Oekraïne onderschept vier van 39 ballistische raketten

De Oekraïense luchtmacht meldde dat de luchtverdediging vier van de 39 raketten onderschepte die Rusland op een ballistische baan afvuurde. De aanval begon op de avond van 13 oktober en duurde tot de volgende ochtend (General Staff, Ukrinform). Op 15 oktober meldde CNN op basis van één anonieme bron dat Oekraïne de onderscheppingsraketten voor zijn Amerikaanse Patriot-systemen heeft verbruikt (CNN). Geen Oekraïense, Amerikaanse of NAVO-functionaris heeft dat bevestigd. De cijfers wijzen op een ernstig tekort bij de verdediging tegen ballistische aanvallen, maar bewijzen niet dat elke batterij zonder raketten zit. De bondgenoten die het tekort kunnen aanvullen, hebben nog geen tijdpad gegeven.

Een Patriotbatterij bestaat uit een radar die inkomende raketten opspoort, een commandopost die doelen kiest, lanceerinrichtingen en getrainde bemanningen. De onderscheppingsraket stijgt op en vernietigt de inkomende kernkop. Zonder die raketten ziet de radar de aanval nog steeds en staan de bemanningen klaar, maar kan het systeem de raketten niet tegenhouden.

Sommige raketten die door de luchtverdediging kwamen, bereikten hun doel niet. Andere troffen energiecentrales in Kyiv en energievoorzieningen in Kharkiv. Bij de aanval kwamen ook burgers om het leven in de hoofdstad (CNN). Met deze salvo's kwam een week van aanvallen op het stroomnet ten einde, nadat een voorgesteld bestand voor aanvallen op energievoorzieningen was gestrand (To Brief).

Wat de cijfers wel en niet laten zien

CNN geeft in zijn bericht geen voorraadcijfers, geen overzicht per batterij en geen uitsplitsing naar rakettype. Dat onderscheid is van belang, omdat Patriots verschillende soorten onderscheppingsraketten kunnen afvuren. De nieuwere PAC-3 MSE is ontwikkeld om ballistische raketten met een directe treffer te vernietigen (Lockheed Martin).

‘Geen Patriots meer’ kan dus betekenen dat sommige locaties geen geschikte onderscheppingsraketten meer hebben. De cijfers van de luchtmacht maken CNN's bericht aannemelijk, maar tonen niet aan dat een tekort elke gemiste onderschepping heeft veroorzaakt.

Wie beslist over nieuwe leveringen

Er zijn twee routes waarlangs bestaande raketten geleverd kunnen worden. Langs de eerste route betalen Europese bondgenoten voor Amerikaanse uitrusting die Oekraïne nodig heeft, waarna Washington die levert. Toen NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte op 14 oktober over dat kanaal sprak, noemde hij geen aantal Patriots en geen leverdatum (NATO). De Europeanen betalen, maar de raketten zijn Amerikaans en Washington beslist over de verzending.

De tweede route loopt via Europese voorraden. Omdat Patriot-raketten van Amerikaanse makelij zijn, heeft een bondgenoot toestemming van de VS nodig om eigen raketten aan Oekraïne over te dragen (US State Department). Die toestemming geeft Washington een tweede middel om de levering te sturen. Over een aanbod beslist elke Europese hoofdstad zelf.

Kaja Kallas, de buitenlandchef van de EU, kan regeringen oproepen raketten vrij te maken, maar kan niet over hun voorraden beschikken. Ze stelde voor dat landen nu PAC-2- of PAC-3-raketten sturen en later vervangende exemplaren krijgen. Na een bijeenkomst op 28 september zei ze dat er geen nieuwe toezeggingen waren gevolgd (TVP World).

Duitsland is de enige regering die publiekelijk als donor is genoemd. Op 8 september zegde het ministerie van Defensie van minister Boris Pistorius PAC-2-onderscheppingsraketten toe, maar het noemde geen aantal of leverdatum (German Defence Ministry).

Terughoudendheid heeft een reden: landen die Patriots leveren, zetten die ook in voor hun eigen missies. In mei 2026 verlengde Nederland de inzet van zijn Patriot-systemen ter bescherming van de NAVO-hub in Polen, die hulp naar Oekraïne vervoert. De inzet loopt tot begin december 2026 (Dutch Defence). Een raket die naar Kyiv gaat, is er niet meer voor die hub.

Frankrijk en Italië gebruiken een ander systeem, SAMP/T, dat Aster 30-raketten afvuurt. In juli 2026 zegden ze toe Oekraïne uiterlijk in oktober meer Aster-raketten te leveren, zonder een aantal te noemen. Geen functionaris heeft de levering bevestigd (Élysée).

Europa betaalt een groot deel van de Oekraïense verdediging tegen ballistische raketten, maar beheert de aanvoer niet. De Oekraïense cijfers laten een ernstig tekort zien bij de onderschepping van ballistische raketten. CNN's bericht dat Oekraïne geen Patriot-onderscheppingsraketten meer heeft, is onbevestigd. De bondgenoten hebben ook geen levering aangekondigd met een aantal en datum die het tekort kan opvangen. De volgende stap ligt bij Washington, dat de raketten levert en overdracht goedkeurt, en bij de Europese regeringen met voorraden. Berlijn moet daarbij nog altijd een aantal en een datum noemen.