Schade aan Trypilska bedreigt stroom in Kyiv

Russische raketten en drones troffen in de nacht van 29 op 30 september elf Oekraïense regio’s. Ook beschadigden ze de opwekkingsinstallaties van de thermische centrale Trypilska, buiten Kyiv (Hromadske). Centrenergo, het staatsbedrijf dat de centrale exploiteert, heeft de schade bevestigd, maar niet bekendgemaakt hoeveel opwekkingsvermogen is uitgevallen (Interfax Ukraine). Nu het stookseizoen begint, kan het publiek niet vaststellen hoeveel van dat verlies met reparaties of Europese stroomimport kan worden opgevangen.

Een herbouwde centrale opnieuw getroffen

Trypilska werd in april 2024 grotendeels verwoest. Volgens het Oekraïense Komersant draaide de centrale in 2025 weer gedeeltelijk (Komersant). Welke eenheden vóór deze aanval in bedrijf waren, is niet bekendgemaakt. Elk cijfer over het nu weggevallen vermogen zou dus een schatting zijn.

De aanval trof een groot gebied. Premier Serhii Koretskyi noemde het de eerste gecombineerde aanval op het energiesysteem van deze omvang sinds het vorige stookseizoen (Hromadske). Ook het Russische ministerie van Defensie noemde Trypilska als doelwit en beweerde dat de centrale Oekraïense defensie-installaties van stroom voorzag (BBC).

Topman Serhii Isachenko van Centrenergo zei dat ingenieurs de installaties eerst moesten inspecteren en de benodigde werkzaamheden moesten bepalen. Reparaties zouden beginnen zodra de veiligheid dat toeliet. Verdere details hield het bedrijf om veiligheidsredenen achter (Interfax Ukraine). Daar zit een duidelijke reden achter: een openbare schadelijst zou Russische planners laten zien hoe effectief de aanval was. Door die terughoudendheid kan het publiek de omvang van het verlies echter niet meten.

Van noodafschakelingen naar geplande stroomuitval

In Kyiv werd de schade stapsgewijs merkbaar. Tegen de ochtend meldde DTEK, het bedrijf dat de stroom in de stad distribueert, dat monteurs de elektriciteit bij ongeveer 8.000 klanten op de linkeroever van de Dnipro hadden hersteld (AFP). Dat cijfer geeft het aantal heraangesloten klanten op één moment weer. Het zegt niet hoeveel mensen zonder stroom zaten.

’s Avonds meldde DTEK dat Ukrenergo, de landelijke netbeheerder, rond 17.40 uur opdracht had gegeven tot noodafschakelingen in Kyiv. Om 18.15 uur golden beperkingen in delen van de hoofdstad en de regio’s Kyiv, Chernihiv en Zhytomyr (Ukrainska Pravda, Ukrainska Pravda). Ukrenergo zei dat herhaalde aanvallen installaties hadden overbelast. Beheerders schakelen dan klanten af om het net als geheel overeind te houden. Niemand heeft bekendgemaakt welk deel van die overbelasting door Trypilska kwam en welk deel door andere beschadigde locaties.

Later die avond keerde Kyiv op aanwijzing van Ukrenergo terug naar geplande ‘stabilisatie’-afschakelingen, met roosters per adres (UNN). Voor huishoudens maakt dat verschil: noodafschakelingen komen zonder waarschuwing, terwijl mensen met een rooster rekening kunnen houden met de uitval. De omschakeling wijst erop dat de beheerders de tekorten weer voldoende konden sturen. Dat betekent niet dat de tekorten kleiner waren geworden.

Wat Europese steun wel en niet kan opvangen

Europa steunt het Oekraïense energiesysteem op twee manieren. De Europese Commissie zegt sinds de grootschalige invasie meer dan € 4 miljard te hebben vrijgemaakt voor de energiezekerheid van Oekraïne. Daaronder valt een pakket van € 920 miljoen voor deze winter, dat in februari werd aangekondigd (European Commission). Dat geld is bestemd voor apparatuur en reparaties aan het elektriciteitsnet.

De tweede route is stroomimport uit de EU-buurlanden. De capaciteit van de verbindingen en de markt begrenzen die invoer allebei. Volgens de Poolse nieuwssite Money.pl ligt de gezamenlijke importcapaciteit vanuit Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië in september tussen 1.700 en 2.600 MW, afhankelijk van de omstandigheden op het net (Money.pl). Dat zijn bovengrenzen. Ruimte op een verbinding betekent immers niet dat iemand stroom koopt om naar Oekraïne te sturen.

De prijs vormt een belemmering. Een deskundige van het Razumkov Centre waarschuwde in hetzelfde bericht dat Oekraïense prijsplafonds handelaren kunnen ontmoedigen stroom in te voeren wanneer elektriciteit in de EU duurder is (Money.pl). Zelfs bij volledige benutting van de verbindingen hangt import ervan af of de handel uit kan.

Beide vormen van steun pakken een ander deel van het probleem aan. Zolang niet bekend is hoeveel stroom Trypilska heeft verloren, kan het publiek niet beoordelen in hoeverre reparaties of import dat verlies opvangen. Centrenergo en Ukrenergo beschikken over de cijfers die uitsluitsel geven: welke eenheden zijn uitgevallen en hoeveel reservecapaciteit Kyiv tijdens de avondpiek nog heeft.