Oekraïens stroomnet kan minder leveren

Door Russische aanvallen viel op 9 oktober de stroom uit in Kyiv en zeven Oekraïense regio’s. Ukrenergo, het staatsbedrijf dat het hoogspanningsnet beheert, schortte de gepubliceerde afschakelschema’s op waar noodonderbrekingen die vervingen (Ukrinform). Volgens het energieministerie verminderde de schade tijdelijk het vermogen van het systeem om stroom bij afnemers te krijgen (Fakty ICTV). Hoeveel precies, heeft het ministerie overigens niet gezegd. Dat ontbrekende cijfer doet ertoe: Oekraïne gaat een winter in waarin het afhankelijk is van stroom uit de rest van Europa.

Wat de aanvallen raakten

De stroomuitval trof de regio’s Chernihiv, Kharkiv, Donetsk, Zaporizhzhia, Dnipropetrovsk, Odesa en Kyiv, naast de hoofdstad zelf. De meeste details komen van energiebedrijf DTEK. Volgens het eigen verslag troffen drones binnen tien uur twee van zijn distributiestations in de regio Dnipropetrovsk. Daarbij raakte elektrische apparatuur beschadigd en ontstond een oliebrand (DTEK).

Distributiestations vormen het lokale uiteinde van het netwerk. Het zijn onderstations die steden en wijken van stroom voorzien, geen hoogspanningsverbindingen die elektriciteit door het land vervoeren.

De regering meldt dat de schade breder is, maar noemt geen locaties. Volgens het kabinet zijn meerdere installaties die Kyiv en centraal Oekraïne van stroom voorzien zwaar beschadigd of verwoest (Cabinet of Ministers). Geen enkele functionaris heeft de getroffen stations geïdentificeerd, het verloren vermogen geraamd of het aantal huishoudens zonder stroom genoemd.

President Volodymyr Zelenskyy zei dat reparatieploegen dag en nacht aan het werk waren. Kyiv heeft volgens hem ook de verzoeken aan partners om energieapparatuur en luchtverdediging bijgewerkt (Ukrinform).

Waarom schade aan het net regio’s zonder stroom kan zetten

Een land kan in totaal genoeg stroom opwekken en toch een regio in het donker laten zitten. Als de onderstations en lijnen die stroom naar een stad voeren uitvallen, kan die de stad niet bereiken. Dat is het probleem dat het ministerie beschrijft: er is stroom om te leveren, maar het net kan die minder goed afleveren.

Voor huishoudens betekent dat dat ze niet op de stroomonderbrekingen kunnen rekenen. Een geplande onderbreking valt binnen een gepubliceerd tijdvak, zodat mensen hun telefoon kunnen opladen en vooraf kunnen koken. Een noodonderbreking gaat voor zodra het net daarom vraagt. Daarom schrapte Ukrenergo deze week de schema’s.

Het wintertekort dat import moet opvangen

De Oekraïense centrales kunnen niet aan de wintervraag voldoen. In januari 2026 piekte de vraag op 18 GW (gigawatt: het vermogen dat het net op één moment moet leveren), terwijl de binnenlandse centrales slechts 11,1 GW konden produceren (IEA). Import, kleine generatoren en rantsoenering vulden het verschil aan.

Import is inmiddels onmisbaar. In februari voerde Oekraïne volgens de energietoezichthouder een recordhoeveelheid van 1.266 TWh in (terawattuur: de totale hoeveelheid elektriciteit over een periode) (NEURC). Die stroom komt via de westgrens binnen en moet vervolgens nog door het Oekraïense netwerk. Niemand heeft gezegd of de schade van deze week die doorvoer beperkt.

Aan het winterplan van de regering zat een voorwaarde. In augustus zei minister van Energie Denys Shmyhal dat er voor de avondpiek ongeveer 15 GW beschikbaar was, inclusief import. Hij stelde als doel om dat vermogen vóór 1 november op te voeren tot 19,6 GW, mits gerepareerde installaties niet opnieuw zouden worden getroffen (Cabinet of Ministers). Het is nog onduidelijk of de installaties die deze week zijn getroffen, eerder waren gerepareerd. Hoe dan ook maken de aanvallen zijn doel minder zeker. Het ministerie heeft de raming niet bijgewerkt.

Er komt vervangende apparatuur aan. De Energy Community, een internationale organisatie die een fonds beheert voor de aankoop van netapparatuur voor Oekraïne, zegt tussen juni en september voor € 102,5 miljoen aan materiaal te hebben geleverd. Voor februari 2027 staat nog eens € 221,4 miljoen aan leveringen gepland (Energy Community). Geleverde apparatuur moet nog worden geïnstalleerd; er is bovendien geen verband gelegd tussen die leveringen en de locaties die deze week zijn geraakt.

De regering zegt dat de aanvallen het vermogen om stroom te leveren tijdelijk hebben verminderd, maar maakt niet bekend met hoeveel. Het ministerie van Shmyhal moet het publiek een bijgewerkt cijfer geven voor het vermogen dat het net tijdens de avondpiek kan leveren. Totdat dat cijfer er is, kan niemand buiten het ministerie vaststellen in hoeverre Oekraïne deze winter afhankelijk is van stroom uit buurlanden.