Sofia zoekt Poolse hulp voor MiG-29’s

Van de vijftien Bulgaarse MiG-29-gevechtsvliegtuigen waren er onlangs nog maar zes luchtwaardig (BNR News). Dat cijfer verklaart waarom de Bulgaarse premier Rumen Radev de NAVO-top in Ankara gebruikte voor overleg met vertegenwoordigers van WZL-2, het Poolse staatsbedrijf voor militair luchtvaartonderhoud in Bydgoszcz (Fakti, Defence24). Sofia wil de toestellen in de lucht houden totdat de bestelde F-16 Block 70's arriveren. Dat moment komt mogelijk pas in 2030.

De reddingslijn uit Bydgoszcz

WZL-2 onderhield de afgelopen jaren al Bulgaarse MiG-29-motoren en bouwde eigen onderdelenvoorraden op nadat Russische onderhoudskanalen politiek onbruikbaar werden (24 Chasa). Een aanbesteding voor motorrevisie ter waarde van meer dan € 26 miljoen laat zien hoeveel moeite het kost om uit verouderde toestellen nog resterende vlieguren te halen (BNR News).

Ook Warschau heeft belang bij deze constructie: NAVO-bondgenoten krijgen zo een praktische reden om Poolse expertise met Sovjetmaterieel nodig te blijven hebben. De bredere ambitie om van WZL-2 een regionaal onderhoudsknooppunt voor oudere gevechtsvliegtuigen te maken, komt voorlopig vooral uit officiële verklaringen en minder uit getekende contracten (Fakti).

Gevechtsvliegtuigen kopen dicht gaten niet meteen

Roemenië laat zien waarom. Boekarest ontving in 2020 de laatste F-16 uit een Portugese partij (Lockheed Martin). In 2024 informeerde de VS het Congres over een mogelijke verkoop van 32 F-35A-toestellen (DSCA). Maar een luchtmacht is pas operationeel als piloten zijn gekwalificeerd, reserveonderdelen beschikbaar zijn, wapensystemen zijn geïntegreerd en het toestel in het NAVO-commandonetwerk past. De aankoop van het vliegtuig is het begin van een proces van jaren.

Slowakije geeft de scherpere waarschuwing. Nadat Bratislava zijn MiG-29's aan Oekraïne had geschonken, was het land afhankelijk van geallieerde air policing, waarbij NAVO-bondgenoten bij toerbeurt het luchtruim van een ander lid bewaken, terwijl het op vervanging wachtte. In juli 2026 presenteerde de Slowaakse president Peter Pellegrini de inzetgereedheid van twee F-16's voor Baltic air policing als een toekomstige verplichting, niet als een bestaande capaciteit (Aktuality). De NAVO vulde het gat. Zo'n vangnet heeft wel binnenlandse politieke kosten en vergroot de afhankelijkheid van wie op dat moment kan bijspringen.

Een onderdelenprobleem in Sofia, een rotatieprobleem in Rome

Wanneer een NAVO-lid zijn eigen luchtruim niet kan bewaken, vult de alliantie het gat. Italië zette Eurofighters in Roemenië in en stuurde daar in 2024 ook F-35A's heen onder de versterkte NAVO-airpolicingmissie (NATO Air Command, Aeronautica Militare). Elke rotatie kost vlieguren, pilotenuren en onderhoudscapaciteit. Een onderdelenprobleem in Sofia wordt zo een rotatieplanningsprobleem in Rome, ook als geen Italiaanse politicus het zo formuleert.

De NAVO beschouwt air policing als een permanente taak in vredestijd (NATO). Bulgarije ligt in het Zwarte Zeegebied, naast Roemenië, Turkije en Oekraïne, waar Russische druk de behoefte aan luchtsurveillance heeft vergroot (DefenseRomania).

De bevoegdheidsketen achter de oplossing zegt veel. De Bulgaarse regering beslist of zij WZL-2 contracteert. De Poolse staat bezit het onderhoudsbedrijf. De NAVO speelt geen rol in de onderhoudsdeal, maar vangt het falen ervan wel op via extra rotaties door landen als Italië. Europa plant defensie-integratie op lange termijn; gereedheidstekorten worden ondertussen opgelost door wie vandaag de onderdelen heeft. Bulgaarse berichtgeving heeft nog geen getekende langetermijnovereenkomst tussen Sofia en Bydgoszcz laten zien (24 Chasa). Totdat de Bulgaarse F-16's gevechtsgereed zijn, is de vraag wie de dunne plekken boven de Zwarte Zee afdekt vooral werk voor NAVO-planners, niet voor topverklaringen.