Russisch LNG stijgt ondanks afbouw

Fayard, een scheepswerf op het Deense eiland Funen, dokt tankers droog en repareert schepen die Russisch vloeibaar aardgas vervoeren. Dat mag. Er is geen EU-regel die het verbiedt. De werf controleert elk schip aan de hand van sanctielijsten en weigert schepen die daarop staan (WirtschaftsWoche). De Deense premier noemde de situatie "onbegrijpelijk", maar zolang de EU-regels niet veranderen, heeft zij geen juridisch instrument om de activiteiten stil te leggen.

Precies die kloof tussen politieke bedoeling en juridische werkelijkheid bepaalt de stand van de Europese energiesancties. Rusland leverde in het eerste kwartaal van 2026 nog altijd 17,3% van de LNG-import van de EU (Eurostat). Die import steeg begin 2026 met 11% op jaarbasis en nam daarna, volgens monitoringdata van ACER, de energietoezichthouder van de EU, nog eens met 17% toe nadat in maart nieuwe beperkingen waren ingegaan (Euronews). Officieel bouwt Europa Russisch gas af. In de praktijk bewegen de volumes de andere kant op.

Waarom de afbouw juist meer gas doorlaat

LNG is aardgas dat vloeibaar wordt gemaakt door het sterk te koelen, zodat het per schip kan worden vervoerd in plaats van via een pijpleiding. Rond dat transport hangt een lange dienstenketen: tankers, droogdokken, rompreparaties, havenaanlopen, verzekeringen, terminalopslag en regasificatie, waarbij de vloeistof weer gas wordt voor het leidingnet. Het veertiende sanctiepakket van de EU, aangenomen in juni 2024, sloot één schakel in die keten: EU-terminals mogen Russisch LNG niet meer overladen voor doorvoer naar landen buiten de Unie (Raad van de EU). Russisch LNG dat voor Europees verbruik wordt gekocht, viel daar niet onder. Ook de scheepsdiensten bleven ongemoeid (EEAS).

Sinds maart 2026 zijn nieuwe contracten voor Russisch gas verboden. Bestaande contracten, gesloten vóór dat verbod, mogen echter doorlopen tot strengere deadlines in 2027. Een volledig importverbod wordt niet vóór januari van dat jaar verwacht (Euronews). Die overgangsruimte verklaart de stijgende volumes. Kopers met lopende contracten hebben immers alle reden om leveringen af te nemen zolang de juridische route openblijft. Sommigen zullen bovendien voorraad opbouwen voordat het loket dichtgaat. Fayard verkoopt onderhoud aan schepen, geen gas. De werf werkt binnen de ruimte die EU-wetgeving bewust heeft laten bestaan.

Het lek zit niet op één plek

Fayard is niet het enige gat in het sanctieregime. De terminal van Zeebrugge in België, geëxploiteerd door Fluxys, levert opslag-, laad- en regasificatiediensten. Die diensten kunnen worden gebruikt voor Russisch LNG dat de EU binnenkomt voor binnenlands verbruik, precies de route die de sancties ongemoeid laten (Fluxys, Raad van de EU). Een scheepswerf houdt de tanker vaarklaar. Een terminal maakt de lading bruikbaar voor het gasnet. Beide blijven buiten het verbod.

De politieke scheidslijn volgt de commerciële belangen. Frankrijk is het grootste LNG-invoerpunt van Europa, met 249 TWh aan LNG-import in 2025, goed voor 56% van de Franse gasvoorziening, volgens Les Énergies Renouvelables. TotalEnergies heeft een afnamecontract met het Russische Yamal LNG-project dat loopt tot 2032 (Executive Digest). Spanje beschikt over zes regasificatie-installaties en de grootste LNG-invoercapaciteit van de EU. Havenbedrijven waarschuwen daar openlijk dat een snel verbod kan leiden tot hogere prijzen en grotere afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers (upday Spain). Voor Frankrijk en Spanje staat er geld op het spel bij een trager tijdpad. De Baltische staten willen juist het tegenovergestelde: een sneller volledig verbod, omdat de resterende import volgens hen nog altijd de Russische oorlogseconomie financiert (english.nv.ua).

Brussel heeft nog zes maanden tot de deadline van januari 2027. De ernst van het beleid zal niet blijken uit nog een politieke verklaring. Die blijkt uit de details: of bestaande contracten eerder hun vrijstelling verliezen, of terminalbedrijven nieuwe verplichtingen krijgen voor ladingen Russisch gas, en of een scheepswerf op het Deense eiland Funen de tankers die dat gas vervoeren nog steeds mag onderhouden.