Zweden koopt vier Franse fregatten

Zweden heeft zijn grootste defensieorder sinds de Gripen-jager bevestigd: vier fregatten van het Franse Naval Group voor ongeveer 40 miljard Zweedse kroon (circa € 3,5 miljard). Daarmee ontstaat een vloot van 13 identieke oorlogsschepen bij drie NAVO-marines. De deal kwam bilateraal tot stand en passeert dus alle Europese defensie-aanbestedingskaders waaraan Brussel de afgelopen jaren heeft gebouwd.

Het bod waar niemand overheen kwam

Premier Ulf Kristersson maakte de overeenkomst op 19 mei bekend. Naval Group versloeg het Britse Babcock, dat samenwerkte met het Zweedse Saab, en het Spaanse Navantia. Defensieminister Pål Jonson wees op de snelle levering, de bewezen technologie en de gedeelde kosten met Frankrijk en Griekenland, die hetzelfde schip al gebruiken (Theatrum Belli).

Het FDI-fregat vaart immers al. Frankrijk nam het eerste schip in oktober 2025 in gebruik; Griekenland ontving de HS Kimon in december 2025. Geen van de concurrenten kon een oorlogsschip aanbieden dat Zweedse beoordelaars op zee konden betreden en inspecteren. Naval Group maakte het aanbod aantrekkelijker door aan te bieden schepen uit de eigen productielijn voor de Franse marine door te schuiven, zodat Zweden zijn leveringsdeadline van 2030 kan halen (Forum Militaire).

Die flexibiliteit komt voort uit eigendom. De Franse staat heeft een meerderheidsbelang in Naval Group. Een beursgenoteerde concurrent als Babcock, die al forse kostenoverschrijdingen moet opvangen bij het Type 31-fregat voor de Royal Navy, kan moeilijk concurreren met een staatsgesteund bedrijf dat bereid is de planning van de eigen marine te herschikken om een exportorder binnen te halen.

Macrons soevereiniteitsverhaal

President Macron noemde de verkoop bewijs van "een sterk en soeverein Europa binnen de NAVO" (Économie Matin). Hij presenteerde een Franse bilaterale wapendeal als winst voor Europese strategische autonomie. In de praktijk verkocht een door de staat gesteund bedrijf Franse oorlogsschepen, waarbij Parijs de productieprioriteit bepaalt.

Het gezamenlijke EU-aanbestedingsfonds EDIP (European Defence Industrial Programme, aangenomen in december 2025) speelde geen rol. EDIP is opgezet om landen ertoe te bewegen samen defensiematerieel te kopen, maar de eerste financieringsronde gaat over kleinere posten zoals drones en munitie. Fregatten liggen ruim boven wat het programma kan betalen. Zweden koos bilateraal omdat bilateraal wél leverde.

Met deze order kwam het orderboek van Naval Group eind 2025 uit op € 32 miljard, en telt het FDI-platform 13 fregatten in drie landen (Le JDD, Theatrum Belli).

De Franse spil

De FDI-groep levert wel degelijk grensoverschrijdend werk op. Griekse werven op Salamis hebben rompsecties gebouwd voor zowel Griekse als Franse fregatten. Zweden zal Saab-systemen op de Franse rompen plaatsen, waaronder RBS15-anti-scheepsraketten en Giraffe-radar. Toch draait de structuur om een Franse spil. Frankrijk ontwerpt het platform, beheert de productieplanning en bezit de intellectuele eigendom. Partners leveren onderdelen.

De afwezigheid van Italië zegt veel. Fincantieri deed niet mee. De gezamenlijke onderneming met Naval Group, Naviris, heeft ondermaats gepresteerd; een Franse admiraal zei begin 2026 dat zij "niet aan de verwachtingen heeft voldaan" (Forum Militaire).

Brussel wil gezamenlijke aanbesteding: landen die hun vraag bundelen en industriële opbrengsten over de hele Unie verdelen. Wat Europa nu krijgt, is een door Frankrijk geleid netwerk dat de uitgaven binnen de EU houdt, maar ontwerpgezag en strategische hefboomwerking in Parijs concentreert.

Denemarken overweegt naar verluidt een eigen fregataankoop. Dertien schepen bij drie marines creëren al een zwaartepunt via gedeelde reserveonderdelen, opleidingsinfrastructuur en moderniseringsrondes. Elke nieuwe koper maakt de volgende waarschijnlijker. Voor Kopenhagen is de vraag of het aansluit bij een Europees defensieprogramma of bij een Frans industrieel blok. Het antwoord kan best zijn dat die twee inmiddels samenvallen.