Rusland versnelt €217 miljard-claim tegen Euroclear

Een rechtbank in Moskou heeft op 27 mei de tenuitvoerlegging versneld van een claim van 18,2 biljoen roebel (circa € 217 miljard) van de Russische centrale bank tegen Euroclear, het Brusselse afwikkelingshuis dat het grootste deel van de grensoverschrijdende effectentransacties in Europa verwerkt (The Moscow Times). Door die beslissing kan Rusland onmiddellijke betaling eisen, zonder de normale beroepsprocedures af te wachten. Euroclear verwerpt de rechtsmacht van Moskou volledig en noemt de claims "not recognised under EU law" (Meduza). Buiten Rusland stelt het vonnis juridisch weinig voor. Moskou heeft geen bilateraal executieverdrag met België en geen instrument om beslag te leggen op activa van Euroclear, die volledig in de EU staan (HCCH Status Table). Wat het vonnis wel doet: extra juridische onzekerheid toevoegen aan een dossier dat al vastzit in procedures, belangen en politieke aarzelingen. Die onzekerheid komt Moskou goed uit.

Belgiës stille meevaller

Euroclear beheert € 200 miljard aan bevroren Russische tegoeden, goed voor 93% van alle Russische tegoeden die in de EU zijn geblokkeerd (Belga News Agency). Die activa leveren grote rente-inkomsten op: € 6,9 miljard in 2024 en, na de renteverlagingen door de ECB, € 5 miljard in 2025 (Euroclear 2025 Results, VRT NWS).

De EU roomt het grootste deel daarvan af via een verplichte "windfall contribution" van 99,7% op de uitzonderlijke opbrengsten die Euroclear uit de bevroren tegoeden haalt. Tot nu toe is ongeveer € 6,6 miljard overgemaakt aan Oekraïne (compensation.com.ua). België houdt echter de vennootschapsbelasting op Euroclears meevallerinkomsten. Volgens vijf EU-diplomaten die door RBC Ukraine worden aangehaald, ging het alleen al in 2024 om ongeveer € 1,7 miljard. Dat geld belandt in de Belgische begroting, niet in de Oekraïense.

Voor België en Euroclear is voortzetting van de huidige situatie dus niet ongunstig: de tegoeden blijven bevroren, de rente blijft binnenkomen en de belasting wordt geïnd. Volledige confiscatie van de hoofdsom, waarvoor Nederland, Polen en de Baltische staten pleiten, zou die inkomstenstroom juist beëindigen. De Belgische premier Bart De Wever eist "onbeperkte financiële garanties" van de EU voordat hij confiscatie wil overwegen. Dat is een voorwaarde die waarschijnlijk niet wordt gehaald (EU Today).

Rechtszaken als rookgordijn

Moskou voert ondertussen parallelle procedures die de juridische mist moeten verdichten. Naast het in de praktijk niet-afdwingbare vonnis in Moskou heeft de Russische centrale bank twee zaken aangespannen bij het Gerecht van de EU in Luxemburg. De ene richt zich tegen de verordening van december 2025 waarmee de tegoeden voor onbepaalde tijd zijn bevroren. De andere bestrijdt de verordening van februari 2026 die de rente-inkomsten naar Oekraïne doorsluist (Courthouse News, Kyiv Independent). Uitspraken worden niet vóór eind 2027 verwacht.

De kans dat Rusland deze zaken wint, is klein. De inzet is vertraging. Elke lopende procedure geeft voorzichtige EU-landen immers een extra argument om de grote stap, confiscatie van de hoofdsom, nog niet te zetten.

De echte erosie zit in de rekensom

De depositorente van de ECB staat nu op 2,00%, na een piek van 4,00% (ECB). Elke verlaging met 25 basispunten haalt naar schatting € 485 miljoen aan jaarlijkse rente uit de bevroren tegoeden.

Het ERA-leningenprogramma van de G7 van $50 miljard, voluit Extraordinary Revenue Acceleration, gaat ervan uit dat leningen aan Oekraïne worden terugbetaald uit de rente op bevroren Russische tegoeden (White House ERA briefing). Dat model veronderstelde robuuste opbrengsten. Bij de huidige rente is de jaarlijkse inkomstenstroom al gehalveerd ten opzichte van 2024.

Daalt de rente verder bij een economische terugval, dan krijgt de EU een ongemakkelijke keuze. Of zij geeft meer gezamenlijke schuld uit om het tekort te dekken, waar Nederland tegen is. Of zij confisqueert alsnog de hoofdsom, wat België blokkeert. De Russische juridische mist hoeft dus niet in de rechtszaal te winnen. Zij hoeft Europa alleen lang genoeg met zichzelf te laten ruziën terwijl de rente opdroogt.