Sofia schendt eigen tekortregels

De Bulgaarse begrotingsstrijd voor 2026 begint met een binnenlandse regel die al is gebroken. Commissiestukken waarover Infobusiness/BCCI berichtte, zetten het geplande geconsolideerde tekort, het verschil tussen wat de staat uitgeeft en binnenkrijgt, op 5,7% van het bbp in 2026. Volgens Fakti begrenst de Bulgaarse Public Finance Act het tekort op 3%. Daarmee wordt het voorstel eerst een juridische test in eigen land, voordat het een Brusselse kwestie wordt. Het plan voorziet daarna in een daling naar 3,8% in 2027 en 3,0% in 2028, meldde Infobusiness/BCCI. De regering belooft de overschrijding later te herstellen, niet haar nu te voorkomen.

De lage staatsschuld verhult het geloofwaardigheidsprobleem. Volgens het voorstel komt de staatsschuld eind 2026 uit op € 37,7 miljard, of 30,1% van het bbp, en loopt die op naar 35,2% in 2028. De Europese schuldreferentiewaarde ligt onder artikel 126 VWEU op 60%. Sofia kan dus nog lenen voordat de schuld zelf gevaarlijk wordt. De prijs zit elders: in vertrouwen. Een regel verankert verwachtingen alleen zolang politici haar niet verplaatsen zodra de uitgavendruk stijgt.

Lage schuld is geen vrijbrief

Dimitar Radev, gouverneur van de Bulgaarse centrale bank, formuleerde de waarschuwing zonder omwegen: het voorstel verdiept een negatieve begrotingstrend die sinds 2020 zichtbaar is, in plaats van die te keren, berichtte BTA. Aan een tekort hangt immers altijd een rekening. De staat haalt het geld bij kredietverstrekkers vandaag, bij belastingbetalers morgen, of via bezuinigingen later.

Het sterkste argument van de regering is dat een onmiddellijke terugkeer naar de 3%-grens abrupte bezuinigingen, uitstel van investeringen of belastingdruk kan afdwingen. In plaats daarvan kiest het voorstel voor een tragere correctie, zoals Infobusiness/BCCI meldde. Dat argument houdt alleen stand als het tekort tijdelijk is en het politieke systeem de beloofde correctie ook werkelijk kan leveren.

Het risico wordt groter wanneer het tekort in de begroting zelf is ingebouwd. Lid van de Begrotingsraad Lyubomir Datsov werd aangehaald met de stelling dat het diepere probleem een structureel tekort van ongeveer 4% is volgens de raming van de Commissie, meldde Fakti. In gewone taal: het gat blijft dan bestaan, ook na normale economische mee- en tegenwind. Groei alleen lost dat niet op. De staat moet dan beloften inperken, inkomsten verhogen of blijven lenen.

Wie betaalt als vertrouwen wegvalt

De winnaars zijn nu zichtbaar: burgers en instellingen die worden ontzien bij de lopende overheidsuitgaven. De verliezers verschijnen later. Toekomstige belastingbetalers betalen rente en aflossing, bedrijven kunnen duurdere leningen krijgen als staatsleningen meer kapitaal opslokken, en huishoudens dragen het risico van hogere belastingen of soberdere voorzieningen.

Het inflatierisico is minder hard vast te pinnen. Een groter tekort kan extra druk geven wanneer de vraag al sterk is, omdat de staat meer blijft uitgeven dan de duurzame inkomsten toelaten. Uit het publieke dossier blijkt niet dat dit voorstel de prijzen of de rentes op staatsobligaties al heeft opgedreven. Het punt is preciezer: Sofia verzwakt de maatstaf waarmee beleggers en Brussel de volgende begroting zullen beoordelen.

De Europese regels geven Brussel een route naar formeel toezicht wanneer de tekortreferentiewaarde van 3% wordt overschreden, zoals de richtsnoeren van de Commissie en de toelichting van de Raad uiteenzetten. Het dossier laat nog geen procedure over dit voorstel zien. Het laat wel zien waarom Sofia dat risico makkelijker oproepbaar heeft gemaakt.

De eurokwestie draait om het signaal na de toets. Convergentiestukken van de ECB en de Commissie koppelen toetreding tot de euro aan houdbare overheidsfinanciën. Een tekortdoel van 5,7% in 2026 herschrijft eerdere beoordelingen niet, maar creëert wel een nieuw geloofwaardigheidsprobleem nadat Bulgarije discipline zou hebben bewezen (ECB, Commissie, Infobusiness/BCCI). Juist daarom telt de binnenlandse tekortgrens verder dan alleen het nationale recht.

Roemenië doet ertoe omdat beleggers begrotingspaden in de regio naast elkaar leggen. Digi24 meldde, op basis van de Roemeense centrale bank, dat het Roemeense tekort volgens EU-boekhoudregels in 2025 uitkwam op 7,9% van het bbp en dat de voorjaarsraming van de Commissie voor 2026 uitging van 6,2%. Daarmee blijft Boekarest de kwetsbaardere Zuidoost-Europese EU-casus. Bulgarije staat er nog altijd beter voor. De vergelijking laat tegelijk zien hoe snel het gesprek kan verschuiven van één jaarbegroting naar de hele begrotingsrichting van een land.

Bulgarije kan zich wat extra schuld veroorloven. Het kan de 3%-regel niet vrijblijvend maken zonder geloofwaardigheid te verliezen, ook als de rekening niet meteen op de mat valt. Sofia moet nu bewijzen dat de overschrijding in 2026 een brug terug naar discipline is, en geen herschrijving van wat discipline betekent.