EU-experts adviseren pil tegen alvleesklierkanker

Op 15 oktober adviseerden experts van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) om daraxonrasib, een pil voor dagelijks gebruik, toe te laten. In de belangrijkste studie leefden mensen met uitgezaaide alvleesklierkanker die het middel kregen mediaan 12,4 maanden, tegenover 6,7 maanden bij chemotherapie (EMA). Het middel, dat Rasonque heet, is in de EU nog niet op recept verkrijgbaar. De Europese Commissie moet het eerst toelaten; daarna bepaalt elk land zelf de prijs en vergoeding.

De mediaan is het midden: op dat punt is de helft van de deelnemers in een behandelgroep overleden. Het verschil tussen de cijfers laat zien hoe de twee groepen het deden, maar voorspelt niet wat één patiënt te wachten staat.

Voor wie geldt het resultaat

Het bewijs komt uit RASolute 302, een fase 3-studie. Dat is de grootschalige vergelijking die een middel doorloopt voordat het kan worden toegelaten. De studie werd gesponsord door Revolution Medicines, de ontwikkelaar van daraxonrasib en het bedrijf dat het middel wil verkopen. De onderzoekers lootten 500 deelnemers in voor de pil of voor chemotherapie die hun arts koos (ClinicalTrials.gov). Ziekenhuizen in Italië, Spanje, Duitsland en Frankrijk deden mee, naast onderzoekscentra in de VS en Japan (Japan trial registry).

Bij alle deelnemers was de kanker uitgezaaid en bleef die groeien na precies één eerdere behandellijn. Ook waren ze fit genoeg om aan het onderzoek mee te doen (EMA). De uitkomst geldt daarom vooral voor deze groep. Voor mensen die al meerdere behandelingen hebben gehad of te ziek zijn om aan een studie mee te doen, zegt die minder.

De onderzoekers volgden overigens ook de pijnklachten, al vraagt die uitkomst om voorzichtigheid. De studie was niet geblindeerd: patiënten en artsen wisten welke behandeling ze kregen. Die voorkennis kan immers beïnvloeden hoe patiënten hun klachten beschrijven. De pijn verergerde mediaan na 9,2 maanden bij de pil, tegenover 3,8 maanden bij chemotherapie (ASCO Post).

Overleving is een objectievere maat: weten welke behandeling iemand krijgt, verandert niet of diegene nog leeft. Volgens het onderzoeksverslag kreeg 43,6% van de patiënten die daraxonrasib namen ernstige bijwerkingen; bij chemotherapie was dat 57,5% (NEJM). Het EMA noemt diarree, huiduitslag, zweertjes in de mond, misselijkheid en braken als vaak voorkomende bijwerkingen (EMA). Revolution Medicines meldde ook één sterfgeval dat verband hield met de behandeling: de patiënt kreeg pneumonitis, een ontsteking van de longen (Revolution Medicines).

Een groeischakelaar die vastzit

In onze cellen werken RAS-eiwitten als een schakelaar voor celgroei. Als de schakelaar aanstaat, geven ze een groeisignaal door aan andere eiwitten. Door een mutatie kan de schakelaar blijven hangen, zodat de cel dat signaal voortdurend krijgt. Ongeveer 92% van de deelnemers had een mutatie op één plek in RAS, G12 genoemd (EMA).

Daraxonrasib grijpt indirect in op die schakelaar. Volgens het onderzoeksartikel van de ontwikkelaars bindt het middel eerst aan cyclophilin A, een eiwit dat in onze cellen voorkomt. Die combinatie richt zich vervolgens op RAS wanneer het actief is (Cancer Discovery). Stel je een hand voor die eerst een stuk gereedschap pakt en dan naar de schakelaar reikt.

Wanneer Europese patiënten het middel kunnen krijgen

Het EMA versnelde de beoordeling: die vergde minder dan 150 actieve beoordelingsdagen, tegenover normaal maximaal 210 (EMA). Volgens de algemene regels heeft de Europese Commissie 67 dagen om een deskundigenadvies om te zetten in een besluit. Voor Rasonque is nog geen datum bekend (European Commission). Met toelating mag het middel in de hele EU worden verkocht. Elk land onderhandelt zelf over de prijs en vergoeding, waardoor een patiënt in Duitsland wel op een ander moment toegang kan krijgen dan een patiënt in Spanje.

Patiënten in de VS kunnen het middel al krijgen. De VS keurde daraxonrasib op 26 augustus goed (Dana-Farber), zoals we eerder meldden (To Brief). In Europa kunnen ernstig zieke patiënten vóór toelating soms via een regeling voor gebruik in schrijnende gevallen toegang krijgen tot een niet-toegelaten middel. In september zei de Italiaanse oncoloog Chiara Cremolini dat zo’n regeling voor daraxonrasib in Europa nog niet was opengesteld. De Italiaanse vereniging voor oncologie had er volgens haar wel om gevraagd (Adnkronos).

Andere studies onderzoeken of het middel werkt na een operatie, als eerste behandeling of bij andere kankersoorten (ClinicalTrials.gov). Bij fitte patiënten met uitgezaaide alvleesklierkanker bij wie de eerste behandeling niet meer werkt, heeft een gerandomiseerde studie al een langere overleving laten zien. In Europa zijn nog twee besluiten nodig voordat patiënten het middel kunnen krijgen: de Europese Commissie moet het toelaten en daarna moeten de nationale zorgstelsels afspraken maken over prijs en vergoeding.