Drone bij Wunstorf mogelijk ouder dan aanslag Leipzig

Twee kapotte droneonderdelen zijn gevonden op open veengrond bij de Steinhuder Meer, net buiten het terrein van de Bundeswehr-vliegbasis Wunstorf ten westen van Hannover (t-online/HAZ). Volgens veiligheidsbronnen vertoont het toestel overeenkomsten met de explosievendrone die in augustus een Oekraïens vrachtvliegtuig op de luchthaven Leipzig/Halle raakte (TVN24, n-tv). Forensisch bewijs dat beide incidenten met elkaar verbindt of Wunstorf aan Rusland koppelt, is niet openbaar gemaakt.

De recherche van de deelstaat Nedersaksen, het LKA, kreeg op 14 september bericht over de vondst (tagesschau/NDR). Aanvankelijk behandelde de politie de zaak als een kwestie van gevaarafwending: een categorie die bedoeld is om risico's te voorkomen, niet om een misdrijf te vervolgen. De Bundeswehr doorzocht het eigen terrein, vond daar niets en meldde geen verstoring van het vliegverkeer (t-online/HAZ).

De locatie verklaart de aandacht. Op Wunstorf is Lufttransportgeschwader 62 gevestigd, waarvan A400M-vliegtuigen militairen, geëvacueerden en materieel vervoeren (Bundeswehr). Als onderzoekers een gemeenschappelijke opdrachtgever vinden, zou de zaak een aanval op een Oekraïens vliegtuig verbinden met een drone die bij een Duits militair luchttransportknooppunt is gevonden.

Wat het laboratorium nog niet heeft gezegd

Op 19 september meldde NDR dat onderzoekers op de onderdelen geen sporen van explosieven hadden gevonden (NDR). Drie dagen later berichtte een gezamenlijk onderzoek van NDR, WDR en Süddeutsche Zeitung over een afzonderlijke vondst. Volgens dat onderzoek lag enkele meters van het wrak „verdacht materiaal” (tagesschau investigativ).

Volgens hetzelfde onderzoek denken niet bij naam genoemde onderzoekers inmiddels dat de drone explosieven kan hebben vervoerd. Ook vermoeden zij dat het toestel mogelijk al twee jaar in het veen lag. Niemand heeft de samenstelling van het materiaal gepubliceerd en het laboratoriumonderzoek is nog niet afgerond.

Er is geen gepubliceerde analyse van verwering of begroeiing die deze ouderdom ondersteunt. Als de schatting klopt, verdwijnt wel de chronologische aanwijzing waardoor Leipzig en Wunstorf op één operatie lijken.

Een gedeeld ontwerp is nog geen gedeelde bouwer

De bekende overeenkomsten hebben betrekking op de constructie. Veiligheidsbronnen die door de Poolse omroep TVN24 werden geciteerd, beschreven ten minste één 3D-geprint onderdeel en maatwerkonderdelen die niet in winkels te koop zijn (TVN24). Zulke onderdelen wijzen erop dat iemand beide drones volgens een bepaald ontwerp heeft gebouwd. Om een gemeenschappelijke bouwer aan te tonen, zouden overeenkomende firmware, vluchtgegevens of DNA nodig zijn. Daarover is niets gepubliceerd en de piloot is onbekend.

Ook de speculatie over Russische verkenning komt uit veiligheidskringen. Die lijkt te berusten op de ongebruikelijke constructie van de drone en de nabijheid van de basis (n-tv).

Over Leipzig is meer met zekerheid bekend. Op 4 augustus raakte een met explosieven geladen drone de vleugel van een Oekraïens Antonov-vrachtvliegtuig; de explosieven gingen niet af (Tagesspiegel). De Duitse federale aanklager, die vanuit Karlsruhe terroristische misdrijven en misdrijven tegen de staatsveiligheid behandelt, nam de zaak over. Het onderzoek richt zich op een poging tot ontploffing en gevaarlijke verstoring van het luchtverkeer (federal prosecutor's release via Presseportal).

In augustus schreven wij over mediaberichten dat DNA op de drone bij Leipzig overeenkwam met sporen uit een sabotageplan uit 2024 waarbij brandbare pakketten waren verstuurd (To Brief, 15min). Geen enkele autoriteit heeft het DNA-profiel of de gegevens over de overeenkomst vrijgegeven.

Karlsruhe heeft de zaak niet opgeëist

Ook de vraag wie de zaak rond Wunstorf behandelt, blijft onduidelijk. Op 18 september werd de federale aanklager geciteerd over een onderzoek naar een verband met Leipzig, terwijl het LKA de zaak in Wunstorf bleef behandelen (Deutschlandfunk). NDR meldde later, onder verwijzing naar het ministerie van Binnenlandse Zaken van Nedersaksen, dat de federale aanklagers de zaak hadden overgenomen en het Bundeskriminalamt, het BKA, de leiding hadden gegeven (NDR).

Dat onderscheid doet ertoe. Een overname door de federale autoriteiten zou erop wijzen dat Karlsruhe een misdrijf tegen de staatsveiligheid vermoedt, mogelijk aangestuurd vanuit het buitenland. Beide drones zouden dan onder één aanklager vallen, die het bewijs rechtstreeks kan vergelijken. Geen aanklager, minister of woordvoerder heeft Wunstorf publiekelijk aan Leipzig gekoppeld.

De enige officiële Russische toeschrijving in deze reeks betreft de afzonderlijke zaak rond de pakketten. Litouwse aanklagers hebben vijf vermeende tussenpersonen aangeklaagd en zeggen dat de Russische militaire inlichtingendienst GRU de operatie heeft georganiseerd (LRT). Een door Eurojust ondersteund gezamenlijk onderzoeksteam, waarin de EU-organisatie grensoverschrijdende vervolgingen coördineert, werkte aan die zaak (Eurojust). Geen enkele officiële bron plaatst Wunstorf in dat verband.

RMF24 meldde dat Berlijn Rusland op 1 september verantwoordelijk had gehouden voor de aanval bij Leipzig (RMF24). Wij vonden geen regeringsverklaring, met naam genoemde spreker of citaat dat dit bericht ondersteunt.

Het openbare dossier houdt op bij drie aanwijzingen. Litouwen heeft de GRU officieel verantwoordelijk gehouden voor de pakketten. Mediaberichten leggen via DNA een verband tussen de pakketten en Leipzig. In een veengebied in Nedersaksen ligt een drone die daarop lijkt, maar waarvan de ouderdom onzeker is. Zolang de laboratoriumresultaten ontbreken, bewijst de vondst bij Wunstorf geen gemeenschappelijk sabotagenetwerk. Karlsruhe moet nog twee vragen beantwoorden: behandelt het inmiddels de zaak rond Wunstorf, en vinden de laboratoria een gemeenschappelijke bouwer of alleen een gemeenschappelijk ontwerp?