Roemenië riskeert €4,5 miljard

Roemenië moet alle resterende hervormingen uit het Europese herstelfonds uiterlijk 31 augustus 2026 afronden en de laatste betalingsverzoeken in september indienen. In het parlement liggen nog zes wetten waarover niet is gestemd (Digi24). Zonder die wetten verdwijnt € 4,5 miljard aan subsidies. Niet omdat Brussel Boekarest wil straffen, maar omdat de Europese herstel- en veerkrachtfaciliteit, het postcovidprogramma van € 800 miljard, pas uitbetaalt nadat regeringen hebben bewezen dat zij hun beloften zijn nagekomen.

Zes wetten, geen stemkalender

Demissionair premier Ilie Bolojan erkende dat Roemenië nog zes parlementaire stemmingen nodig heeft om de resterende € 4,5 miljard aan subsidies binnen te halen. De vijfde en zesde betalingsaanvraag moeten bovendien nog worden ingediend (Romania Insider). De vastgelopen wetgeving gaat onder meer over één uniforme loonwet, een stedenbouwkundige code, regels voor decarbonisatie, hervormingen rond publieke integriteit en wijzigingen in de administratieve code (Digi24, News.ro). Alleen al de loonwet is goed voor € 770 miljoen van het totaal (News.ro).

Victor Negrescu, Roemeens Europarlementariër en vicevoorzitter van het Europees Parlement, waarschuwde op 18 juli dat Roemenië "meer dan € 10 miljard" dreigt te verliezen ten opzichte van de oorspronkelijke toewijzing (News.ro). Dat bedrag gooit verschillende zaken op één hoop: het verschil tussen de oorspronkelijke Roemeense envelop van € 29 miljard en het herziene plan van € 20,1 miljard, nog niet opgenomen geld en mogelijke verliezen door vertraagde projecten. Het is een politieke waarschuwing, geen besluit van de Commissie. Het hardere cijfer is € 4,5 miljard: dat bedrag hangt direct aan wetten die nog niet zijn aangenomen.

Het mechanisme: geld volgt pas na bewijs

De opzet van de herstel- en veerkrachtfaciliteit is in beginsel eenvoudig. Een regering dient een betalingsverzoek in. De Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, controleert vervolgens of mijlpalen zoals aangenomen wetten en opgerichte instellingen, en doelen zoals aangelegde kilometers of gekoppelde systemen, daadwerkelijk zijn gehaald. Pas daarna gaat het geld over (EUR-Lex). Artikel 24 van de verordening geeft de Commissie de ruimte om betalingen op te schorten of te verlagen wanneer het bewijs tekortschiet.

De vierde betaling aan Roemenië, in juni uitgekeerd voor netto € 2,25 miljard, liet zien hoe dat in de praktijk werkt: eerst werden 38 mijlpalen en 24 doelen gecontroleerd, daarna volgde de overboeking (European Commission Representation in Romania, Agerpres). De vijfde aanvraag omvat 75 mijlpalen en doelen, samen goed voor bruto € 2,66 miljard. Maar eerst moeten de lidstaten in de Raad de derde herziening van het Roemeense plan goedkeuren; dat wordt begin augustus verwacht (Agerpres). Tot die tijd is er formeel niets om tegen uit te betalen.

Hongarije maakt dat onderscheid scherper zichtbaar. Boedapest kreeg goedkeuring van de Raad, waardoor ongeveer € 10 miljard juridisch beschikbaar werd, maar betalingen vereisen nog steeds aparte controle van de mijlpalen (Telex). "Goedgekeurd" betekent dus niet "uitbetaald". Roemenië heeft beide problemen tegelijk: de planherziening is nog niet goedgekeurd en de hervormingen die betaling mogelijk moeten maken, zijn nog geen wet.

Waarom de deadline harder aankomt dan normaal

Een vertraagde snelweg kan soms worden doorgeschoven naar een ander Europees financieringsinstrument. Een hervormingswet waarover het parlement niet stemt, kan nergens heen.

De timing maakt dat extra gevoelig. Eind juli komt Fitch met een besluit over de kredietwaardigheid van Roemenië. Fitch beslist niet over RRF-geld, maar beoordeelt wel of Roemenië begrotingspolitiek geloofwaardig oogt. Dezelfde vastgelopen hervormingen die Europese betalingen bedreigen, voeden immers ook het tekortverhaal waar kredietbeoordelaars naar kijken (Romania Insider). Een mislukking op het ene front maakt het andere lastiger.

De herstel- en veerkrachtfaciliteit wordt gefinancierd met gezamenlijke Europese leningen. Als regeringen worden betaald zonder hervormingen te leveren, hebben nettobetalende landen een eenvoudig argument om dit niet nog eens te doen. De Europese Rekenkamer wees in een rapport uit 2026 op aanhoudende problemen met traceerbaarheid, identificatie van eindontvangers en terugvordering van misbruikte middelen. Dat geeft sceptici munitie, precies nu wordt onderhandeld over de volgende meerjarenbegroting van de EU.

Roemenië heeft geen nieuwe waarschuwing over de deadline nodig. Het heeft een openbare stemkalender nodig voor de zes wetten die bepalen of het geld juridisch kan worden uitbetaald.