Roemenië volgt drones, maar schiet niet

Op 29 mei sloeg een Russische Geran-2-drone in op de tiende verdieping van een flatgebouw in het Roemeense Galați. Een vrouw en een kind raakten gewond. Voor het eerst veroorzaakte een Russische drone burgerslachtoffers op NAVO-grondgebied. Binnen vijf dagen forceerde Roemenië een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad, bracht het een coalitie van 56 staten bijeen die Rusland veroordeelden, en vroeg het NAVO-bondgenoten formeel om antidrone-systemen te sturen. Diplomatiek leverde dat veel op. Militair leverde het tot nu toe niets op.

Het systeem zag alles en schoot niets neer

De Roemeense minister van Defensie Radu Miruță legde binnen enkele uren bloot waar het misging: al in februari 2026 had hij de NAVO gevraagd om tijdelijke antidronecapaciteit, zonder resultaat. De systemen die Roemenië zelf koopt via SAFE, het nieuwe EU-fonds voor defensieaankopen, komen pas over ongeveer 18 maanden. "Russische drones komen niet uit pdf's", zei Miruță tegen verslaggevers. "Ze komen 's nachts en halen gebouwen neer. Wij vechten niet met PowerPoint" (Adevărul).

Op 2 juni onderschreef de hoogste NAVO-commandant in Europa de Roemeense aanvraag tijdens een Capability Generation Conference, waarbij bondgenoten werd gevraagd vrijwillig systemen beschikbaar te stellen. Die erkenning is technisch. Politieke goedkeuring door regeringen van lidstaten is er nog niet. Roemenië volgde de drone richting Galați gedurende de hele vlucht. F-16's waren in de lucht en hadden toestemming om wapens in te zetten. Toch maakten twee beperkingen onderschepping in een venster van vier minuten onmogelijk: juridische regels die in vredestijd vuren in Oekraïens luchtruim verbieden, en het ontbreken van een grondgebonden antidrone-systeem dat boven Roemeens grondgebied kon ingrijpen.

Daarachter zit een bredere doctrinaire crisis. Op 19 mei schoot een Roemeense F-16 een drone neer boven Ests grondgebied, waarmee een precedent ontstond waarvoor nog geen duidelijke regel bestaat. De Air Policing-regels van de NAVO zijn geschreven voor een binaire situatie: bondgenootschappelijk luchtruim of vijandelijk luchtruim. Drones die vanaf het Oekraïense slagveld afdwalen naar NAVO-landen vormen een derde categorie. De bestaande inzetregels passen daar niet netjes op. Voor die overloopgevallen heeft het bondgenootschap nog geen afgesproken protocol.

Iedereen improviseert, niemand coördineert

Langs de oostflank van de NAVO bouwt ieder land inmiddels aan een eigen antwoord, zonder gezamenlijke architectuur. Nadat drones uit Rusland op 7 mei op Lets grondgebied waren neergestort, begon Letland mobiele onderscheppingseenheden naar de Russische grens te sturen: teams van vier militairen, uitgerust met in Letland gemaakte onderscheppingsdrones. Estland plaatste langs dezelfde grens zijn eerste vaste systemen voor dronedetectie. Polen bouwt los daarvan een eigen antidrone-systeem.

Op 21 mei eisten de presidenten van Estland, Letland en Litouwen gezamenlijk dat de NAVO Baltic Air Policing, waarbij bondgenootschappelijke gevechtsvliegtuigen bij toerbeurt het Baltische luchtruim bewaken, omvormt tot een permanente Air Defense Mission met antidronecapaciteit. De taal over solidariteit klinkt stevig. Onder dat oppervlak zitten wel scheuren. Op de top van de Bucharest Nine, het overlegformat van de oostflank, onthield Hongarije zich. Bulgarije weigerde steun voor een speciaal tribunaal. De Roemeense minister van Buitenlandse Zaken erkende zelf dat de aanval op Galați genoeg grond bood om Artikel 4 in te roepen, het formele NAVO-overlegmechanisme bij veiligheidsdreigingen. Toch koos Boekarest voor zachtere diplomatieke kanalen, naar verluidt onder druk van bondgenoten die escalatie wilden vermijden.

Roemenië zette de Russische consul in Constanța uit en gaf opdracht het consulaat te sluiten. De Russische VN-gezant deed de zitting van de Veiligheidsraad af als politiek theater (VN-persbericht, DW). De Verenigde Staten verklaarden tijdens die zitting dat zij "elke centimeter NAVO-grondgebied" zullen verdedigen. Alleen al in 2026 troffen vijftien drone-incidenten Roemenië. Het bondgenootschap heeft naar aanleiding van geen daarvan Artikel 4 geactiveerd.

Ankara komt op het verkeerde moment

De NAVO-top in Ankara staat gepland voor 7 en 8 juli. De landen aan de oostflank komen daar om meer bescherming vragen, precies op het moment dat Washington de beschikbaarheid van gevechtsvliegtuigen en tankvliegtuigen in Europa terugschroeft. In mei schrapte het Pentagon een geplande inzet van 4.000 militairen in Polen.

Het patroon van Galați is inmiddels het patroon voor de hele oostflank: verklaringen worden zwaarder, terwijl de verdedigingscapaciteit nationaal, versnipperd en maanden van levering verwijderd blijft. De drone die Galați trof, had vier minuten nodig van grens tot flatgebouw. De aanbestedingskalender van het bondgenootschap loopt door tot eind 2027.