Il-baġit ta’ Lecornu jiddependi mill-astensjoni tas-Soċjalisti

Il-Prim Ministru Sébastien Lecornu m’għandux maġġoranza fl-Assemblea Nazzjonali, il-kamra inferjuri tal-parlament Franċiż. Għalhekk, il-baġit tiegħu għas-sena d-dieħla jista’ jgħaddi biss jekk biżżejjed mill-avversarji tiegħu jastjenu milli jappoġġaw mozzjoni ta’ ċensura li twaqqgħu. Is-Soċjalisti ddikjaraw x’qed jitolbu: baġit li jitlob kontribuzzjoni akbar mingħand il-kontribwenti l-aktar sinjuri. Min iħaddem qed jinsisti fid-direzzjoni opposta, u d-dibattitu fl-Assemblea jibda fit-13 ta’ Ottubru (AEF).

X’qed jitlob il-gvern

Il-gvern irid li d-defiċit jonqos minn 5.4% tal-PDG, li hu previst għal din is-sena, għal 5.0% fl-2027 (Gvern Franċiż). Anki hekk, Franza xorta tibqa’ ferm ’il fuq mil-limitu massimu ta’ 3% tal-UE (EUR-Lex).

Biex jilħqu dan l-għan, fl-1 ta’ Ottubru l-ministri ppreżentaw €43 biljun f’miżuri ġodda ta’ ffrankar u ta’ taxxa. Il-pakkett isejħulu sforz ta’ €54 biljun billi jżidu miegħu €11-il biljun minn miżuri preċedenti li issa qed jidħlu fis-seħħ (Gvern Franċiż, To Brief).

Iċ-ċifri tal-gvern dwar l-isforz jitqabblu ma’ kemm kienet tiswa s-sena d-dieħla kieku ma nbidel xejn. In-nefqa reali ma tonqosx b’ammonti li jqarbu lejn dawn is-somom. Iċ-ċifri juru kemm ma jintefaqx meta mqabbel ma’ dik il-projezzjoni.

Żewġ attakki minn naħat opposti

Patrick Martin, il-president tal-federazzjoni ta’ min iħaddem Medef, jistma li l-ispiża għan-negozji se tkun kważi €20 biljun u jgħid li l-baġit se jkompli jdgħajjef l-ekonomija Franċiża (Franceinfo). Il-Medef ma ppubblikax kif wasal għal dik iċ-ċifra, għalhekk din hija stima ta’ min iħaddem, mhux ammont imniżżel fl-abbozz ta’ liġi.

Xi partijiet jistgħu jiġu vverifikati. L-intrapriżi jiksbu tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tagħhom marbuta mal-pagi. Jekk il-pagamenti għall-qsim tal-profitti jitqiesu fil-kalkolu ta’ dak it-tnaqqis, dan jiswa lill-kumpaniji madwar €3.7 biljun, skont BFMTV.

Is-Soċjalisti jaraw il-problema bil-maqlub: il-kumpaniji l-kbar iħallsu inqas. Sovrataxxa fuq il-profitti tal-kumpaniji l-kbar għadha fis-seħħ u fl-2027 iddaħħal madwar €5 biljun, iżda l-gvern stess jgħid li din hija madwar terz inqas minn fis-snin ta’ qabel (Ministeru tal-Baġit). Taxxa xorta tista’ ddaħħal biljuni, anki jekk id-dħul minnha jkun inqas minn qabel. Mingħajr il-kalkoli tal-Medef, ma jistax jingħad kif it-total tagħha jqis dan it-tnaqqis.

Fit-2 ta’ Ottubru, il-mexxejja Soċjalisti fiż-żewġt ikmamar tal-parlament u l-kap tal-partit Johanna Rolland kitbu lil Lecornu u talbuh jagħmel bidliet “mingħajr dewmien” (Le Monde). Fl-ittra jallegaw li l-piż jaqa’ l-ewwel fuq il-pensjonanti u mhux fuq dawk bi dħul għoli, li l-benefiċċji għal dawk foqra jiġu ffriżati filwaqt li jingħata tnaqqis fiskali fuq il-ġid li jintiret, u li l-biċċa l-kbira tal-iffrankar jaqa’ fuq il-persuni bi dħul medju u baxx (Libération).

Iridu lettre rectificative, jiġifieri l-verżjoni emendata uffiċjali tal-abbozz tal-gvern, qabel jibda d-dibattitu. Jgħidu wkoll li għenu biex il-baġit tal-2026 ikun possibbli. Iwissu li mingħajr bidliet Lecornu jista’ jgħaddi dan il-baġit biss bl-appoġġ passiv tal-partit tal-lemin estrem Rassemblement National, u jsejħu dan żball politiku u morali qabel l-elezzjoni presidenzjali (Libération).

Għaliex l-astensjoni hi l-arma tas-Soċjalisti

Is-Soċjalisti jistgħu jgħinu biex iwaqqgħu l-gvern billi jivvutaw favur mozzjoni ta’ ċensura, jew iħalluh jibqa’ fil-kariga billi jastjenu. Il-mozzjoni tgħaddi biss jekk tikseb 289 vot, maġġoranza assoluta tal-577 siġġu tal-Assemblea, u l-astensjonijiet ma jgħoddux (Kostituzzjoni Franċiża). Is-Soċjalisti m’għandhomx għalfejn jivvutaw favur il-baġit. Jeħtieġ biss li ma jingħaqdux mal-partit tal-lemin estrem Rassemblement National u mal-bqija tax-xellug f’vot favur il-mozzjoni; ir-riżultat finali xorta jiddependi minn kull grupp ieħor.

Lecornu wiegħed li ma jużax l-Artikolu 49.3, li bih abbozz ta’ liġi jgħaddi mingħajr vot sakemm ma tirnexxix mozzjoni ta’ ċensura. Madankollu, qabel il-preżentazzjoni tal-baġit, Le Figaro irrapporta li din l-għażla kienet għadha tinżamm bħala riżerva.

Brussell ma tistax issolvi din il-kwistjoni. Franza ilha taħt proċedura għal defiċit eċċessiv — il-proċess tal-UE biex tieħu miżuri kontra l-gvernijiet li jonfqu żżejjed — mis-26 ta’ Lulju 2024, u l-2029 ġiet stabbilita bħala s-sena sa meta għandu jiġi kkoreġut id-defiċit (Kunsill tal-UE). Il-Kummissjoni tivvaluta t-triq ġenerali tan-nefqa, mhux jekk humiex il-pensjonanti jew il-kumpaniji li jġorru l-piż. Dik l-għażla hi f’idejn Pariġi.

L-investituri wkoll qed isegwu s-sitwazzjoni. Fit-2 ta’ Ottubru, id-differenza bejn l-ispejjeż tas-self fuq għaxar snin ta’ Franza u tal-Ġermanja laħqet madwar 1.5 punti perċentwali (Agefi). Fl-istess ġimgħa kien hemm bejgħ qawwi ta’ titoli ta’ dejn pubbliku, mill-Istati Uniti sal-Ewropa (Corriere della Sera), għalhekk l-effett tal-baġit waħdu ma jistax jiġi iżolat.

Is-Soċjalisti rabtu l-kwistjoni ta’ min iġorr il-piż mal-astensjoni tagħhom minn mozzjoni ta’ ċensura. Lecornu jista’ jqassam il-piż b’mod differenti mingħajr ma jċedi l-mira ta’ 5.0% (Gvern Franċiż), iżda kull konċessjoni teħtieġ tnaqqis fin-nefqa jew taxxi oħra biex tikkumpensa għaliha, inkella d-defiċit jispiċċa ogħla. Qabel jibda d-dibattitu, irid iwieġeb lis-Soċjalisti dwar it-tibdil fl-abbozz. Jekk dik it-tweġiba żżommux fil-kariga jiddependi wkoll minn deputati li għadu ma kellux għalfejn jikseb l-appoġġ tagħhom.