Zagrebs robotaxi is niet via Uber te boeken

Op 10 september vervoerde in Zagreb voor het eerst een auto zonder iemand achter het stuur passagiers. Pony.ai, een Chinees bedrijf voor autonoom rijden, en de Kroatische mobiliteitsaanbieder Verne begonnen met testritten op uitnodiging, zonder veiligheidsbestuurder in de auto. De auto's rijden over een vaste route tussen de vestiging van Verne in het zakendistrict Buzin en de luchthaven Franjo Tuđman van Zagreb. Medewerkers van Verne houden op afstand toezicht, maar de bedrijven hebben niet toegelicht of zij de auto daadwerkelijk kunnen besturen of slechts toestemming kunnen geven voor een herstelprocedure.

Die lege bestuurdersstoel is van belang: als er iets misgaat, kan niemand in de auto de besturing overnemen. Toch maken de bedrijven niet bekend hoe het systeem eigen storingen herkent, hoe hulp op afstand precies werkt en wanneer de auto zichzelf tot stilstand brengt. Het gaat om onbemande ritten binnen een afgeschermde proef op één traject, uitsluitend voor genodigden. Een vrij te boeken taxidienst is het niet.

Twee diensten die gemakkelijk door elkaar lopen

Sinds april 2026 exploiteert Verne daarnaast een commerciële dienst met een bevoegde bestuurder aan boord. In augustus werden die ritten boekbaar via Uber: wie in Zagreb een gewone rit aanvraagt, kan een auto van Verne toegewezen krijgen. Achter het stuur zit dan wel iemand die zo nodig kan ingrijpen.

De nieuwe ritten zonder bestuurder vallen onder een andere operatie. Ze zijn niet commercieel, kunnen niet via Uber of de app van Verne worden besteld en staan alleen open voor genodigden. Volgens de bedrijven beschikken zij over alle vereiste Kroatische goedkeuringen, maar de vergunningen en bijbehorende gebruiksvoorwaarden zijn niet gepubliceerd (Tportal). Sommige vroege berichtgeving presenteerde de start als Europa's eerste volledig zelfrijdende commerciële robottaxidienst via Uber. Daarmee werden twee afzonderlijke activiteiten samengevoegd tot een claim waarvoor geen bewijs is.

Passagierswaarderingen zeggen niets over veiligheid zonder bestuurder

Pony.ai en Verne wijzen op meer dan 200.000 gereden kilometers, enkele duizenden ritten en een passagierswaardering van 4,7 op 5 sinds april. De bedrijven splitsen de kilometers uit onbemande testritten echter niet af van de afstand die met een bestuurder aan boord is afgelegd. Uit deze cijfers blijkt wel dat passagiers tevreden waren over hun rit. Over de veiligheid wanneer niemand kan ingrijpen, zeggen ze niets.

Voor een oordeel over de veiligheid moet bekend zijn hoeveel kilometer de auto's zonder bestuurder aan boord hebben afgelegd, op welke wegen dat gebeurde en hoe het systeem reageerde als er iets misging. Elders worden zulke gegevens wel gepubliceerd. In de Verenigde Staten verstrekt Waymo ongevalsgegevens over zijn zelfrijdende wagenpark, terwijl Californië exploitanten verplicht om botsingsrapporten en rapporten over menselijke tussenkomsten in te dienen. Die gegevens hebben betrekking op andere wegen en omstandigheden, maar laten zien wat voor een controleerbare beoordeling nodig is. Zagreb heeft vergelijkbare informatie nog niet openbaar gemaakt.

Van proefrit naar taxidienst

Pony.ai en Verne noemen hun proef Europa's eerste volledig onbemande test met passagiers op de openbare weg. Die bewering is aannemelijk: bij het Duitse KIRA-project in Darmstadt begonnen de proeven op niveau 4 terwijl nog een veiligheidsbestuurder aan boord zat. Een onafhankelijk Europees register voor zulke mijlpalen bestaat echter niet. Het predicaat 'eerste' blijft daarmee de kwalificatie van de bedrijven zelf.

Opschaling van een proef naar een reguliere dienst stelt weer andere eisen. Volgens het EU-recht kan een voertuig als technisch product voor de hele Unie worden toegelaten, maar voor betaald personenvervoer zonder bestuurder is daarnaast toestemming van ieder afzonderlijk land nodig. Duitsland verlangt bijvoorbeeld een afgebakend werkgebied en een aangewezen technisch toezichthouder voordat een zelfrijdend voertuig passagiers mag vervoeren. Daarbovenop komt nog een vergunning voor personenvervoer. Een Kroatische nationale voertuiggoedkeuring geldt op grond van Regulation 2018/858 niet automatisch in een andere lidstaat.

In Zagreb zijn nu genodigde passagiers over de openbare weg vervoerd zonder veiligheidsbestuurder aan boord. Daarmee hebben Pony.ai en Verne een concrete operationele grens gepasseerd die elders in Europa nog niet aantoonbaar is bereikt. De volgende stap is lastiger: een publiek boekbare dienst, onderbouwd met afzonderlijke cijfers over onbemande kilometers en met gebruiksvoorwaarden die onafhankelijk zijn te controleren.