Handelaren boeken Griekse gasroute

Meer dan 45% van de beschikbare gasexportcapaciteit van Griekenland richting Bulgarije is vastgelegd in de jaarlijkse veilingen van DESFA, voor de komende vier gasjaren (in.gr, iefimerida). De kopers, DEPA Commercial, de belangrijkste Griekse gashandelaar, en Atlantic SEE LNG Trade, betalen daadwerkelijk voor meerjarige rechten op een route die niet-Russisch gas noordwaarts door Zuidoost-Europa moet brengen.

Het volume blijft bescheiden: volgens iefimerida gaat het om ongeveer 13.000 MWh per dag. Toch zegt het meer wanneer bedrijven jaren vooruit pijpleidingcapaciteit boeken dan wanneer zij een eenmalige spottransactie doen. De vraag is hoever zo'n reservering je werkelijk brengt op weg naar energieonafhankelijkheid.

Een rijstrook kopen, niet de brandstof

Bij een capaciteitsveiling wordt geen gas verkocht. Verhandeld wordt het recht om een invoer- of uitvoerpunt op het pijpleidingnet te gebruiken, volgens EU-regels die de verdeling van grensoverschrijdende slots standaardiseren (EU CAM-netwerkcode). Het lijkt op het reserveren van een rijstrook op een snelweg: de ruimte op de weg is gegarandeerd, maar je hebt nog steeds een auto, brandstof en een bestemming nodig.

Wie gas wil verplaatsen, heeft dus nog altijd een verkoper en een koper nodig. De handelaar moet de levering een dag vooraf nomineren, elke volgende schakel op de route veiligstellen en het gas uiteindelijk tegen een concurrerende leveringsprijs afleveren. Capaciteit kan als verzekering worden aangehouden, gedeeltelijk worden gebruikt of ongebruikt blijven als prijsverschillen verdwijnen.

Bulgarije krijgt gas, maar tegen welke prijs verder noordwaarts?

Het hardere bewijs ligt één grens verder naar het zuiden. Bulgarije ontvangt al niet-Russisch gas via infrastructuur die met Griekenland verbonden is. De Grieks-Bulgaarse interconnector IGB vervoert 3 miljard kubieke meter per jaar, met plannen om uit te breiden richting 5 miljard kubieke meter (ICGB). De Bulgaarse energieregulator KEVR stelde de gereguleerde gasprijs voor juli vast op €37,70/MWh, vóór toegangskosten, transmissietarieven, accijns en btw (KEVR, Fakti). In die prijs zit al een leveringsmix met Azerbeidzjaans pijpleidinggas en via veilingen ingekocht lng.

De pijpen liggen er. De prijslogica verder naar het noorden is minder zeker. Lng dat bij een Griekse terminal aankomt, moet eerst worden vergast, daarna het Griekse net in, vervolgens naar de Bulgaarse grens en daarna door naar Roemenië, Hongarije of Slowakije. Bij elke grens komt een gereguleerd transmissietarief bovenop de prijs (EU-tariefnetwerkcode). Zo verandert een politiek verhaal over diversificatie bij iedere overgang in een simpele prijstest.

Volgens Serbia Energy lag de gereguleerde Bulgaarse prijs ongeveer €4/MWh onder de TTF-futures. TTF is de Europese referentieprijs voor groothandelsgas, vastgesteld op de Nederlandse gashub. Tegen de tijd dat dat gas een Hongaarse of Slowaakse fabriek bereikt, kunnen transportkosten die marge volledig opslokken.

Hongarije en Slowakije zijn nog altijd voor ongeveer 70-80% afhankelijk van Russisch gas, vooral via de TurkStream-pijpleiding (ACER, Euronews). De dominante Slowaakse leverancier SPP presenteert diversificatie dan ook als een instrument voor leveringszekerheid, niet als een manier om kosten te drukken (SPP). Alternatieve routes geven deze landen onderhandelingsruimte en een noodvoorziening. Goedkoper gas leveren zij voorlopig niet op.

Keuzevrijheid, geen onafhankelijkheid

Russisch gas dekt nog steeds ongeveer 12% van de EU-vraag. Uit de julimonitoring van ACER bleek dat de Russische pijpleidingimporten begin 2026 met 7% stegen en lng-leveringen met 11% toenamen ten opzichte van de vorige periode (MondoVisione, ACER). De afhankelijkheid is dus niet verdwenen. De Gas Coordination Group van de Europese Commissie meldde bovendien geen directe zorgen over de leveringszekerheid (European Commission). Daarmee is de prikkel kleiner om nu elke beschikbare corridor volledig te benutten.

De DESFA-veiling laat meetbaar zien dat Zuidoost-Europa infrastructuurrechten koopt om de afhankelijkheid van Rusland te verkleinen. Handelaren reserveren capaciteit omdat de route commercieel geloofwaardig genoeg is. Maar diversificatie is nog geen voltooid project. Het ontbrekende bewijs blijft concreet: fysieke stroomgegevens van ENTSOG waaruit blijkt dat geboekte capaciteit ook leidt tot daadwerkelijke leveringen noordwaarts via Roemenië en Hongarije, plus een kostenvergelijking die aantoont dat deze route kan concurreren met bestaande Russische leveringen op prijs, en niet alleen op leveringszekerheid.