VW riskeert €1,5 miljard door EV-tekort

Volkswagen dreigt de komende drie jaar € 1,2 miljard tot € 1,5 miljard aan de EU te moeten betalen omdat het concern de regels voor vlootemissies niet haalt. Die raming volgt uit het eigen cijfer van financieel directeur Arno Antlitz: € 400 miljoen tot € 500 miljoen per jaar (Motorionline, Auto Suivi). In sommige scenario's loopt de rekening op tot meer dan € 2 miljard (FAZ).

Dit is geen boete voor vervuiling in de klassieke zin. Het is de prijs van te veel auto's met verbrandingsmotor en te weinig elektrische modellen verkopen. Wie die prijs uiteindelijk betaalt, hangt af van keuzes die VW nog moet maken.

Hoe de rekensom een rekening wordt

De EU kijkt naar de verkoopgewogen gemiddelde CO2-uitstoot van alle nieuwe auto's die een fabrikant in Europa registreert. Komt dat gemiddelde boven de doelstelling van de fabrikant uit, dan betaalt het bedrijf € 95 per gram boven de norm, vermenigvuldigd met elke verkochte auto (EUR-Lex Regulation 2019/631, European Commission). Volledig elektrische auto's tellen in die berekening als nul. Daarom doet zwakke EV-verkoop zo veel pijn: het vlootgemiddelde blijft immers hoog.

Het gerapporteerde vlootgemiddelde van VW ligt rond 100 g/km. De referentiewaarde is ongeveer 93,6 g/km, al wordt de wettelijke doelstelling per fabrikant aangepast aan het gewicht van de verkochte auto's. Zwaardere vloten krijgen iets meer ruimte, waardoor de werkelijke VW-norm dichter bij 95 g/km kan liggen (auto-mania.cz, n-tv). Hoe dan ook levert bij ongeveer drie miljoen registraties zelfs een gat van vijf gram al een miljardenrekening op.

Een wijziging uit 2025 geeft fabrikanten de mogelijkheid hun prestaties over 2025 tot en met 2027 te middelen, in plaats van elk jaar afzonderlijk te worden afgerekend (EUR-Lex Regulation 2025/877). Dat koopt tijd. Het verkleint niet de kloof die VW nog moet dichten.

Porsche vertrekt, Xpeng verdient

De duidelijkste reactie kwam niet uit Wolfsburg, maar van Porsche. Volgens een melding bij de Europese Commissie stapte Porsche op 5 augustus uit de compliancepool van VW en vormde het een nieuwe pool met Xpeng, een Chinese fabrikant van elektrische auto's (DriveMode, Elektromobilni). Zo'n pool laat fabrikanten voor de naleving van de regels als één partij tellen. Xpeng verkoopt in Europa alleen elektrische auto's, waardoor het gemiddelde van Porsche scherp daalt. De commerciële voorwaarden zijn niet openbaar gemaakt (RSE Magazine).

Daar zit een ongemakkelijke logica in. De Europese klimaatregels moesten Europese autofabrikanten richting elektrificatie duwen. In de praktijk ontstaat ook een markt waarin Chinese EV-producenten regelgevingsruimte verkopen aan precies de Europese merken waarmee zij concurreren.

Wie betaalt, wie wint

VW heeft drie manieren om de rekening te verlagen. In elk scenario belandt de rekening ergens anders.

Elektrische auto's goedkoper maken. Kopers profiteren van lagere EV-prijzen en het vlootgemiddelde van VW verbetert. De kosten drukken op de marges van VW en, zodra het hoofdkantoor besparingen zoekt, op de toeleveringsketen. Volgens Poolse sectorberichtgeving verliezen Europese autotoeleveranciers sinds begin 2024 gemiddeld 142 banen per dag, meldt dlaProdukcji. De nalevingsdruk zet die knel verder aan.

Poolen met een schonere fabrikant. VW koopt tijd, maar het geld vloeit dan naar een externe partner in plaats van naar eigen fabrieken of onderzoek en ontwikkeling. Porsche-Xpeng laat zien hoe dat eruitziet.

De boete betalen. Dan verdwijnt geld uit het bedrijf zonder dat de modellenmix of de concurrentiepositie verbetert. De beloofde elektrische auto van € 20.000 komt pas vanaf eind 2027, te laat voor het grootste deel van de huidige nalevingsperiode (Rzeczpospolita).

De druk stopt niet bij Duitsland

Dit is niet alleen een Duits verhaal. In Tsjechië, waar meer dan 180.000 mensen direct in de autosector werken, bepalen de nalevingsberekeningen van VW mede welke Škoda-modellen hybride of elektrische aandrijving krijgen (Tiscali). In Spanje heeft VW ongeveer € 7 miljard toegezegd voor EV-assemblage en batterijen in Martorell, Landaben en Sagunto (El Español). De nalevingsrekening wordt daarmee een strijd om welke fabrieken en landen toekomstige elektrische modellen krijgen.

De EU-regels voor vlootemissies leveren het prijssignaal waarvoor ze zijn ontworpen: trage elektrificatie heeft nu een zichtbare en berekenbare prijs. Het ongemakkelijke punt is waar dat geld naartoe kan gaan. Niet naar VW's eigen omslag, maar naar concurrenten die de elektrische auto's al bouwden die Europa verkocht wilde zien.