SoftBank-belofte verhult Franse krimp

De negende Choose France-top eindigde met een toezegging van SoftBank om "tot" € 75 miljard te investeren in AI-datacenters. Daarmee kwamen de aangekondigde investeringen sinds 2018 boven de € 100 miljard. Twee dagen eerder meldde het Franse statistiekbureau iets minder fotogenieks: het BBP kromp in het eerste kwartaal van 2026 met 0,1%, de eerste daling sinds medio 2020. Het land dat Europa aanvoert in investeringsbeloften, krimpt.

Voor die beloften bestaat geen openbare afrekening. Na negen toppen en meer dan 230 aangekondigde projecten heeft de regering nog nooit systematisch gepubliceerd hoeveel daarvan daadwerkelijk zijn gebouwd. Een deel is echt. Hoe groot dat deel is, weet niemand.

De cijfers passen niet bij elkaar

Frankrijk verloor in 2025 per saldo 20.000 industriële banen. Het aandeel van de industrie in het BBP daalde van 10% in 2017 naar 9,5% in 2025. De werkloosheid liep weer op tot 8,1%. Olivier Lluansi, voormalig industrieadviseur van het Élysée, formuleert het scherp: onder Macron kwamen er gemiddeld 15.000 industriële banen per jaar bij, terwijl er ongeveer 70.000 per jaar nodig waren geweest voor echte herindustrialisering.

De EY European Attractiveness Survey wijst dezelfde kant op. Het aantal daadwerkelijke projecten voor buitenlandse directe investeringen, dus concrete vestigingen van buitenlandse bedrijven, daalde in Frankrijk van 1.194 in 2023 naar 852 in 2025. Dat is 29% minder in twee jaar. Frankrijk staat nog altijd bovenaan in Europa, maar de pijplijn wordt dunner. Minder deals, grotere koppen.

SoftBanks € 75 miljard: lees de kleine lettertjes

SoftBanks belofte van "tot" € 75 miljard is een plafond, geen verplichting. Fase 1, goed voor € 45 miljard en 3,1 GW aan datacentercapaciteit tegen 2031, heeft locaties en partners, waaronder het staatsenergiebedrijf EDF. Fase 2, nog eens € 30 miljard, heeft geen tijdpad en geen openbaar financieringsplan.

S&P geeft SoftBank de kredietrating BB+ met negatieve vooruitzichten, onder investment grade. Het bedrijf heeft ongeveer $ 123 miljard aan nettoschuld en moet voor eind 2026 $ 50 miljard herfinancieren. De balans leunt zwaar op papieren winsten uit een belang van $ 64,6 miljard in OpenAI, een niet-beursgenoteerd bedrijf dat niet eenvoudig te gelde kan worden gemaakt. Analisten noemen dit het "oude draaiboek": in 2016 beloofde SoftBank-topman Masayoshi Son samen met Donald Trump $ 50 miljard voor de Verenigde Staten. Een groot deel van dat geld belandde uiteindelijk in WeWork, dat instortte.

SoftBank belooft tegelijk $ 100 miljard in de VS en € 75 miljard in Frankrijk, uit dezelfde balans.

Wie wint, wie betaalt

Frankrijk heeft in deze race wel een echt voordeel: kernenergie. De 57 reactoren leveren goedkope stroom, dag en nacht, voor grofweg 73 dollar/MWh op de groothandelsmarkt tegenover 100 dollar/MWh in Duitsland. Voor AI-datacenters, die continu stroom nodig hebben, weegt dat zwaarder dan de goedkope maar wisselvallige zonne-energie van Spanje. Frankrijk biedt grote industriële afnemers inmiddels langlopende contracten die zijn gekoppeld aan de productiekosten van EDF, niet aan de groothandelsprijs. Bruegel, de Brusselse denktank, ziet zulke regelingen als Europa's "onder-de-radar industriebeleid".

Alleen leveren datacenters weinig vaste banen op. Onderzoek van de Brookings Institution laat zien dat een grote faciliteit na de bouw doorgaans 50 tot 400 mensen in dienst heeft. De bouwfase vraagt veel arbeid; de operationele fase niet. Voor bedragen van de omvang waar SoftBank over spreekt, zou een klassieke fabriek veel meer blijvende werkgelegenheid opleveren.

De energievraag is overigens wel concreet. Het volledige plan van SoftBank zou ongeveer 45 tot 50 TWh per jaar verbruiken, rond 10% van de totale Franse elektriciteitsproductie. Kan het noordelijke transmissienet tegen 2031 3,1 GW aan nieuwe vraag opnemen? Noch RTE, de netbeheerder, noch EDF heeft dat publiekelijk beantwoord.

Wat onzeker blijft

Sommige projecten komen van de grond. Orano-XTC begon in mei 2026 met de bouw van een fabriek voor batterijmaterialen in Duinkerke, drie jaar na de aankondiging op Choose France. Andere verdwijnen geruisloos. ACC, Frankrijks grootste Europese batterijproject, moest Chinese technici binnenhalen om de eigen fabriek draaiende te houden.

Voor Europa is de vraag of dit investeringsmodel, met grote toezeggingen, ruime energieprijsvoordelen, beperkte banencreatie en zonder publieke verantwoording, een industriestrategie is of vooral een communicatiestrategie. Zolang Frankrijk geen conversiecijfers publiceert, kan de rest van Europa niet veel meer doen dan persberichten tellen.