Dodental Zaporizhzhia loopt op tot 20

Bij Russische aanvallen met geleide bommen zijn zaterdag in Zaporizhzhia minstens 20 mensen omgekomen en 32 gewond geraakt, volgens de telling die regiobestuurder Ivan Fedorov om 21.25 uur bekendmaakte (Ukrinform). Volgens de hulpdiensten waren drie van de doden kinderen (Ukrainska Pravda). Europese redacties volgden hoe het dodental opliep, maar geen regering heeft een besluit bekendgemaakt dat specifiek met deze aanval verband houdt.

Volgens politie-informatie die Euronews meldde, vielen vijf bommen op de stad. Twee daarvan troffen flatgebouwen (Euronews). De Oekraïense Nationale Politie meldde dat agenten die ochtend op meerdere inslaglocaties aan het werk waren (National Police). De bommen troffen de door Oekraïne gecontroleerde stad, op afstand van de Russische kerncentrale bij Enerhodar (To Brief).

Terwijl reddingswerkers het puin doorzochten, liep het dodental gedurende de dag op: in een melding van het regionale bestuur om 10.15 uur waren acht doden gemeld (regional administration); halverwege de middag waren het er 17 (Ukrainska Pravda). Fedorovs avondcijfer is de meest recente stand, geen definitief dodental.

Een nachtelijke controle van officiële kanalen leverde geen bericht op dat de zoekactie was beëindigd. Het is niet bevestigd hoeveel mensen nog vermist zijn.

Waarom deze bommen moeilijk te onderscheppen zijn

Een glijbom is een gewone vliegtuigbom met vleugels en een navigatiesysteem. Dankzij de vleugels kan een straaljager de bom ver van het doel loslaten; daarna glijdt de bom zelf verder. De denktank voor defensiebeleid RUSI schat dat deze bommen doorgaans op ongeveer 30 tot 90 kilometer van de frontlinie worden afgeworpen (RUSI). Het toestel hoeft dus niet boven de stad te vliegen die het aanvalt.

Die afstand bemoeilijkt de verdediging. Luchtafweer voor korte afstand kan een Russische straaljager doorgaans niet bereiken als die vanaf zo ver weg een bom afwerpt. Systemen met groter bereik kunnen het toestel soms wel raken, maar alleen als ze dichtbij genoeg staan en er onderscheppingsraketten beschikbaar zijn. Die raketten zijn schaars en duur, volgens het luchtmachtcentrum van de NAVO (JAPCC).

Wat er zaterdag precies gebeurde, is onbekend. Er is niet bekendgemaakt welk type bom is gebruikt, waar de toestellen zijn opgestegen of waarom de bommen de luchtverdediging passeerden.

Aandacht in de media, geen besluiten

De Europese aandacht blijkt tot dusver vooral uit de berichtgeving. De Nederlandse publieke omroep NOS hield één pagina over de aanval bij en paste de kop aan toen het dodental op 17 kwam (NOS). Euronews, dat in heel Europa uitzendt, nam het verslag van de Oekraïense politie over de getroffen flatgebouwen op.

Op dezelfde dag waren er twee gebeurtenissen die als reactie kunnen worden gelezen, maar geen van beide draaide om Zaporizhzhia. Emmanuel Macron belde Volodymyr Zelensky om zijn solidariteit te betuigen vanwege de aanhoudende Russische aanvallen. Frankrijk deed daarna geen nieuwe toezegging (RFI). Polen zette later die dag gevechtsvliegtuigen in de lucht; het Poolse militaire commando bracht die stap in verband met Russische aanvallen op het westen van Oekraïne (Polsat News).

Ook de EU had zich al vóór de aanval uitgesproken. De diplomatieke dienst van de EU veroordeelde Russische aanvallen op woningen van burgers voor het laatst in een verklaring van 8 oktober, twee dagen voordat de bommen vielen (EEAS).

De geraadpleegde berichtgeving en verklaringen laten zien dat Europese media de dodelijke aanval van zaterdag nauwgezet volgden, maar dat geen regering een besluit bekendmaakte dat specifiek aan deze aanval was gekoppeld. Die conclusie geldt voor wat tot dusver bekend is en zegt niets over besluiten die later nog kunnen volgen. Voor het definitieve dodental is informatie uit Zaporizhzhia zelf nodig: regionale bestuurders hebben de zoekactie nog niet beëindigd verklaard en nog geen definitief cijfer bekendgemaakt.