Russische drone treft Galați

Op 29 mei trof een Russische drone een appartementencomplex in het Roemeense Galați, waarbij twee burgers gewond raakten. Het was het eerste Russische wapen dat sinds de grootschalige invasie van Oekraïne slachtoffers maakte op NAVO-grondgebied. Alle 32 bondgenoten veroordeelden de aanval. Daarna hield de eensgezindheid op.

Washington noemt alles, behalve Rusland

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte was helder: "Ruslands roekeloze gedrag is een gevaar voor ons allemaal." Frankrijk zei dat Rusland "een bevriend land" had getroffen. Groot-Brittannië sprak van "een ernstige schending van het NAVO-luchtruim".

De Verenigde Staten kozen een andere toon. NAVO-ambassadeur Matthew Whitaker veroordeelde de "roekeloze binnendringing" en beloofde "elke centimeter NAVO-grondgebied" te verdedigen, zonder Rusland ook maar één keer te noemen. Onder de regering-Trump heeft het aanwijzen van Rusland als verantwoordelijke voor een aanval op geallieerd grondgebied immers verdragsrechtelijke gevolgen die Washington liever vaag houdt.

Die omissie kreeg extra gewicht door de timing. Twee weken eerder had het Pentagon een rotatie van een gepantserde brigade met 4.000 militairen naar Polen geschrapt en opdracht gegeven 5.000 militairen uit Duitsland terug te trekken, waardoor de Amerikaanse troepenmacht in Europa terugkeert naar het niveau van vóór 2022. Een dag na Galați zei minister van Defensie Hegseth op de Shangri-La Dialogue dat Europeanen hun krijgsmachten hadden "uitgehold" en dat het tijdperk van Amerikaanse subsidies voorbij was. Hij bekritiseerde Europese zwakte terwijl zijn eigen opdrachten die zwakte verder vergrootten.

Het precedent van overwaaiend oorlogsgeweld

Roemenië kwalificeerde de aanval als overwaaiend oorlogsgeweld, niet als een doelbewuste aanval op eigen grondgebied (Le Monde, Eurointegration). Juridisch is dat begrijpelijk, maar de kwalificatie versterkt zichzelf wel: elke gebeurtenis die als nevenschade van de oorlog wordt behandeld, verhoogt de drempel voor de volgende.

Minister van Buitenlandse Zaken Oana Toiu zei dat de aanval "valt in de categorie" die Artikel 4 kan rechtvaardigen. Dat artikel geeft iedere NAVO-bondgenoot het recht collectief overleg af te dwingen wanneer hij zich bedreigd voelt. Tot een formele inroeping kwam het niet. Boekarest zette de Russische consul in Constanța uit en ontbood de Russische ambassadeur, de scherpste diplomatieke reactie sinds 2022, maar hield Artikel 4 achter de hand voor de NAVO-top in Ankara in juli.

Een oostflank in beweging

Italië was de enige bondgenoot die materieel stuurde: ongeveer 100 militairen en gevechtsvliegtuigen naar de Roemeense basis Mihail Kogălniceanu. Premier Meloni noemde de aanval "gravissimo", zeer ernstig. De Duitse bondskanselier Merz pleitte voor "een sterke NAVO-aanwezigheid aan de oostflank", maar stelde geen concrete inzet voor. Tegelijkertijd omschreef zijn ministerie van Defensie het incident als "geen verandering van de situatie."

De nieuwe Hongaarse premier Magyar Péter, die Viktor Orbán na de verkiezingen van april opvolgde, verklaarde dat "Europese en NAVO-eenheid nu belangrijker is dan ooit." Orbán, inmiddels leider van een oppositiefractie met 44 zetels, eiste dat de nieuwe regering zijn "neutraliteitspolitiek" zou voortzetten. De Hongaarse verschuiving van blokkeren naar steun voor collectieve solidariteit haalt de meest voorspelbare hindernis aan de oostflank weg.

Slowakije liet het omgekeerde zien. President Pellegrini noemde de aanval "een gevaarlijk precedent" dat sterkere grenzen vereist. Premier Fico maande tot "terughoudendheid met krachtige uitspraken" en pleitte voor dialoog met Moskou. Zelfs zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken kwam met een scherpere veroordeling.

De top in Ankara moet nu bepalen of de alliantie permanente regels vastlegt voor het neerhalen van drones boven geallieerd grondgebied, of per incident nationale besluiten blijft eisen. Het ISW stelt dat Poetin "het risico aanvaardt dat burgerslachtoffers vallen in NAVO-staten" als aanvaardbare prijs. Oud-president Medvedev reageerde dat "ze nog niets hebben gezien". Dat wijst erop dat het Kremlin zijn volgende stappen afmeet aan wat de NAVO doet, niet aan wat zij zegt.

De Roemeense luchtmacht volgde de drone richting Galați tijdens de hele vlucht. Piloten hadden toestemming om wapens te gebruiken. Boven een stad van 230.000 inwoners konden zij toch niet schieten zonder het risico op meer slachtoffers dan de drone zelf zou veroorzaken. Die kloof tussen detectie en ingrijpen verdwijnt niet met veroordelingen. Daarvoor is een besluit nodig over wie mag schieten, wanneer en onder wiens gezag. Geen enkele bondgenoot heeft dat besluit willen nemen.