Treasury staat Russische diesel toe, Congress verbiedt invoer

Het Amerikaanse ministerie van Financiën staat de verkoop, het vervoer en de invoer van Russische diesel in de Verenigde Staten toe tot en met 7 april 2027 (General License 135). Een wet uit 2022 verbiedt die invoer nog altijd (2022 Act); er is bovendien geen zending onder deze afspraak bevestigd. In Europa is de juridische situatie ongewijzigd: het eigen EU-verbod op Russische diesel blijft van kracht.

Een vergunning zonder lading

Op 9 oktober kondigde Trump aan dat Rusland direct meer dan 300.000 ton diesel zou leveren, met meer leveringen in het vooruitzicht (aankondiging van Trump). De Treasury-vergunning die aan de deal ten grondslag ligt, schort specifieke sanctieregels op. Er staan geen verkoper, koper, schip, prijs of hoeveelheid in, en aan de oorlog is geen voorwaarde gekoppeld (General License 135).

Of er daadwerkelijk diesel komt, hangt ook af van een afzonderlijk Russisch besluit. Moskou had de dieseluitvoer beperkt nadat raffinaderijen waren beschadigd. Daarna liet het een eerste partij van maximaal 500.000 ton toe op de wereldmarkt (Russische regering). Uit de zoekacties van To Brief is geen contract, belading of levering onder de afspraak bevestigd.

Ook de manier waarop het Witte Huis de deal presenteert, is veranderd. Eerst werd die voorgesteld als een manier om brandstof goedkoper te maken, ook voor Amerikanen (AP). Op 13 oktober zei Trump dat de diesel voor de wereldmarkt was en "niet voor ons" (Reuters). De vergunning staat invoer in de Verenigde Staten intussen nog steeds toe.

Het verbod van het Congres

De wet uit 2022 bevat een eigen route om het verbod op te heffen, en het Congres bepaalt hoe die werkt. Een vergunning van Treasury kan de wet immers niet zomaar terzijde schuiven. Om het verbod op te heffen, moet de president onder meer officieel verklaren dat Rusland heeft ingestemd met een terugtrekking die Oekraïne aanvaardt. Daarna heeft het Congres 90 dagen om de wijziging tegen te houden (2022 Act). Zo'n verklaring is niet openbaar gemaakt.

Minister van Financiën Scott Bessent zei dat de regering zou handelen op basis van haar "bestaande bevoegdheden". Een vooraanstaand Republikeins senator waarschuwde dat de deal mogelijk illegaal is (Reuters). Bessent heeft niet openbaar gemaakt op welke wetsbepaling hij zich beroept. Ook heeft hij niet uitgelegd hoe een vergunning invoer kan toestaan die een wet nog altijd verbiedt.

De druk uit de Senaat komt inmiddels van beide partijen. Op 13 oktober leidde de Democratische senator Jeanne Shaheen een brief van 12 senatoren, onder wie zes Republikeinen, met het verzoek aan Trump om de vergunning in te trekken. Volgens hen levert Russische verkoop nauwelijks verlichting van de brandstofprijzen op, terwijl die Moskou wel helpt de oorlog te financieren (persbericht van de Senaat). De brief kan de vergunning zelf niet intrekken. Wel maakt hij duidelijk dat het verzet niet alleen van Trumps politieke tegenstanders komt.

Europa houdt vast aan zijn regels

Een Amerikaanse vergunning kan EU-recht niet wijzigen. Artikel 3m van de EU-verordening over sancties tegen Rusland, waarin de economische maatregelen van het blok zijn vastgelegd, verbiedt de aankoop en invoer van Russische aardolieproducten, waaronder diesel (EU-verordening).

De Europese invloed geldt verder voor het vervoer. EU-vervoerders, verzekeraars en banken mogen Russische diesel voor andere landen alleen afhandelen als die wordt verkocht voor maximaal 100 dollar per vat (richtsnoeren van de Commissie). Een lading waarbij geen EU-bedrijf betrokken is, valt buiten die regel.

Europese regeringen hebben kritiek geuit, maar leggen verschillende accenten (To Brief). De Finse premier Petteri Orpo noemde de deal een grote teleurstelling: die verzwakt volgens hem de sanctiedruk en kan Poetins oorlog helpen financieren (Yle). De Slowaakse premier Robert Fico zag er juist bewijs in van Europese naïviteit: volgens hem krijgt Amerika goedkopere diesel, terwijl Europeanen hoge prijzen blijven betalen (SITA). Orpo wil de druk op Moskou opvoeren; Fico wil dat Europa niet langer meer betaalt. Geen van beide regeringen heeft voorgesteld de EU-regel te wijzigen.

Uit de openbare stukken blijkt dat Treasury specifieke sanctiebelemmeringen voor de invoer van Russische diesel in de Verenigde Staten heeft weggenomen. Het ministerie heeft niet openbaar uitgelegd hoe die invoer kan samengaan met het verbod van het Congres, dat nog altijd geldt. Omdat geen lading onder de afspraak is bevestigd, bestaat het juridische conflict voorlopig alleen op papier. Zodra een tanker koers zet naar een Amerikaanse haven, wordt het praktisch. Bessents ministerie moet het Congres dan vóór die tijd de wettelijke grondslag geven.