Spaanse huurders verliezen twee jaar huurverlenging

Het Spaanse Congres verwierp op 2 oktober beide nooddecreten over huisvesting van Pedro Sánchez. Huurders verloren daarmee het recht om bij aflopende huurcontracten twee extra jaren aan te vragen en de opnieuw ingevoerde bescherming tegen uitzetting. Het bredere pakket sneuvelde met 172 stemmen voor en 178 tegen; een tweede voorstel over huurverlenging verloor met 166 tegen 184 (Congreso, EFE). De Catalaanse partij Junts gaf bij de eerste stemming de doorslag. Huurders vallen terug op de huurvoorwaarden die de Spaanse wet al garandeerde.

Beide teksten waren koninklijke decreetwetten: noodwetten die de regering direct kan toepassen, maar die vervallen als het Congres ze niet binnen 30 dagen bekrachtigt (Spaanse grondwet). Op dat moment kunnen Kamerleden de tekst alleen in zijn geheel aannemen of verwerpen. Het brede decreet was ongeveer een dag van kracht toen het sneuvelde (Civio, BOE).

Wat huurders één dag lang kregen

Het belangrijkste decreet gaf huurders met een contract dat vóór 31 december 2028 afliep het recht om maximaal twee extra jaren aan te vragen, mits ze hun huur hadden betaald. Verhuurders moesten daarmee instemmen, behalve als een uitzondering gold, bijvoorbeeld wanneer ze de woning zelf nodig hadden (RDL 26/2026). Het decreet voerde ook opnieuw een verbod in op de uitzetting van kwetsbare huishoudens die nergens anders terechtkonden (El País). Ook kleinere maatregelen sneuvelden, waaronder een bevriezing of begrenzing van jaarlijkse huurverhogingen tot en met 2027 (ABC).

Het tweede decreet ging verder. Bij aanneming zouden huurcontracten automatisch zijn verlengd met nieuwe termijnen van vijf of zeven jaar. Een verhuurder die een contract beëindigde, had de huurder doorgaans minstens 12 maanden huur als vergoeding moeten betalen (RDL 27/2026).

Waarom Junts tegenstemde

Omdat de maatregelen in twee decreten waren ondergebracht, werd over elk afzonderlijk gestemd. Bij het bredere pakket maakten de zeven afgevaardigden van Junts het verschil. Als zij zich alleen hadden onthouden, was het decreet aangenomen met 172 stemmen voor en 171 tegen (La Voz de Galicia). De conservatieve Partido Popular (PP) en het radicaal-rechtse Vox stemden, net als Junts, tegen beide teksten. Het voorstel over huurverlenging verloor met een ruimere marge doordat twee kleinere partijen die het bredere pakket steunden nu tegenstemden: de Baskisch-nationalistische PNV en Coalición Canaria (Infobae).

Het bezwaar van Junts richt zich op regels die kosten bij verhuurders leggen. Volgens het hoofddecreet moest een verhuurder instemmen met een verzoek van de huurder om het contract te verlengen. Ook kon de bescherming tegen uitzetting een kwetsbaar huishouden in een woning houden die de eigenaar terug wilde. Junts stelt dat zulke verplichtingen verhuurders uit de huurmarkt zullen jagen, waardoor het aanbod krimpt en de prijzen stijgen.

De partij verwijst naar cijfers van Banco de España waaruit blijkt dat particulieren in 2021 91,9% van de woningen bezaten die tegen markthuur werden verhuurd (EFE). Dat percentage laat zien wie de kosten zou dragen. Het bewijst niet dat die verhuurders de markt ook zouden verlaten. Junts eiste dat beide teksten werden ingetrokken en diende een eigen voorstel in, waarin verhuurders vrijwillig zouden kunnen instemmen met verlengingen (elDiario.es).

Ook onder publieke druk hield de partij aan die lijn vast. In de dagen voor de stemming probeerde de regering nog een golf van protest over huisvesting te temperen (Le Monde).

Wat blijft gelden, en wat niet

De Spaanse huurwet blijft van kracht. Die garandeert een huurcontract van minstens vijf jaar als de verhuurder een particulier is, en zeven jaar als het om een bedrijf gaat. Daarna wordt het contract, als geen van beide partijen opzegt, telkens met een jaar verlengd, maximaal drie jaar (El Confidencial).

Huurders die tijdens de korte geldigheidsduur van het decreet om verlenging vroegen, verkeren in juridische onzekerheid. In geen van beide intrekkingsbesluiten staat wat er gebeurt met aanvragen die al waren ingediend (Demócrata).

Partido Popular-leider Alberto Núñez Feijóo riep na de nederlaag op tot vervroegde verkiezingen. Op 2 oktober was nog niet besloten het parlement te ontbinden (Euronews).

De uitslag rechtvaardigt een beperktere conclusie dan dat Spanje afstevent op vervroegde verkiezingen. Junts' weigering volstond om de bredere bescherming tegen te houden, ondanks de woningprotesten. Huurders vallen daarmee terug op de situatie van vóór het decreet. Sánchez' minderheidsregering kan op dit dossier geen huurdersbescherming per decreet invoeren zonder Junts voor zich te winnen; die partij ziet zulke bescherming als kosten die op particuliere verhuurders worden afgewenteld. Deze stemming zegt niet wat Sánchez hierna voorstelt. Ze laat wel zien dat elk nieuw voorstel eerst langs Junts moet.