Spanje keurt €11,86 miljard aan defensiedeals goed

Op 10 november gaf het Spaanse kabinet groen licht voor 13 defensiecontracten met een geschatte waarde van € 11,86 miljard (La Moncloa, EFE). Het grootste project betreft een mobiel luchtverdedigingssysteem, maar in de officiële stukken staan geen model, leverancier of datum waarop militairen het kunnen inzetten. Met dit besluit mag het ministerie van Defensie de contracten sluiten. Daarmee staat nog niet vast dat er iets is besteld, gebouwd of geleverd.

Wat het kabinet goedkeurde

De grootste post, € 3,397 miljard in tien jaarlijkse termijnen, is bestemd voor mobiele systemen die militairen op missie beschermen tegen vliegtuigen en raketten (La Moncloa). Expansión meldde diezelfde dag dat de belangrijkste bedrijven nog niet waren gekozen (Expansión).

Daarnaast reserveerde het kabinet € 1,45 miljard voor de verdediging tegen drones, in Spanje en tijdens missies in het buitenland, en € 792 miljoen voor de ontwikkeling en aanschaf van een raket voor de nieuwe S-80-onderzeeërs van Spanje (La Moncloa). Geen van beide posten vermeldt welk systeem Spanje krijgt.

Een aanzienlijk deel van het resterende bedrag gaat naar onderhoud, naast modernisering van amfibische schepen, mijnenjagers en blusvliegtuigen. Ruim € 2,37 miljard is bestemd voor het onderhoud van de S-80-vloot en € 996 miljoen voor ondersteuning van de Spaanse NH90-helikopters (La Moncloa). Dat geld houdt immers materieel dat al in gebruik is operationeel. Ook dat is van belang.

Hoe lang duurt het voordat militairen het kunnen gebruiken?

Met het kabinetsbesluit begint een keten. Het ministerie moet nog contracten tekenen, een fabrikant moet het materieel bouwen en de krijgsmacht moet het testen en accepteren. Pas daarna beschikken militairen over materieel dat ze kunnen inzetten.

Voor slechts één onderdeel vermeldt het besluit een levertijd. Het nieuwe inlichtingenvaartuig van staatsbedrijf Navantia wordt 74 maanden na de bouwopdracht opgeleverd; die opdracht kan pas volgen nadat een eerdere ontwerpfase is afgerond (La Moncloa). Voor de luchtverdediging, de dronebestrijding, de onderzeebootraket en het helikopterwerk ontbreekt een datum waarop die operationeel moeten zijn.

De recente Spaanse ervaring laat zien hoe groot de afstand tussen besluit en inzet kan zijn. In juni 2024 bestelde het kabinet 14 ARACNE-systemen voor dronebestrijding (La Moncloa). In oktober 2026 had het leger de eerste exemplaren ontvangen en het storen van drones getest, maar proeven waarbij drones daadwerkelijk uit de lucht worden gehaald, moesten nog beginnen (Defensa y Seguridad).

Waarom levering ook buiten Spanje telt

Spaanse systemen helpen de oostelijke NAVO-landen al bij hun verdediging. De Letse strijdkrachten meldden op 28 september dat op de vliegbasis Lielvārde een Spaans NASAMS-luchtverdedigingssysteem staat (Latvian armed forces). Begin november meldde de Spaanse defensiestaf dat NH90-helikopters in Roemenië voor de NAVO actief waren (Spanish defence staff).

De nieuwe uitgaven voor luchtverdediging noemen noch NASAMS, noch Letland. Met deze goedkeuring komt er dus nog geen extra systeem aan de oostflank bij. Daarvoor zijn een gekozen leverancier, een afgebouwd systeem en een afzonderlijk besluit tot uitzending nodig. De onderhoudspost voor helikopters kan bijdragen aan de inzetbaarheid van NH90's zoals die in Roemenië, al koppelt het besluit deze uitgave niet aan een specifieke missie.

Het pakket raakt ook aan de al langer lopende discussie over de Spaanse defensie-inspanningen. In maart zei NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte dat Spanje ongeveer 3,5% van het BBP nodig zou hebben om zijn kerntoezeggingen na te komen (NATO), terwijl Madrid in 2025 stelde dat het met circa 2,1% kon leveren wat bondgenoten vroegen (La Moncloa). Uiteindelijk tellen bij die toezeggingen de inzetbare strijdkrachten; daarom zeggen de ontbrekende leverdata meer dan het totaalbedrag.

Het Spaanse ministerie van Defensie heeft nog niet bekendgemaakt wie elk contract krijgt, tegen welke definitieve prijs en wanneer de systemen operationeel worden. Met het onderhoudsgeld kunnen onderzeeërs en helikopters die al in dienst zijn inzetbaar blijven; een deel opereert ook met bondgenoten. Voor de nieuwe lucht- en droneverdediging vermeldt het openbare dossier vooralsnog geen ondertekend contract, geen gekozen leverancier en geen datum waarop de systemen operationeel worden.