Amerikaanse diesel blijft stromen, G7-belofte onduidelijk

Op 2 oktober zei Donald Trump dat de Verenigde Staten de uitvoer van diesel niet zouden beperken (The Journal). Daarmee blijft een aanvoerlijn open waarop Europa sterk leunt. Diezelfde dag beloofden de G7-leiders een noodvrijgave van olie en brandstoffen, zonder te zeggen hoeveel daarvan diesel is.

"We gaan geen uitvoerverbod invoeren", zei Trump tegen verslaggevers in het Witte Huis (The Journal). Op 30 september had hij gezegd dat hij erover "nadacht" (CNBC). Een verbod kwam nooit tot een ondertekend besluit; Trump trok dus een dreigement in, geen maatregel.

Volgens Reuters hadden Amerikaanse functionarissen Frankrijk en Duitsland gezegd dat ze dieselvoorraden moesten vrijgeven, anders zouden de VS de uitvoer beperken. Europa overwoog daarop een nieuwe vrijgave (SRN News). Een bron sprak van een verzoek om in zes maanden 120 miljoen vaten Europese diesel vrij te geven (MarketScreener). In combinatie met dat relaas oogt de uitvoerdreiging als een drukmiddel om Europese voorraden aan te spreken.

De Amerikaanse regering gaf een binnenlandse reden. Energieminister Chris Wright stelde dat de VS meer diesel nodig hadden in aanloop naar de oogst en het stookseizoen (MarketScreener).

Wat de G7 toezegde en wat onbenoemd bleef

In de G7-afspraak staat geen dieseltoezegging ter grootte van dat verzoek. De leiders spraken af de vrijgave te coördineren van maximaal 100 miljoen vaten olie en brandstoffen over vier maanden (Élysée). We schreven al over de afspraak toen die werd aangekondigd (To Brief).

De International Energy Agency (IEA), de organisatie van rijke landen die noodvoorraden olie beheert, coördineert de vrijgave. De leiders beloofden dat in de eerste 20 dagen een "aanzienlijk" deel uit diesel zou bestaan. Ook spraken ze af elkaars uitvoer niet te beperken (G7 statement).

De totaalsom omvat ruwe olie en kant-en-klare brandstoffen. De afspraak splitst die volumes niet uit, vermeldt niet hoeveel elk land vrijgeeft en noemt geen bestemmingen. Dat onderscheid is van belang: ruwe olie moet eerst in een raffinaderij worden verwerkt voordat er diesel van kan worden gemaakt. In maart waarschuwde de IEA dat raffinage niet altijd even snel kan opschalen als het aanbod van ruwe olie (IEA).

Mogelijk zijn sommige vaten bovendien niet nieuw. In de tekst van oktober staat niet of het totaal ook vaten omvat die nog moeten worden geleverd uit de grotere vrijgave die IEA-leden in maart toezegden (RTÉ). De Nederlandse aanbieding van diesel en benzine op 2 oktober valt bijvoorbeeld onder die maarttoezegging (Dutch government). Een vat dat eerder vrijkomt helpt wel, maar vergroot het aanbod niet.

Wie kwetsbaar waren en wat de markt deed

Europa koopt veel diesel kant-en-klaar in. In de eerste helft van 2026 dekte invoer 46% van de Europese vraag, en kwam 40% van die invoer uit de VS (BNP Paribas). Als de Amerikaanse uitvoer was stilgevallen, hadden vervoerders, boeren, bouwers en bestuurders van dieselauto's moeten concurreren om ladingen van andere raffinaderijen.

Handelaren reageerden snel. Europese dieseltermijncontracten (contracten voor brandstof die op een later moment wordt geleverd) daalden tijdens het overleg op 2 oktober met ongeveer $83 per ton, oftewel 5,75% (The Jakarta Post). Het nieuws over de vrijgave en Trumps terugtrekking kwam tegelijk naar buiten; daardoor valt niet vast te stellen welk deel van de daling door elk van beide kwam. De daling laat zien hoeveel opluchting het wegnemen van een dreiging kan geven. De gevolgen van een daadwerkelijk verbod zijn nooit getest.

Aan de pomp veranderen prijzen trager. Tussen een termijnprijs en een liter aan de pomp zitten belastingen, vervoerskosten, winstmarges van verkopers en brandstof die eerder tegen andere prijzen is ingekocht. De Europese Commissie noemt de dieselvoorziening in de EU stabiel, maar de prijzen hoog door de krapte op de wereldmarkt (European Commission). Daarmee is dit voor dieselgebruikers een probleem van betaalbaarheid, geen fysiek tekort.

De feiten laten één duidelijke conclusie toe. Washington hield de Amerikaanse dieseluitvoer open; dat is de winst die Europa vandaag kan meten. Hoeveel extra diesel de G7-toezegging oplevert, is nog niet bekend. Zolang regeringen van de lidstaten niet bekendmaken hoeveel vaten nieuw zijn en welk deel uit diesel bestaat, weten automobilisten en vervoerders niet in hoeverre de afspraak hun kosten zal drukken.