Costa Rica en Paraguay domineren vangst

De Belgische federale politie presenteerde Operatie Atlas Nexus op 21 september als één internationale aanpak: meer dan 490 arrestaties en 156,9 ton drugs in beslag genomen in 34 landen (La Libre, Garda). De operatie vond daadwerkelijk plaats. Maar Atlas Nexus was een paraplu boven juridisch gescheiden nationale onderzoeken, geen gecoördineerde inval tegen één organisatie. De geografische uitsplitsing laat bovendien zien dat de resultaten vooral buiten Europa zijn behaald.

Het grootste deel van de resultaten kwam uit twee landen

Costa Rica was goed voor ongeveer 375 van de 490 arrestaties, naast ruim 27,8 ton drugs, 181 vuurwapens en 169 panden. Costa Ricaanse rechercheurs noemden een specifiek netwerk, ‘Pecho de Rata’, en een voortvluchtige die verbonden zou zijn aan een cocaïneroute van Colombia via de Caribische kust van Costa Rica naar Europa (La Nación).

Paraguay zou daar nog 104,96 ton cannabis en acht arrestaties aan hebben toegevoegd (DHnet). Samen leverden deze twee landen veruit de meeste arrestaties en in beslag genomen drugs op.

Ierland biedt het duidelijkst gedocumenteerde Europese resultaat. In juni en juli 2026 richtten de Ierse politie en douane zich op cocaïne die was verborgen in zendingen Zuid-Amerikaans hout. In de haven van Dublin werd ongeveer 24 kilogram gevonden in een container die via Rotterdam was vervoerd (Garda, TheJournal.ie). De Ierse autoriteiten meldden dat ten minste één onderzoek nog liep (Garda). Buiten Ierland wordt het gepubliceerde Europese overzicht snel dunner.

De belangrijkste Europese smokkel­landen ontbreken in het overzicht

Nederland, Spanje, Frankrijk, Italië en Portugal beschikken allemaal over havens en smokkelroutes die hen voor de hand liggende deelnemers maken. Toch schrijven de geraadpleegde persberichten en mediaberichten geen enkele arrestatie of inbeslagname in het kader van Atlas Nexus aan een van deze landen toe. Rotterdam verschijnt als doorvoerlocatie in de Ierse zaak, niet als plaats van een Nederlandse politieactie (NU.nl). Italiaanse berichtgeving noemt Italiaanse functionarissen binnen de coördinatiestructuur, maar meldt geen Italiaanse politieoperatie (ANSA).

Daaruit volgt niet dat deze landen niets hebben gedaan. Mogelijk is vertrouwelijk inlichtingen gedeeld. De gepresenteerde totalen bevatten echter geen overzicht per land. De Belgische federale politie publiceerde het totaal; de nationale autoriteiten beheren de onderliggende zaken. Wat ontbreekt, is een openbare uitsplitsing waaruit blijkt welke regering welke resultaten heeft geboekt.

De coördinatie werkte. Ontmanteling is nog niet bewezen

Atlas Nexus viel onder EMPACT, het kader van de Raad van de EU voor de coördinatie van lidstaten in de strijd tegen georganiseerde misdaad (Council). Europol, Frontex en Interpol ondersteunden de operatie. Geen van deze organisaties kan zelf arrestaties verrichten of vervolging instellen. Elk huiszoekingsbevel, elke aanhouding en elk proces was een nationale handeling op grond van nationaal recht.

De Costa Ricaanse resultaten leveren het sterkste bewijs dat rechercheurs een netwerk zelf hebben verzwakt: er zijn verdachten bij naam genoemd, een vermoedelijke route beschreven en panden geïdentificeerd. De rest van de balans lijkt eerder op onderschepping van goederen. Drugs zijn dan wel in beslag genomen, maar er is geen bewijs dat de organisaties erachter zijn beschadigd. Zoals het UN Office on Drugs and Crime heeft gedocumenteerd, kunnen grote inbeslagnames samengaan met een recordproductie en een stabiel aanbod (UNODC).

Het financiële beeld versterkt die twijfel. Volgens NU.nl meldden de autoriteiten ongeveer 135.000 dollar aan contanten en cryptovaluta. Ook panden, juwelen en andere bezittingen werden in beslag genomen, maar hun waarde is niet bekendgemaakt. Zonder een bruikbaar overzicht van de financiële schade voor de netwerken rust de claim van ontmanteling uitsluitend op de hoeveelheid onderschepte drugs.

De in Luik gevestigde Belgische federale gerechtelijke politie vervulde een legitieme rol door nationale autoriteiten te helpen coördineren over tijdzones en rechtsstelsels heen (La Libre). Dat werk heeft waarde. De kwalificatie ‘Belgisch geleid’ wordt pas misleidend als daardoor uit beeld raakt waar de invallen plaatsvonden en welke autoriteiten de zaken voor de rechter moeten brengen.

Het gepubliceerde dossier bewijst grensoverschrijdende coördinatie. Voor een claim dat trans-Atlantische netwerken zijn ontmanteld, zijn gekoppelde aanklachten en door de rechter getoetste zaken in die 34 rechtsgebieden nodig.