Cernavodă houdt nog 11 cm over

In het inlaatbekken van Cernavodă stond het waterpeil op 7 augustus op ongeveer -218 cm (Newscenter). Bij ongeveer -229 cm moeten de operators reactor 2 uitschakelen, de laatste Roemeense kernreactor die nog draait (Capital). De marge bedraagt dus 11 centimeter. Volgens dezelfde meetrapporten zakt de Donau met 2 tot 3 centimeter per dag.

Roemenië heeft Brussel en alle EU-regeringen gewaarschuwd op grond van Verordening 2019/941, de Europese regels die lidstaten verplichten risico's voor de stroomvoorziening te melden als die grensoverschrijdende gevolgen kunnen hebben (Europa FM). Zo'n waarschuwing zet iedereen op scherp. Een megawatt levert zij niet op.

Waarom een dalende rivier een kerncentrale stillegt

De reactoren van Cernavodă gebruiken Donauwater om hun condensors te koelen. Dat zijn de installaties die stoom weer in water omzetten nadat die de turbines heeft aangedreven. Zonder voldoende waterstroom is er geen koeling, en zonder koeling geen stroomproductie. Reactor 1 werd al op 28 juli afgekoppeld, toen het debiet daalde tot ongeveer 1.630 kubieke meter per seconde, ruim onder het augustusgemiddelde van circa 3.900 (Agerpres, HotNews).

Sindsdien heeft Roemenië een rotsformatie opgeblazen, de vaargeul uitgebaggerd en voorbereidingen getroffen om binnenvaartschepen af te zinken zodat de stroming wordt omgeleid. De explosie bij de rots leverde ongeveer 2 cm extra waterpeil op (Euronews România). Volgens Emil Macovei, technisch directeur van Nuclearelectrica, kan het werk met de schepen nog twee tot drie dagen opleveren. Blijft het water daarna dalen, dan zal reactor 2 waarschijnlijk alsnog stoppen (Digi24).

De buren die kunnen helpen, hebben zelf ook hulp nodig

Reactor 2 produceert ongeveer 680 MW, goed voor zo'n 8 tot 9% van de Roemeense piekvraag in de avond. Door de hittegolf is die vraag opgelopen richting 8.000 MW (Europa FM). Roemenië importeerde tijdens avondpieken al ongeveer 1.700 MW. Als reactor 2 uitvalt, kan de importbehoefte boven 2.500 MW uitkomen (Financial Intelligence).

De landen die normaal bijspringen, liggen aan dezelfde rivier. De Hongaarse centrale Paks zakte begin augustus naar ongeveer 480 MW, tegen normaal 2.000 MW. Daardoor moest Hongarije zelf stroom importeren en gasreserves aanspreken (Pénzcentrum, MVM).

Bulgarije is tot nu toe de duidelijkste reddingslijn. In de ochtend van 7 augustus exporteerde het 1.355 MW naar Roemenië, vooral dankzij zonne-energie en kolencentrales (economic.bg). Maar Bulgaarse functionarissen zeiden dat de exportcapaciteit de afgelopen dagen "volledig benut" was (Bulgarian Energy Ministry). Bovendien zijn ook de kernreactoren van Kozloduy afhankelijk van dezelfde dalende Donau.

Wie wint, wie betaalt

Handelaren en flexibele producenten die schaarse avondstroom verkopen, zijn op korte termijn de winnaars. De day-aheadprijzen in Centraal- en Zuidoost-Europa laten al premies zien die samenhangen met de problemen bij Paks en Cernavodă (Serbia Energy).

De directe verliezers zijn de klanten van Nuclearelectrica. Het bedrijf heeft hen gewaarschuwd dat het mogelijk niet aan leveringscontracten kan voldoen en beroept zich op overmacht: het juridische argument dat een uitzonderlijke externe gebeurtenis een onderneming verhindert haar verplichtingen na te komen (ZF). Industriële verbruikers krijgen eerder te maken met vrijwillige of opgelegde verbruiksbeperkingen dan huishoudens met een verandering van de retailprijs. Transelectrica, de Roemeense netbeheerder, heeft grootverbruikers gevraagd hun consumptie laag te houden om een grote netstoring te voorkomen (Mediafax).

Eurocommissaris voor Energie Dan Jørgensen omschreef de Electricity Coordination Group van de EU als een forum om informatie te delen (Dan Jørgensen). De Europese elektriciteitsmarkt laat stroom normaal gesproken vloeien naar waar zij schaars is. Deze droogte legt bloot waar dat mechanisme hapert: Roemenië, Hongarije en Bulgarije hebben juist in dezelfde avonduren extra stroom nodig, terwijl de rivier die hun centrales koelt tegelijk leegloopt.