Washington dreigt 60 economieën met tarieven

Wereldhandel werkt alleen als bedrijven de regels vooraf kunnen lezen. Washington verandert ze nu terwijl goederen al onderweg zijn. De Amerikaanse handelsgezant Jamieson Greer zei tegen CNBC dat er "binnenkort actie" komt met nieuwe tarieven onder Section 301, een Amerikaanse wet waarmee Washington buitenlandse handelspraktijken kan bestraffen die het als oneerlijk beschouwt. De maatregelen zouden ongeveer 60 economieën raken, omdat zij volgens de VS onvoldoende voorkomen dat producten uit dwangarbeid in de handel terechtkomen. "Ongeveer 99% van onze handel" zou eronder vallen, zei Greer. Een tijdpad, productlijst, tarieven of vrijstellingsschema noemde hij niet (CNBC). Juist die details hebben bedrijven nodig om orders te prijzen. Zonder die informatie passen Europese exporteurs nu al prijzen aan en sturen zij voorraden om, tegen een tarief dat zij nog niet kunnen lezen.

De schade ontstaat voordat de heffing wordt geïnd

Een tarief is een invoerbelasting aan de Amerikaanse grens, maar de kosten lopen terug door de hele contractketen. Komt een Europees product met een opslag de VS binnen, dan kan de Amerikaanse koper die slikken, de Europese verkoper zijn prijs verlagen, of betaalt de consument meer. In de praktijk gebeurt alle drie tegelijk, maar niet overal even hard.

In bedrijfsresultaten is de druk al zichtbaar. Volvo Group meldde in het tweede kwartaal van 2026 een netto tariefeffect van SEK −1,2 miljard (ongeveer € 105 miljoen), waarvan meer dan de helft bij bouwmachines. Voor het derde kwartaal verwacht het concern nog eens SEK −1,1 miljard aan negatieve impact (MarketScreener, Placera). Franse wijn laat een ander patroon zien. In de eerste vier maanden van 2026 steeg het volume van de uitvoer naar de VS met 10%, terwijl de waarde ervan met 11% daalde (Vinetur). Meer flessen voor minder geld wijst op kortingen of een verschuiving naar goedkopere producten. Wisselkoersen en veranderende Amerikaanse vraag verklaren mogelijk een deel van de daling, maar de richting past wel bij tariefdruk op marges.

Kleine bedrijven vangen de hardste klappen op

Duitsland heeft de grootste industriële blootstelling. De VS waren in 2023 de grootste afzonderlijke afzetmarkt voor Duitse machine-export, goed voor € 28 miljard, volgens branchevereniging VDMA (Finanzen/VDMA). Auto's en onderdelen vallen bovendien onder afzonderlijke Amerikaanse maatregelen die de hele toeleveringsketen raken (GTAI).

De Italiaanse handelscijfers verhullen een tweedeling. Zonder farmaceutische producten daalde de Italiaanse industriële uitvoer naar de VS in het eerste kwartaal van 2026. Sectoren waarin microbedrijven en kleine ondernemingen domineren, gingen 8,3% omlaag, met Lombardije op −12,3%, Veneto op −6,4% en Emilia-Romagna op −3,1% (Confartigianato). Dit zijn districten die draaien op voeding, mode, meubels, brillen en sieraden. Een margeklap van een paar procentpunten betekent daar niet alleen minder winst, maar geannuleerde orders.

Het Ierse cijfer, een daling van de uitvoer naar de VS met 55,9% in mei, vraagt om voorzichtigheid. Het grootste deel komt doordat Amerikaanse multinationals intellectueel eigendom via Ierse juridische entiteiten verplaatsen, niet doordat in Ierland gemaakte goederen massaal de fabrieken niet meer verlaten (RTÉ/CSO, Baldwin). De eerste bedrijven die werkelijk worden geraakt, zijn fysieke farmaceutische en medtechfabrieken, niet de boekhoudstromen die het Ierse BBP opblazen.

Brussel vraagt eerst om vrijstellingen

De Europese Commissie heeft een lijst ingediend voor ongeveer € 115 miljard aan EU-uitvoer, circa 20% van de goederenhandel met de VS. Brussel vraagt vrijstellingen voor producten als wijn, kaas, olijfolie, landbouwmachines en apparatuur voor halfgeleiders (Le Parisien). Zwaardere instrumenten bestaan ook: het Anti-Coercion Instrument, waarmee de EU kan terugslaan als buitenlandse regeringen economische druk gebruiken, WTO-zaken en vergeldingsheffingen. Elk daarvan vergt juridische stappen die maanden duren (EUR-Lex).

Voor Europese exporteurs kan het tariefpercentage minder belangrijk blijken dan het juridische instrument erachter. Section 301 is lastiger terug te draaien dan de noodheffingen op invoer die Washington eerder dit jaar gebruikte (19 U.S.C. § 2411). Als Washington het nieuwe pakket ophangt aan handhaving tegen dwangarbeid, bouwt het een juridische basis die één regering kan overleven. Daarmee wordt een handelsschok een vaste planningspost: contracten opnieuw prijzen, toeleveringsketens herstructureren, opnieuw beoordelen of de Amerikaanse markt het risico nog waard is. Het tariefschema is nog altijd niet gepubliceerd. Elk Europees bedrijf dat goederen over de Atlantische Oceaan stuurt, prijst dus tegen een doelwit dat het niet kan zien.