Witte Huis blokkeert troepenplan Hegseth

Pete Hegseth had een plan. De Amerikaanse minister van Defensie wilde NAVO-leiders in Brussel bijpraten over concrete verminderingen van het aantal Amerikaanse militairen in Europa. Daarna greep het Witte Huis in. Er werd geen bevel ondertekend. Er kwam ook geen formele aankondiging.

Volgens de Wall Street Journal lag het pakket wel klaar. De zes maanden durende Pentagon-evaluatie van de locaties waar Amerikaanse troepen en materieel in Europa zijn gestationeerd, is openbaar bevestigd. De volgorde is helder: het Pentagon werkt opties uit, het Witte Huis bepaalt de politieke lijn, het Congres kan geld afschermen of voorwaarden eisen, en bondgenoten worden geraadpleegd maar hebben geen veto. Een tegengehouden aankondiging is nog geen vastgesteld beleid. Toch zitten Europese bondgenoten nu met dezelfde vraag: wat gebeurt er als capaciteiten verdwijnen die zij niet snel kunnen vervangen?

Machinekamer, geen personeelslijst

De Amerikaanse aanwezigheid in Europa draait niet in de eerste plaats om aantallen militairen. Het is een gelaagd systeem van commandocentra, tankvliegtuigen, luchttransport, munitieafhandeling, surveillance en vooruitgeschoven materieel. Zonder tankvliegtuigen en transportcapaciteit komen toegezegde eenheden mogelijk nooit aan. Zonder munitielogistiek kunnen eenheden die wél aankomen niet op schaal vechten. Een regering kan volhouden dat de alliantie overeind blijft, terwijl juist de machinekamer voor snelle versterking langzaam wordt uitgekleed.

Duitsland laat zien waarom dat ertoe doet. Ramstein is het NAVO-knooppunt voor luchttransport van munitie. In Wiesbaden zit het commando dat Amerikaanse landstrijdkrachten in Europa en Afrika aanstuurt. Grafenwöhr biedt oefenterreinen en opslag voor zwaar materieel. Duitsland is bovendien de route naar het oosten. In een crisis worden havens, bruggen, spoorlijnen en luchthavens militaire infrastructuur.

Handelsblatt wees op een scenario rond ongeveer 5.000 militairen op één basis, maar er is geen gepubliceerd Amerikaans bevel dat zo'n vermindering bevestigt. Wat Tagesschau meldde, is breder: de evaluatie gaat niet alleen over personeel, maar ook over tankvliegtuigen, gevechtsvliegtuigen en oorlogsschepen. De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius drong bij Hegseth aan op een tijdpad, meldde the Guardian. Niet omdat Berlijn een Amerikaans besluit kan blokkeren, maar omdat bondgenoten tijd nodig hebben om hun eigen defensieplanning aan te passen.

Polen probeert de deur op slot te zetten

Warschau leest de onzekerheid anders. De Poolse strategie is om terugtrekking structureel moeilijker te maken. Het ministerie van Defensie zegt te onderhandelen over een permanente basis, voorbij het huidige roulatiesysteem (PAP). Warschau wil infrastructuur, juridische afspraken en verzonken kosten die de politieke prijs van vertrek verhogen voordat de evaluatie tot besluiten leidt. Het hoofdkwartier van V Corps in Poznań helpt bij de planning van landoperaties aan de oostflank van de NAVO, maar een hoofdkwartier zonder roterende gevechtsbrigades kan vooral op papier coördineren terwijl inzetbare troepen op de grond ontbreken.

De wrijving is al zichtbaar. Polsat berichtte over Republikeinse druk in Washington rond een stilgelegde rotatie van een pantserbrigade. Tegelijk werd de bewering van een presidentieel adviseur dat er "groen licht" was voor permanentie vrijwel meteen teruggenomen door het hoofd van het Poolse Bureau voor Nationale Veiligheid (Rzeczpospolita).

Wie mag nee zeggen

Italië stelt een vraag die aan de oostflank zelden wordt gesteld: wie bepaalt eigenlijk wat deze bases mag verlaten? Minister van Defensie Guido Crosetto zei in het parlement dat Rome toestemming weigerde wanneer Amerikaanse verzoeken buiten de afgesproken reikwijdte vielen (Open). Als Amerikaanse bases in Italië steeds vaker operaties buiten Europa ondersteunen, wordt het Italiaanse recht om te weigeren belangrijker. Polen wil de VS vastleggen; Italië benadrukt juist dat het nee moet kunnen zeggen.

Frankrijk benoemt de afhankelijkheid het preciesst. De Fondation Robert Schuman wees op commandosystemen, ruimtecapaciteiten, communicatie en strategisch transport als vermogens die nog grotendeels door Washington worden geleverd. Het parlement stemde in met hogere militaire uitgaven richting 2030, maar volgens een analyse van Ifri maakt het bijgestelde programma vooral bestaande plannen geloofwaardiger. Het vervangt niet wat de VS leveren. Tussen het vaststellen van de afhankelijkheid en het opvullen ervan gaapt dus nog altijd een groot gat.

De belangrijkste onbekenden gaan niet over troepenaantallen. Ze gaan over de vraag of de Pentagon-evaluatie ook raakt aan de systemen die artikel 5, de wederzijdse verdedigingsbelofte van de NAVO, in een crisis bruikbaar maken: commando, luchttransport, munitielogistiek, inlichtingen en bijtanken in de lucht. Geen enkele bondgenoot heeft publiekelijk een tijdpad gekregen. Geen enkele categorie verminderingen is bevestigd. Het publiek ziet de onrust, maar niet de echte tekortenlijst van de alliantie.

Verscheidene Europese ministeries van Defensie plannen inmiddels rond een mogelijkheid die zij nog niet kunnen meten.