Twee centimeter houdt Cernavodă online

Roemeense militaire duikers hebben op 3 augustus een rotsformatie in de Donau opgeblazen. Daardoor steeg het waterpeil bij Cernavodă met ongeveer twee centimeter (Euronews România, Financial Intelligence). Bij Cernavodă, de enige kerncentrale van Roemenië en de grootste bron van stabiele elektriciteit in het land, kan twee centimeter een extra dag koelwater betekenen. De rivier zakte dagelijks met 2-3 cm. De centrale zat nog ongeveer vier tot vijf dagen verwijderd van een debiet waarbij doorproduceren niet langer houdbaar zou zijn (AGERPRES).

Hongarije laat zien wat er gebeurt wanneer koelwater wegvalt. Paks, de kerncentrale die normaal goed is voor ongeveer de helft van de Hongaarse elektriciteitsproductie (World Nuclear Association), werd vanaf 27 juli stapsgewijs afgeschakeld nadat de Donau te laag kwam te staan voor de pompen die koelwater uit de rivier halen. Op 2 augustus draaide nog maar één van de acht turbogeneratoren (MVM). In beide landen kregen fabrieken het verzoek hun verbruik te verlagen, zodat huishoudens stroom konden blijven gebruiken.

De rivier verbouwen

De Pârjoaia-rots lag bij een splitsing van de Donau. Daar verdeelt de rivier zich in de Oude Donau, die de koelwaterinlaat van Cernavodă voedt, en de Bala-arm, die juist een groot deel van het resterende water weg trok. De explosie was het zichtbaarste deel van een bredere ingreep: ploegen baggerden het dichtgeslibde inlaatkanaal uit en lieten vier met stenen geladen bakken zinken als tijdelijke onderwaterdam (Curs de Guvernare, Libertatea). De regering trok ongeveer 7 miljoen lei uit voor het werk. Voor noodengineering in een rivier is dat een bescheiden bedrag, zeker vergeleken met de kosten van stroomimporten om de productie van Cernavodă te vervangen.

Minister van Energie Radu Miruță sprak van ongeveer +4 cm nadat het water stroomafwaarts was doorgelopen (Digi24). Het volledige pakket moet 10-12 cm winst opleveren (HotNews). Toch blijft de rivier zakken. Hydrologen verwachten dat het Donau-debiet bij Baziaș op 10 augustus kan dalen tot 1.350 m³/s, onder het historische minimum van 1.400 m³/s uit 1985 (AGERPRES). De explosie kocht tijd. Zij veranderde de verwachting niet.

Hongaarse megawatts werden een regionaal prijsprobleem

Tijdens een piekuur op 4 augustus haalde Hongarije 3.195 MW uit import, tegenover 3.049 MW aan binnenlandse productie. Meer dan de helft van de Hongaarse stroom kwam op dat moment dus uit het buitenland (Portfolio).

Die plotselinge vraag joeg de prijzen in de regio omhoog. De elektriciteitsnetten in Midden- en Zuidoost-Europa zijn via grensoverschrijdende veilingen aan elkaar gekoppeld: als één land meer stroom nodig heeft dan het zelf produceert, biedt het mee op importcapaciteit, en stijgt de prijs voor alle gekoppelde zones. Op 29 juli lag de gemiddelde day-aheadprijs, de prijs die een dag vóór levering op de veiling wordt vastgesteld, in de Hongaars-Servische corridor op €132/MWh. In afzonderlijke uren liep dat op tot €268/MWh (Serbia Energy). Termijncontracten voor de week erna stegen naar €250-263/MWh (Argus). Twee GW aan kerncentralevermogen vervangen door spotimporten is duur, zeker tijdens een hittegolf waarin airconditioning overal de vraag opdrijft. De termijnprijzen lieten bovendien zien dat handelaren niet rekenden op een snelle ontspanning.

Niet elke centrale is even kwetsbaar

De Bulgaarse kerncentrale Kozloduy haalt koelwater via een pompstation in een diepe baai. Dat maakt de centrale minder kwetsbaar dan Cernavodă, dat afhankelijk is van een open kanaal. Het Bulgaarse energieministerie zei dat het de komende drie weken geen noemenswaardige beperking verwachtte (BTA). Oostenrijk vormt het scherpste contrast. VERBUND, de grootste waterkrachtproducent van het land, meldde dat de productie in de eerste helft van 2026 9,8% lager lag dan een jaar eerder (VERBUND). Toch exporteerde Oostenrijk in juni nog stroom (APG). Het land had genoeg andere productiecapaciteit en netflexibiliteit om dezelfde droogte op te vangen.

Roemenië kan met bakken en baggerwerk dagen kopen. Maar als hetere en lagere zomers blijven terugkeren, kan koelwater niet telkens als noodprobleem worden behandeld.