Oekraïne treft regio Moskou met recordaantal 556 lokaal gebouwde langeafstandsdrones

Oekraïne viel in de nacht van 17 mei de regio Moskou en 13 andere Russische gebieden aan met wat Rusland 556 onderschepte drones noemde. Het was de grootste luchtaanval op het gebied rond de Russische hoofdstad in meer dan een jaar. Tot de doelwitten behoorden de Angstrem-chipfabriek in Zelenograd, de olieraffinaderij van Moskou en twee brandstofpompstations. Zeker drie mensen kwamen om. Alle drones waren in Oekraïne gebouwd. Daarmee omzeilde Kyiv de politieke beperkingen die aan westerse wapens kleven.

Drie jaar lang bepaalden donorregeringen wat Oekraïne diep in Rusland kon raken. Voor elke ATACMS-aanval eist Washington goedkeuring van het Pentagon. Londen verbood aanvankelijk dat Storm Shadow-raketten tegen soeverein Russisch grondgebied werden ingezet. Berlijn leverde zijn Taurus-kruisraketten helemaal niet. Deze eindgebruikafspraken, bilaterale juridische voorwaarden die donorlanden een veto geven over doelwitkeuze, trokken de grens rond Oekraïnes langeafstandscampagne. Dat westerse monopolie op diepe aanvallen is nu doorbroken.

Oekraïne bouwde zijn eigen bereik

De binnenlandse dronevloot van Oekraïne telt minstens tien verschillende langeafstandsplatforms. Bevestigde aanvallen reiken tot 1.750 km in Rusland, bij steden als Jekaterinenburg en Tsjeljabinsk. De Oekraïense Nationale Veiligheidsraad spreekt van een operationeel bereik van meer dan 2.000 km. Het maandelijkse lanceervolume steeg van 110 drones in januari 2024 naar meer dan 7.000 in maart 2026. Over de doelwitten beslist Kyiv zelf.

Militair blijft het verschil met westerse kruisraketten groot: drones zijn trager, dragen lichtere springladingen en hebben moeite met versterkte doelen. Politiek is het verschil wel verdwenen. Voor precies die harde doelwitten wil Oekraïne nog steeds westerse raketten. Voor al het andere heeft het geen toestemming meer nodig.

Europa financiert de omweg en wordt daarna doelwit

Europese regeringen zijn stilletjes opgeschoven van het leveren van eigen wapens naar het meebouwen aan Oekraïense wapens. De Duitse "Brave Germany"-overeenkomst, ondertekend op 11 mei, omvat € 4 miljard, inclusief gezamenlijke ontwikkeling van drones met een bereik tot 1.500 km, zonder vermelde doelwitbeperkingen. Los daarvan financierde Berlijn 500 exemplaren van de AN-196 Liutyi, Oekraïnes belangrijkste langeafstandsdronesysteem. Het Verenigd Koninkrijk zegde 120.000 drones toe onder een contract van £ 752 miljoen. De EU maakte in september 2025 € 6 miljard vrij voor Oekraïense droneproductie.

Door productie te financieren in plaats van wapens over te dragen, vermijden Europese regeringen eindgebruikveto's. Tegelijk maken zij hun eigen defensiesector tot mogelijk vergeldingsdoelwit. Het Russische ministerie van Defensie bestempelde in april 21 Europese dronefabrikanten, waaronder bedrijven in München en Hanau, als "legitieme militaire doelen". De Duitse binnenlandse veiligheidsdienst waarschuwt dat Rusland georganiseerde misdaad en via internet geworven agenten inzet voor sabotageoperaties, met bevestigde verbanden in Duitsland.

De fysieke overloop

Die defensie-industriële blootstelling loopt gelijk op met iets directers: de oorlog komt fysiek aan bij de NAVO-grenzen. In dezelfde week als de aanval op Moskou troffen Russische drones Oezjhorod en Moekatsjevo in Zakarpattia, de meest westelijke regio van Oekraïne, grenzend aan Hongarije en Slowakije. De nieuwe Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken ontbood de Russische ambassadeur en noemde aanvallen op door Hongaren bewoonde gebieden "volstrekt onaanvaardbaar". Het was de eerste diplomatieke confrontatie met Moskou onder de post-Orbán-regering van Tisza.

Slowakije sloot alle grensovergangen met Oekraïne gedurende twee uur. Finland sloot zijn zuidelijke luchtruim nadat Oekraïense drones, afgeleid door Russische elektronische oorlogsvoering, richting Helsinki dreven. Het was al het derde incident van die aard. In Roemenië stortte in april een Russische Geran-2-drone met actieve explosieven neer op een woonperceel in Galați. Sinds januari zijn op Roemeens grondgebied 14 Russische drone-incursies geregistreerd.

Wat onduidelijk blijft

Het werkelijke Russische onderscheppingspercentage valt niet te controleren. Moskou claimt bijna volledig succes, maar dronepuin bij luchthaven Sjeremetjevo en gewonden bij de olieraffinaderij van Moskou wijzen erop dat een aanzienlijk deel toch doorkomt. Of het Oekraïense bereik van 2.000 km routine is, of vooral een ontwerplimiet bij lagere springlading, blijft onderwerp van discussie onder defensieanalisten. De diepere vraag heeft Europa nog niet beantwoord: als je wapens meefinanciert en meebouwt die Moskou raken, wat onderscheidt je dan precies van een partij in het conflict? Rusland heeft zijn antwoord al gegeven: een doelenlijst met Europese adressen erop.