Sofia tart euroregels met tekort

Het Bulgaarse parlement heeft de begroting voor 2026 goedgekeurd met een tekort van 5,7% van het BBP en maximaal € 10,1 miljard aan nieuwe leningen (BTA). De Europese tekortgrens ligt op 3%: dat is het maximale verschil tussen wat een overheid uitgeeft en wat zij binnenkrijgt. Bulgarije zit daar bijna twee keer boven.

De timing maakt dit meer dan een binnenlandse begrotingsruzie. Bulgarije is toegetreden tot de eurozone en valt al onder de formele Europese correctieprocedure wegens te hoge uitgaven. Een land dat net de gemeenschappelijke munt heeft ingevoerd, test nu hoe stevig de begrotingsregels van die muntunie eigenlijk zijn.

De cijfers worden steeds slechter

De voorjaarsraming van de Europese Commissie waarschuwde al voor aanhoudende overschrijdingen: tekorten van 3,5% in 2025, 4,1% in 2026 en 4,3% in 2027 (European Commission). De aangenomen begroting gaat daar ruim overheen. De kwartaalcijfers van Eurostat laten zien dat die ontsporing al bezig is: in het eerste kwartaal van 2026 boekte Bulgarije een overheidstekort van 7,6%, het hoogste in de EU (Eurostat).

Brussel heeft de buitensporigtekortprocedure geopend, het formele traject dat begint zodra een land de 3%-grens overschrijdt. Sofia moet uiterlijk 15 oktober 2026 laten zien welke begrotingsmaatregelen daadwerkelijk zijn aangenomen, niet alleen beloofd (Council of the EU, Global Banking & Finance/Reuters). Blijft Bulgarije tekortschieten, dan kunnen uiteindelijk boetes volgen. De nieuwe Europese begrotingsregels kijken overigens niet alleen naar het tekortcijfer zelf, maar ook naar de groei van de uitgaven. Brussel wil weten of regeringen hun uitgavenpad afremmen, niet alleen of één jaartal er beter uitziet (European Commission).

Eén gegeven voorkomt dat dit meteen een schuldencrisis is. De Bulgaarse staatsschuld bedraagt ongeveer 28,5% van het BBP, laag naar vrijwel elke Europese maatstaf (Eurostat). Bulgarije is dus niet failliet of bijna failliet. Het probleem is dat het land tot de eurozone is toegetreden en vervolgens een begrotingspad kiest dat in Brussel moeilijk serieus te vertrouwen valt.

Frankrijk biedt een nuttig contrast. Het IMF rekent voor 2026 op een Frans tekort van 5,2%, terwijl de Franse staatsschuld oploopt tot 117,6% van het BBP, grofweg vier keer het Bulgaarse niveau (IMF, Eurostat). Zoals we eerder deze week schreven, neemt de druk op Parijs toe om met een geloofwaardig plan te komen, waarbij bezuinigingen inmiddels al de zorguitgaven raken (To Brief). Bulgarije test of Brussel snel kan optreden wanneer een kleine eurolidstaat een slechter tekort goedkeurt dan de Commissie had voorzien. Frankrijk test of hetzelfde systeem druk kan houden op een grote economie waarvan de schuld de hele muntunie raakt. In Wenen en Berlijn, maar ook in Boekarest en Warschau, worden beide dossiers daarom samen gelezen.

Wie betaalt uiteindelijk

Als Bulgarije via uitgavenbeperking bijstuurt, is de speelruimte klein. Salarissen, sociale uitkeringen en pensioenen zijn goed voor ongeveer 76% van de uitgaven (BTA). Dat betekent niet dat die posten automatisch worden gekort. Het betekent wel dat ze bij een serieuze correctie nauwelijks te ontwijken zijn, tenzij belastingen omhooggaan of investeringen worden doorgeschoven. In het binnenlandse debat liggen bevroren lonen in de publieke sector al op tafel als deel van de prijs.

Stelt Sofia ingrepen uit, dan verdwijnt de rekening niet maar verschuift zij. Beleggers vragen hogere rentes, rentelasten vreten begrotingsruimte op en toekomstige regeringen erven minder bewegingsvrijheid. De Bulgaarse minister van Financiën heeft gesuggereerd dat het feitelijke tekort lager kan uitvallen dan 5,7% als een laat gestarte begroting ertoe leidt dat kapitaalprojecten niet worden afgerond (Economic.bg). Dat verbetert het kopcijfer zonder de structuur te repareren. Sofia heeft dat patroon eerder gebruikt: de korte termijn oppoetsen met eenmalige maatregelen, zoals vooruitbetaalde bankbelastingen, terwijl de ruimte later juist kleiner wordt.

De lage staatsschuld geeft Bulgarije tijd die de meeste Europese regeringen niet hebben. Maar juist daarom draait dit dossier minder om solvabiliteit dan om handhaving. De deadline in oktober laat zien of lidmaatschap van de eurozone ook begrotingsdiscipline betekent, of vooral een nieuwe munt.