Spectrum levert vijf satellieten af

Op 5 september kwamen vijf kleine satellieten los van hun draagraket en begonnen ze aan hun eerste omloop rond de aarde. Het Noorse Orbit NTNU bevestigde contact met zijn FramSat-1; de Universiteit van Maribor meldde dat de Sloveense TriSat-S rond de planeet vloog (NordSec, Universiteit van Maribor). Twee uur na de lancering vanaf Andøya in Noorwegen had de Spectrum-raket van Isar Aerospace een primeur gevestigd: volgens ESA was dit de eerste keer dat een particulier ontwikkelde draagraket vanaf het Europese vasteland satellieten in een baan om de aarde bracht (ESA, Space.com).

Bij de eerste vlucht, in maart 2025, hield Spectrum het ongeveer 30 seconden vol. Uit onderzoek van Isar bleek dat een ontluchtingsklep onbedoeld was opengegaan. Daarna verloor de raket haar standregeling, het systeem waarmee zij zich richt en stabiel houdt. Het veiligheidssysteem aan boord schakelde vervolgens de motoren uit (Space.com). Na een halve minuut was de vlucht voorbij.

Juist het verschil tussen beide vluchten maakt Vlucht 2 relevant. Een ingenieursteam dat na een defecte klep bij de volgende poging een volledige satellietlancering uitvoert, laat zien dat het een fout kan opsporen en verhelpen. Daarmee heeft Isar overigens nog niet bewezen dat Spectrum betrouwbaar en volgens een voor klanten bruikbare planning kan vliegen.

Hoe een baan om de aarde tot stand komt

Tijdens de klim door de atmosfeer duwden de motoren van Spectrums eerste trap de raket door de zone met de grootste luchtweerstand. Daar zorgt de combinatie van hoge snelheid en dichte lucht voor de zwaarste belasting van de raketconstructie. Nadat de eerste trap was afgestoten, ontstak de bovenste trap en versnelde Spectrum verder tot bijna de vereiste omloopsnelheid.

Daarna volgde de fase die een korte boog door de ruimte onderscheidt van een bruikbare satellietlancering. Eerst werd de beschermende neuskegel rond de satellieten afgeworpen. Vervolgens vloog de bovenste trap enige tijd zonder aandrijving, waarna de motor opnieuw werd ontstoken. Met die manoeuvre moest de langgerekte baan worden omgevormd tot een meer cirkelvormige omloop. Pas daarna werden de vijf CubeSats losgelaten (ESA).

Die herstart is technisch van belang. Een afgekoelde motor na een periode zonder aandrijving opnieuw ontsteken in het luchtledige stelt immers andere eisen dan de eerste ontsteking. Tijdens de vlucht werden zo vrijwel alle systemen gebruikt die voor een volledige satellietlancering nodig zijn, van het opstijgen tot het uitzetten van de satellieten.

Van geslaagde proef naar routine

Eén foutloze vlucht bewijst dat Spectrum kan werken. Ze zegt nog weinig over de frequentie, de stiptheid en het laadvermogen die Isar in de praktijk kan leveren. Op 8 september was bovendien nog niet van alle satellieten publiekelijk bevestigd dat ze volledig functioneerden. De vijf CubeSats waren kleine experimenten van universiteiten en bedrijven, geen zware commerciële ladingen (ESA).

Europa beschikt sinds 5 september wel over een aangetoonde capaciteit. Een Europees bedrijf heeft vanaf Europees grondgebied satellieten in een baan gebracht met een raket die het zelf ontwierp en bouwde. Daarmee is een concrete drempel genomen. Vóór Spectrum was dat vanaf het Europese vasteland nog geen enkele particulier ontwikkelde draagraket gelukt.

Nu moet herhaling volgen. In de lanceerindustrie ontstaat betrouwbaarheid vlucht voor vlucht. Iedere missie voegt bewijs toe aan het staat van dienst waarop satellietexploitanten hun keuze voor een raket baseren. Spectrum heeft één volledige levering in een baan om de aarde volbracht. Isar moet dat resultaat nu volgens een voorspelbaar schema zien te herhalen.