Sofia wil € 3,8 miljard lenen

Bulgarije stapte de euro binnen met een tekort dat al de verkeerde kant op ging. In de voorjaarsraming van de Commissie kwam het begrotingstekort, het verschil tussen publieke uitgaven en inkomsten, uit op 3,5% van het BBP in 2025, 4,1% in 2026 en 4,3% in 2027. Daarmee blijft Sofia gedurende de hele ramingsperiode boven de Europese 3%-norm (Bulgaria forecast, European Parliament fiscal brief). Het junidossier telt omdat Sofia zijn eurobeloften nu moet omzetten in een begroting die beleggers en EU-instellingen geloofwaardig vinden.

Markten bewegen vóór boetes

Op 15 juni had de EU Bulgarije nog geen boete opgelegd. De Commissie had aanbevolen een formele tekortprocedure te openen; de Raad moest, na voorbereidend werk van de financiële ambtenaren, het juridische besluit nog nemen. Dat blijkt uit het voorjaarspakket van de Commissie en de fiscale briefing van juni van het Parlement.

Zodra die procedure loopt, moet Sofia een herstelplan indienen en laten zien dat het daar ook naar handelt. De eigen uitleg van de Raad is helder over de volgorde: beoordeling, besluit, aanbeveling, en pas sancties als een regering de afgesproken correctie blijft missen.

De economische druk komt eerder. Beleggers die staatsobligaties kopen, willen weten of het tekort tijdelijk is of inmiddels vastzit in lonen, pensioenen, subsidies, defensieverplichtingen en zwakke belastinginning. Als zij concluderen dat het gat structureel in de begroting zit, eisen zij een hogere rente om geld uit te lenen. Dan begint de renterekening precies die uitgaven weg te drukken die politici juist wilden beschermen.

Sofia moet de begroting nog schrijven

Door de intrekking van de staatsbegroting, de zorgverzekeringsbegroting en de socialezekerheidsbegroting voor 2026 zit Sofia rond de invoering van de euro nog zonder uitgewerkt fiscaal plan. De begrotingen werden teruggetrokken na protesten tegen hogere belastingen en premies, meldde BNR.

Het duidelijkste kassignaal is het verzoek van de regering om toestemming voor maximaal € 3,8 miljard aan nieuwe schuld. Dat geld is deels bedoeld om het lopende tekort te financieren en deels om uitgaven uit het Herstel- en Veerkrachtplan voor te financieren, meldde BTA. Volgens parlementaire berichtgeving had het ministerie van Financiën bovendien tussen januari en mei de oorspronkelijke schuldlimiet voor 2026 al bereikt, schreef Investor.bg. Dat bewijst geen financieringscrisis. Het laat wel zien waarom een tekortdoel in een begrotingstabel niet genoeg zal zijn.

Waar de pijn valt, is niet moeilijk te zien. Minister van Financiën Galab Donev zei in het parlement dat werd gesproken over een verlaging van de netto-uitgaven met 0,5% van het BBP. Salarissen, sociale uitkeringen en pensioenen waren samen goed voor ongeveer 76% van de uitgaven, aldus BTA. Bezuinigingen raken dus ambtenaren, gepensioneerden, uitkeringsontvangers en ministeries met minder politieke bescherming. Hogere inkomsten komen terecht bij huishoudens en bedrijven, via belastingen of strengere inning. Meer lenen verschuift de rekening naar latere begrotingen, via rente en aflossingen.

De regels gingen mee de euro in

De Bulgaarse zaak zal verder reizen dan Sofia. Eurosceptische partijen in Polen of Italië kunnen haar gebruiken als eenvoudige waarschuwing: toetreding tot de euro brengt begrotingsproblemen mee. De cijfers ondersteunen een smallere les. De euro heeft de begrotingsdiscipline niet opgeschort.

Bulgarije werd na goedkeuring door de Raad in juli 2025 het 21ste lid van de eurozone, tegen de vaste omrekenkoers van 1,95583 lev per euro. Zo vatte de ECB het later samen in haar economisch bulletin. Het tekortpad komt voort uit binnenlandse begrotingskeuzes die op EU-regels botsen. De muntwissel maakte de test zichtbaarder, maar creëerde niet automatisch het gat tussen uitgaven en inkomsten.

Roemenië laat de duurdere versie van hetzelfde geloofwaardigheidsprobleem zien. Roemeense berichtgeving zette het tekort voor 2025 op 7,9% van het BBP en de raming voor 2026 op 6,2%, en beschreef het dossier als de grootste tekortzaak in de EU, volgens Termene. Andere Roemeense berichtgeving noemde een tienjaarsrente van ongeveer 7,3%. Dat betekent dat beleggers die rente eisten om het land voor tien jaar geld te lenen, meldde Gândul. Bulgarije is Roemenië niet, maar het kanaal is hetzelfde: fiscale twijfel verhuist van officiële vergaderingen naar lonen, belastingen, pensioenen, investeringsplannen en rentelasten.

Nu gaat het erom hoe Sofia bijstuurt. Een geloofwaardige begroting laat zien welke maatregelen permanent zijn, welke eenmalig werken, hoeveel uit betere belastinginning komt en hoeveel uit tragere uitgaven of uitgestelde investeringen. Zij maakt ook onderscheid tussen lenen om het tekort te dekken en lenen om door de EU gesteunde projecten voor te financieren. Zolang die tabel er niet ligt, blijft de vraag of Sofia de ontsporing terugdraait of haar meeneemt naar de volgende begroting.