Handelaren boeken Griekse gasroute

Bij de capaciteitsveilingen in juli hebben handelaren ongeveer 46% van de beschikbare exportcapaciteit geboekt bij Sidirokastro, de belangrijkste gasgrensovergang tussen Griekenland en Bulgarije. Sommige reserveringen lopen door tot 2040/41 (Serbia Energy, News247). Daarmee ligt er voor het eerst echt geld op tafel voor de Vertical Gas Corridor: een keten van pijpleidingen die lng uit Griekse importterminals noordwaarts via de Balkan naar Centraal-Europa moet brengen. De route heeft zijn eerste serieuze commerciële signaal afgegeven. Of de rekensom aan elke grens overeind blijft, is een andere kwestie.

Elke grens is een tolpoort

De corridor is geen enkele pijpleiding. Lng-tankers meren aan bij Revithoussa, bij Athene, of bij Alexandroupolis in Noord-Griekenland. Daar wordt de vloeistof weer tot gas opgewarmd en het Griekse net ingebracht. Via twee grenspunten gaat het gas Bulgarije in, waarna het door Roemeense leidingen verder kan. Een deel van die infrastructuur werkte ooit juist de andere kant op: Russisch gas stroomde zuidwaarts. Nu moet dezelfde fysieke route gas richting Hongarije, Slowakije, Moldavië en Oekraïne kunnen brengen (Powergame, DW România).

Het Europese gasnet werkt immers niet als een snelweg. Aan elke nationale grens moet een handelaar invoer- en uitvoercapaciteit boeken, het lokale transporttarief betalen en voldoen aan balanceringsregels: de dagelijkse verplichting om ingevoerd en afgenomen gas met elkaar in evenwicht te brengen. De corridor functioneert alleen als op elk stuk tegelijk capaciteit is vastgelegd. Ontbreekt één grens, dan breekt de route.

Tariefverlagingen maakten de boekingen in juli mogelijk. Na kortingen op het Roemeense traject daalden de kosten om gas van Griekenland naar Oekraïne te vervoeren van € 9,39 per megawattuur naar ongeveer € 5,85 (Euro2day). Op dat niveau werd de prijs laag genoeg voor handelaren om zich vast te leggen.

Griekse terminals lopen vol

In de eerste helft van 2026 verwerkte Revithoussa 18,61 TWh gas, terwijl Alexandroupolis uitkwam op 3,46 TWh. Dat is meer dan drie keer zoveel als een jaar eerder (Iefimerida). Bij de laatste capaciteitsveiling in Alexandroupolis werd alle aangeboden capaciteit verkocht. Kopers betaalden boven de minimumprijs, omdat toegang schaars was (BankingNews).

Voor Griekenland levert dat transitinkomsten, terminalopbrengsten en meer gewicht in regionale leveringsgesprekken op. Bulgarije krijgt intussen een route die om het omstreden vastevergoedingscontract met het Turkse Botaş heen loopt. Dat contract moest toegang tot lng garanderen, maar critici stelden dat slechts 10–20% van de gecontracteerde capaciteit daadwerkelijk werd gebruikt (Fakti).

De concurrentie die de corridor moet verslaan

Roemenië is tegelijk het draaipunt en de mogelijke concurrent van de corridor. Vandaag vervoert het transitgas. Vanaf ongeveer 2027 kan het Neptun Deep-veld in de Zwarte Zee in productie komen, met geschatte reserves van circa 100 miljard kubieke meter (HotNews). Als Roemeens gas op schaal de Centraal-Europese markt bereikt, hebben afnemers mogelijk minder behoefte aan lng dat via Griekenland wordt omgeleid.

Russisch gas is bovendien niet verdwenen. Volgens ACER, het agentschap van de Europese energietoezichthouders, was het in januari tot en met mei 2026 nog goed voor ongeveer 12% van het EU-verbruik. De invoer via pijpleidingen lag 7% hoger dan een jaar eerder, de lng-invoer 11% (InvestEnergy). Voor landen als Slowakije, waar energie-intensieve industrie op betaalbaar gas draait, blijft de vraag of lng via Griekenland qua prijs kan concurreren met de resterende contracten die aan Rusland zijn verbonden (Energie-portal).

Ook het bredere aanbodbeeld zet druk op de route. De EU heeft ongeveer 13% meer lng-invoer dan in 2025 nodig om de gasopslagen voor de winter weer tot 90% te vullen (Euronews). Moldaviës staatsenergiebedrijf Energocom heeft al capaciteit gereserveerd aan de grens tussen Roemenië en Moldavië. Voor ten minste één kleine afnemer is de route dus commercieel bruikbaar (Moldova1).

De boekingen van juli laten zien dat handelaren willen betalen voor deze route zodra de prijs klopt. De corridor verkleint het risico van afhankelijkheid van één leverancier in een regio die Russische druk direct heeft gevoeld. Maar er is nog geen openbaar bewijs dat op elk grenspunt, van Griekenland tot de eindbestemming, tegelijk capaciteit is geboekt. In deze keten bepaalt nog altijd de zwakste schakel of het gas aankomt.