PET noemt geen doelwit van sabotage

De Deense binnenlandse veiligheidsdienst PET zegt dat Russische operaties tegen Deense defensiebedrijven zijn toegenomen, maar noemt geen enkel bedrijf, terrein of beschadigde zending waaruit blijkt dat er een aanval heeft plaatsgevonden. Volgens Reuters vertelde PET-analist Josefine Christensen op 7 oktober tijdens een veiligheidsconferentie in Kopenhagen dat de activiteiten sinds het begin van de zomer zijn toegenomen en zich nu richten op wapenproductie voor Oekraïne. Vooralsnog is dat een inlichtingeninschatting, geen gedocumenteerd incident.

Wat PET precies heeft gezegd

Christensens uitspraken zijn afkomstig uit het bericht van Reuters; een transcript is niet gepubliceerd. In het voorjaar zag PET volgens haar "veel plannen, maar weinig uitvoering". Sinds het begin van de zomer is Rusland "een stuk actiever" geworden en probeert het nu "doelen te raken" (Reuters). Ze beschreef hoe mensen via Telegram en andere platforms worden benaderd om zich voor de Russen in te zetten. Vaak is hun eerste opdracht alleen om een locatie te fotograferen.

"Een stuk actiever" zegt niet wat er is gebeurd of waar. Het kan gaan om observatie, voorbereiding, een verijdelde poging of een actie tegen bedrijven met Deense banden in het buitenland. PET kan ook over inlichtingen beschikken die het niet openbaar kan maken. Dat zijn mogelijke verklaringen, geen vastgestelde feiten.

De nieuwe formulering gaat verder dan de verklaring die PET op 5 september publiceerde. Toen meldde de dienst dat Rusland concrete plannen maakte en in Denemarken mensen probeerde te werven om bedrijven en infrastructuur te fotograferen, vooral ondernemingen die betrokken zijn bij militaire steun aan Oekraïne (PET). De dienst noemde geen incident waarbij een van die bedrijven of locaties schade had opgelopen. Sindsdien volgt To Brief de Deense waarschuwingen van de inlichtingendiensten (To Brief). Op de Engelstalige website van PET staat nog steeds dat de dienst geen specifieke fysieke sabotage door Rusland in Denemarken kent (PET). Het is overigens onduidelijk of die pagina dateert van vóór Christensens uitspraken.

Waar andere regeringen concrete gevallen noemden

De buurlanden laten zien waarom Europese regeringen de dreiging serieus nemen. Poolse aanklagers zeggen dat in de nacht van 15 op 16 november 2025 een C4-explosief afging onder een goederentrein. Volgens hen werkten de daders voor de Russische inlichtingendienst (Poolse aanklagers). De spoorlijn loopt van Warschau naar Dorohusk, aan de Oekraïense grens, en is van belang voor transporten naar het oosten. Volgens de gepubliceerde informatie bleef de schade beperkt en was het treinverkeer korte tijd onderbroken; een militaire zending ging niet verloren.

Estland biedt een voorbeeld van een aanval op een fabriek. Op 29 september schreef de Estse binnenlandse veiligheidsdienst KAPO een brandstichting in augustus bij defensiebedrijf Milrem Robotics toe aan Russische veiligheidsdiensten (KAPO). Ook de Duitse regering wees Rusland aan als verantwoordelijke voor een drone met explosieven die op 4 augustus werd gevonden bij Oekraïense vrachtvliegtuigen op de luchthaven Leipzig/Halle (Duitse regering).

In elk van deze gevallen noemden de autoriteiten een locatie, een datum en een vermoedelijke opdrachtgever. Geen van de aangehaalde verklaringen zegt dat een levering aan Oekraïne verloren ging of vertraging opliep. PET heeft tot dusver geen van die drie gegevens genoemd.

Wie bewaakt de fabrieken

Dat verschil is van belang, omdat de bescherming tegen sabotage een nationale verantwoordelijkheid blijft. In Denemarken beoordeelt PET de dreiging, bewaakt de politie locaties en vervolgt het Openbaar Ministerie verdachten. Na de explosie in Polen startte de politie een speciale operatie om de spoorwegen te bewaken (Poolse politie). Denemarken heeft niet bekendgemaakt welke locaties extra bescherming nodig hebben of hoe die bescherming is geregeld.

De stilte heeft ook gevolgen buiten Denemarken. Als PET gelijk heeft dat Rusland zich richt op productie voor het Oekraïense front, dienen die bedrijven de Oekraïense oorlogsinspanning minstens zozeer als de Deense economie. Landen die op die productie rekenen, kunnen het risico niet inschatten op basis van wat PET openbaar heeft gemaakt.

De zaken in Polen en Estland maken duidelijk waarom de waarschuwing van PET serieus moet worden genomen, maar onderbouwen niet dat er sabotage in Denemarken heeft plaatsgevonden. Op basis van de openbare informatie heeft PET een geloofwaardige dreigingsinschatting gegeven, geen verslag van uitgevoerde aanslagen op Deense bodem. PET en de Deense regering moeten het publiek uitleggen welke operaties verder kwamen dan verkenning en overgingen in een aanval, en of daarbij een zending voor Oekraïne is geraakt.