Gezonken schip laat containers bij Hormuz achter

Op 13 oktober troffen projectielen het onder Singaporese vlag varende containerschip GFS Pride bij de Straat van Hormuz. Het schip zonk (Reuters). Berichten deze week schaarden het samen met bulkcarrier Cape Dao onder twee schepen die kort na elkaar verloren gingen. De Cape Dao werd echter al in september aangevallen; wanneer het schip uiteindelijk zonk, is onduidelijk (MPA, NAVAREA IX).

De aanval in oktober had een blijvend gevolg. Door het nieuwe wrak drijft lading nu bij een van de drukste scheepvaartflessenhalzen ter wereld.

Twee schepen, twee tijdlijnen

GFS Pride vloog na de inslag in brand en zonk. Alle 21 bemanningsleden kwamen weg; er zijn geen gewonden gemeld (MPA, Reuters). Het zusterschip GFS Giselle, dat op 14 oktober werd getroffen, bereikte op eigen kracht een veilige ankerplaats. Alle 22 bemanningsleden waren veilig (Hansa).

Cape Dao werd op 23 september getroffen; bij die aanval kwam een opvarende om (IMO, Reuters via Al-Monitor). Een Pakistaanse scheepvaartwaarschuwing meldde op 13 oktober dat het schip in de Golf van Oman naar verluidt aan het zinken was (NAVAREA IX).

De International Maritime Organization, de VN-organisatie die de scheepvaart reguleert, vermeldde het schip op 14 oktober nog als 'gedeeltelijk gezonken' (IMO). De berichten spreken elkaar tegen en geen van beide maakt duidelijk wanneer het schip zonk. De dode viel bij de aanval in september, niet bij die van oktober.

Niemand heeft de aanval op GFS Pride opgeëist. Singapore spreekt alleen van onbekende projectielen. De Iraanse Revolutionaire Garde stelde dat een niet nader genoemd containerschip op een zeemijn was gelopen terwijl het een 'niet-toegestane' route volgde. Onafhankelijke bevestiging voor die lezing ontbreekt (Deutschlandfunk).

CNN heeft beelden geverifieerd waarop het schip brandt en zinkt, met vlakbij een kleine olievlek (CNN). De beelden laten niet zien wat het schip heeft geraakt.

Drijvende lading bij Musandam

Een tweede Pakistaanse waarschuwing meldt dat GFS Pride is gezonken en dat containers ongeveer vier zeemijl ten noordwesten van het Omaanse schiereiland Musandam drijven. Dat is de landtong die de zeestraat in steekt (NAVAREA IX). Drijvende containers kunnen net onder het wateroppervlak liggen en zijn moeilijk te zien. Ze vormen een gevaar voor schepen die niets met de oorspronkelijke aanval te maken hadden.

Dat risico komt terecht bij partijen die zelf beslissen of ze de route nemen. De IMO heeft gezegd dat de scheepvaartmaatschappij en de kapitein uiteindelijk verantwoordelijk blijven voor de reisplanning (IMO). In de praktijk bepalen rederijen zelf welke route ze rond het risico kiezen.

De vaarroutes van Maersk laten zien dat zo'n keuze al bestaat. Op 13 oktober, voordat bekend werd dat GFS Pride was gezonken, maakte de Deense rederij bekend dat haar alliantie met Hapag-Lloyd een dienst tussen Azië en het Midden-Oosten zou hervatten (Maersk). De dienst doet Khor Fakkan aan, een haven aan de Golf van Oman in de Verenigde Arabische Emiraten, buiten de zeestraat. Het besluit viel vóór het zinken en kan dus niet als reactie daarop gelden.

Ook Duitse reders vragen regeringen de lasten te delen. Op 15 oktober riep Martin Kröger, hoofd van Verband Deutscher Reeder (de Duitse redersvereniging), op tot diplomatie en goed uitgeruste marinemissies om handelsroutes te beschermen, meldde Reuters via onvista. Hij wees Aspides, de EU-missie die koopvaardijschepen in de Rode Zee beschermt, aan als voorbeeld. Het gaat om een verzoek uit de sector; geen regering heeft daarmee toegezegd schepen te sturen.

De beschikbare feiten laten een helder onderscheid zien. Bij een aanval in oktober zonk containerschip GFS Pride, maar wie het projectiel afvuurde, is nog altijd niet vastgesteld. Cape Dao werd weken eerder getroffen en hoort bij een afzonderlijk incident. De achtergebleven containers vormen bij Musandam een fysiek gevaar. Rederijen die moeten beslissen of ze de route nemen, moeten daar nu rekening mee houden.