerste kwartaal is opgelopen tot 60,1% van het BBP (Eurostat). Dat cijfer is niet alleen politiek ongemakkelijk, maar ook juridisch relevant. Volgens de Roemeense wet op begrotingsverantwoordelijkheid mag de regering, zodra de schuld boven 60% komt, geen maatregelen goedkeuren die de totale loon- of sociale uitgaven verhogen (Agerpres). Roemenië probeert dus een loonsverhoging te ontwerpen die het mogelijk niet eens mag ondertekenen.

Een goedkopere versie, maar mogelijk nog steeds te duur

De versie die op 20 augustus onder partijleiders circuleerde, verlaagt de referentiewaarde naar 4.000 lei, tegenover 4.100 lei in het ontwerp van juli (Adevărul, ZF). Die referentiewaarde is het basisbedrag dat wordt vermenigvuldigd met een functiecoëfficiënt. Zo ontstaat het salaris per functie. Door dat basisbedrag te verlagen, zakt de kostprijs van het hele loongebouw zonder dat elke functiegroep opnieuw hoeft te worden uitgeschreven.

Het ontwerp legt ook een plafond op voor bonussen, toelagen en premies: samen mogen die niet meer bedragen dan 20% van het totaal van elke begrotingsautoriteit (Știrile ProTV). In het huidige systeem kunnen zulke aanvullingen het nettoloon ruim boven het officiële salaris tillen. Ambtenaren die sterk afhankelijk zijn van die extra’s kunnen er daardoor reëel op achteruitgaan, ook als het basissalaris stijgt. De verliezers zitten dus niet per se onderaan de loonladder, maar juist in instellingen waar bonusstructuren de totale beloning stilletjes hebben opgepompt.

Minister van Arbeid Dragoș Pîslaru zegt dat geen enkel inkomen daalt en dat meer dan twee derde van de ambtenaren een loonsverhoging krijgt (G4Media). Maar loonstijgingen zijn geen eenmalige uitgave. Ze keren elk jaar terug. Nazare waarschuwde al dat elke uitgave boven het afgesproken jaarlijkse plafond van ongeveer 8 miljard lei een permanente begrotingsverplichting wordt (Digi24).

Volgens mediaberichten op basis van politieke bronnen liggen de scenario’s die met Brussel zijn besproken voor 2027 tussen 12 en 16 miljard lei (RFI România, Adevărul). Komt de rekening in die buurt uit, dan gaat de wet ruim over het plafond heen en erft elke volgende begroting het gat. Geld voor infrastructuur, zorg en publieke investeringen wordt dan weggedrukt om ruimte te maken voor salarissen.

Hoge rente maakt de rekening zwaarder

Roemenië valt onder de buitensporigtekortprocedure van de EU, het correctiemechanisme voor landen die te veel uitgeven. Die procedure begrenst hoe snel de overheidsuitgaven mogen groeien (European Commission). Beleggers vragen Roemenië nu al een van de hoogste rentes in de regio. Volgens marktgegevens ligt de tienjaarsrente rond 6,7%–7,4%, terwijl Fitch de BBB--rating van het land beoordeelt met een negatieve outlook (SeeNews). Permanente loonsverhogingen die tegen zulke rentes worden gefinancierd, stapelen zich op: de staat betaalt meer om te lenen, terwijl de loonverplichting zelf niet kleiner wordt.

Tien dagen, geen eigenaar

Pîslaru wil de wet rond 25–26 augustus naar het parlement sturen voor een buitengewone zitting, zodat die nog voor het einde van de maand kan worden ondertekend. Geen enkele partij heeft de tekst formeel omarmd. Volgens Pîslaru ligt "de eindverantwoordelijkheid nu bij de partijen en het parlement" (News.ro).

De € 770 miljoen maakt deel uit van een bredere betalingsaanvraag van € 2,84 miljard die Roemenië al heeft ingediend onder de Recovery and Resilience Facility, het Europese postpandemiefonds dat subsidies koppelt aan hervormingen (Radio Romania). Als Roemenië de deadline mist, verdwijnt het geld niet meteen. De Commissie kan het onvoldoende onderbouwde deel inhouden en tijd geven voor herstel, zoals zij onlangs deed bij de zesde herstelbetaling aan Spanje (EUR-Lex, RTVE).

De wet moet door drie poorten tegelijk: goedkoop genoeg zijn om Brussel en beleggers te overtuigen dat Roemenië haar kan blijven betalen, aanvaardbaar zijn voor coalitiepartijen die de tekst nog niet steunen, en juridisch worden aangenomen voordat de eigen schuldregels het besluit blokkeren. Het geld is nog niet verloren. Maar om het veilig te stellen, heeft de regering een loonrekening nodig die zij wél mag ondertekenen.