Russisch olieplafond kan naar $58

15 juli. Het EU-prijsplafond voor Russische olie zou vandaag automatisch opnieuw worden berekend. Zonder unanieme beslissing om het plafond te bevriezen, dreigde de grens te stijgen van $44,10 naar ongeveer $58 per vat. Daarmee zou een van Europa’s belangrijkste instrumenten om Moskou’s olie-inkomsten te beperken veel minder effectief worden (Euronews, World Oil). Gisteravond onderhandelden EU-ambassadeurs nog steeds. Een akkoord was niet bekendgemaakt.

Het prijsplafond, in december 2022 afgesproken door de EU, de G7 en bondgenoten, houdt Russische olie niet fysiek tegen. Het werkt via diensten: westerse rederijen, verzekeraars, makelaars en banken mogen Russische ruwe olie alleen behandelen als die tegen of onder de grens wordt verkocht (Raad van de EU). Een hoger plafond is dus een zwakker plafond. Een lading van $55 schendt een grens van $44,10, maar past binnen een plafond van $58. Hetzelfde vat, dezelfde verzekeraar, ineens legaal.

De formule wordt elke zes maanden herzien op basis van recente gemiddelde prijzen voor Urals, de belangrijkste Russische exportolie. Urals steeg in april naar $125 en zakte begin juli terug naar $51 (EIA, Bruegel). Een terugkijkende formule kan daardoor precies op het moment dat de markt afkoelt een ruim plafond vastzetten.

De scheepvaartlanden die dwarslagen

De duidelijkste weerstand tegen bevriezing kwam van Griekenland, Cyprus en Malta. Hun scheepvaartsectoren verdienen veel aan het legale vervoer van Russische ruwe olie. Volgens één raming verdienden Griekse rederijen sinds juli 2023 minstens $3,8 miljard aan Russisch olievervoer en vervoerden zij in mei bijna 15% van de Russische ruweolie-export (Strategist).

Athene, Nicosia en Valletta stelden dat scheepvaart- en verzekeringswerk zou verschuiven naar niet-Europese partijen als de EU aanscherpt terwijl het Amerikaanse plafond op $60 blijft. De Russische export zou daardoor niet dalen (DW). Dat argument heeft gewicht. Het beschermt overigens ook commerciële posities die miljarden waard zijn.

Hongarije en Slowakije hadden andere zorgen, vooral rond MOL, de raffinaderijgroep die olie verwerkt die via de Droezjba-pijpleiding binnenkomt, het Sovjetnetwerk dat nog altijd Russische olie naar Midden-Europa brengt. MOL gebruikte in de eerste elf maanden van 2025 voor 88% Russische olie, terwijl Hongaarse brandstofprijzen vóór belasting hoger lagen dan in buurland Tsjechië (24.hu, Euronews Hungary). Goedkope Russische ruwe olie kwam dus binnen; goedkope benzine kwam er niet uit. De korting belandde bij MOL’s marge, het verschil tussen wat het bedrijf voor olie betaalt en wat het voor brandstof rekent, niet bij Hongaarse automobilisten.

De echte zwakte zit in wie het papierwerk controleert

Of het plafond op $44,10 blijft of stijgt, doet minder ter zake dan de vraag of iemand het ook handhaaft. CREA, het Centre for Research on Energy and Clean Air, schatte dat strikte handhaving bij $44,10 de Russische olie-inkomsten in juni met ongeveer €5 miljard, of 36%, zou hebben verlaagd (CREA). Dat verschil, tussen een plafond op papier en een plafond dat scheepvaartgedrag verandert, blijft de oorlog financieren.

De lekken zijn concreet. CREA vond in juni acht ladingen producten van Russische oorsprong die EU-havens bereikten, plus voor €149 miljoen aan Russische olie die in EU-wateren tussen schepen werd overgeladen (CREA). De EU heeft 632 schepen uit de schaduwvloot op de lijst gezet, tankers die buiten normale verzekerings- en registratiesystemen om gesanctioneerde olie vervoeren, maar een volledig verbod op maritieme dienstverlening aan die schepen bestaat nog steeds niet (UK Defence Club).

Juist nu kan aanscherping meer effect hebben. Het KSE Institute stelde vast dat een tekort aan schaduwtankers Rusland afhankelijker heeft gemaakt van westerse maritieme diensten. Daardoor kan het prijsplafond nu harder bijten dan op enig moment sinds de invoering ervan (KSE Institute). De Europese Commissie bevestigde dat de brandstofvoorziening in de EU stabiel blijft (Europese Commissie).

Een bevroren plafond heeft pas betekenis als Europese verzekeraars, havenautoriteiten en rederijen moeten aantonen dat de olie werkelijk onder die grens is verhandeld.