Section 301 beschermt 10%-tarieven

De regering-Trump heeft haar wereldwijde importheffingen onder een andere juridische kapstok gehangen. De vorige hield geen stand bij de rechter. De nieuwe route loopt via Section 301 van de Trade Act van 1974, een handelswet die Washington de ruimte geeft invoerrechten op te leggen na formeel onderzoek naar buitenlandse praktijken die volgens de VS schadelijk zijn voor de Amerikaanse handel (White House). De heffingen gelden sinds 24 juli en raken 60 economieën. Voor EU-producten komt het gecombineerde tarief doorgaans uit op 10% (Morgan Lewis).

Voor Europese exporteurs, die jaarlijks voor €554 miljard aan goederen naar de Verenigde Staten verschepen (Eurostat), is dat percentage op zichzelf niet het grootste probleem. Belangrijker is dat deze heffingen juridisch langer kunnen blijven staan.

Waarom deze juridische route lastiger te slopen is

Het Supreme Court haalde de eerdere heffingen van tafel omdat de regering zich beriep op IEEPA, de International Emergency Economic Powers Act. Die noodbevoegdhedenwet uit 1977 geeft de president wel ruime macht in crisissituaties, maar geen expliciete bevoegdheid om importtarieven vast te stellen (NPR). Een tijdelijke reparatie via Section 122, een betalingsbalansinstrument met een maximumduur van 150 dagen, kocht tijd terwijl de regering aan een steviger constructie werkte (Thomson Reuters).

Section 301 is die stevigere constructie. De Amerikaanse handelsgezant opende in maart 60 onderzoeken, telkens met de beschuldiging dat de betrokken economie onvoldoende doet om invoer van met dwangarbeid gemaakte goederen te weren. Daarna verzamelde Washington meer dan 1.600 schriftelijke reacties en hoorde het meer dan 100 getuigen voordat de tarieven werden vastgesteld (White House). Al dat papierwerk is geen bijzaak, maar de kern van de strategie. Rechters die Section 301-heffingen toetsen, moeten immers beoordelen of de regering een bestaand handelsinstrument heeft misbruikt, niet of zij zich op de verkeerde wet heeft beroepen (Forbes).

De rechtszaken kwamen binnen enkele uren. Het Liberty Justice Center stelt dat het dwangarbeidargument vooral een voorwendsel is om de wereldwijde tariefmuur opnieuw op te bouwen die rechters eerder al afwezen (Liberty Justice Center). Kimberly Clausing, hoogleraar belastingrecht aan UCLA, noemde de heffingen "clearly unlawful" (CNBC). Toch is misbruik van procedure lastiger snel te bewijzen dan het gebruik van een evident verkeerde wetsgrondslag. Snelle verlichting ligt daardoor niet voor de hand, tenzij rechters het voorwendselargument vroeg overnemen.

Wie betaalt, en hoe de kosten doorwerken

Een importheffing werkt als een belasting aan de Amerikaanse grens. De Amerikaanse importeur betaalt, en heeft daarna drie opties: de kosten zelf dragen, de consumentenprijs verhogen of de Europese leverancier dwingen zijn prijs te verlagen (Alvarez & Marsal). Voor Europese bedrijven zit de pijn vooral in die derde optie.

De blootstelling is bovendien geconcentreerd. Farmaceutische producten waren in 2025 goed voor 29% van de EU-uitvoer naar de VS. Alleen Ierland verscheepte voor €160,6 miljard aan farmaproducten naar Amerikaanse afnemers, bijna 43,8% van alle Europese farma-export (Eurostat). PwC Ireland stelde dat de Ierse farmasector voorlopig wordt beschermd door uitzonderingen, maar wees tegelijk op Trumps dreiging om binnen twee jaar tarieven van 100% op generieke geneesmiddelen te zetten (PwC Ireland). Vandaag houdt de uitzondering stand. Of dat volgend jaar ook zo is, verwerken Ierse farmabestuurders nu al in hun investeringsplannen.

Duitsland voelt de klap via zijn industriële basis. Het ifo Institute meldde dat meer dan 60% van de Duitse industriebedrijven zegt schade te ondervinden van Amerikaanse heffingen. In de autosector loopt dat op tot 74%, waarbij ifo spreekt van tarieven die investeringen afremmen (ifo). Die schade blijft niet binnen Duitsland. Als Duitse autofabrikanten orders terugschroeven en investeringen in nieuwe modellen uitstellen, merken toeleveranciers in Centraal-Europa dat meteen in lagere volumes. De Duitse autosector verloor al meer dan 70.000 banen in 2024 en ruim 40.000 in 2025 (Eurofound).

Italië laat zien wat tariefonzekerheid doet met kleinere bedrijven. Confartigianato, de Italiaanse federatie van ambachtelijke ondernemingen, meldde dat sectoren met veel microbedrijven, zoals voeding, mode en meubels, na tien maanden tariefonzekerheid een daling van 8,3% in de Amerikaanse verkoop zagen (Giornale delle PMI). Voor een producent van Parmigiano is het tariefpercentage minder belangrijk dan de vraag of het nog geldt wanneer de volgende container vertrekt.

Duur is de echte druk

Een importheffing hoeft een definitief oordeel van het Supreme Court niet te overleven om handelsstromen te veranderen. Zij hoeft alleen lang genoeg te blijven gelden om contractprijzen aan te passen, fabrieksinvesteringen uit te stellen en bedrijven ertoe te brengen toeleveringsketens om te leggen (FreightWaves). Eurostat-cijfers laten al gedrag zien dat daarbij past: het goederenoverschot van de EU met de VS daalde van €81,2 miljard in het eerste kwartaal van 2025 naar €40,8 miljard in het derde kwartaal. Dat patroon past bij exporteurs die leveringen naar voren haalden in aanloop naar verwachte heffingen en daarna terugschakelden (Eurostat).

Door een noodproclamatie te vervangen door een formeel handelsinstrument met een dik proceduredossier, heeft Washington zichzelf een juridische basis gegeven die de heffingen jarenlang door rechtszaken heen kan dragen. Voor Europese bedrijven die gebouwd zijn op voorspelbare trans-Atlantische toegang, is de verwachte duur van het tarief nu belangrijker dan het percentage op de factuur.