Eurozone-inflatie stijgt naar 3,8%; kern blijft vrijwel gelijk

Volgens de eerste voorlopige raming van Eurostat lagen de consumentenprijzen in de eurozone in september 3,8% hoger dan een jaar eerder. In augustus was dat 3,2% (Eurostat). Zo hoog lag het inflatietempo niet meer sinds september 2023 (CNBC). De energieprijzen stegen scherp, terwijl de rest van het pakket nauwelijks duurder werd. Op 29 oktober bespreekt de Europese Centrale Bank wat dat verschil betekent voor de rente (ECB calendar).

Het eurozonecijfer bevestigt de nationale cijfers van vorige week, toen hogere brandstofkosten de inflatie in Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje boven de verwachtingen duwden (To Brief).

Energieprijzen schieten omhoog, de rest stijgt nauwelijks

Energie vormt ongeveer 9% van het pakket goederen en diensten dat Eurostat volgt. In september lagen de energieprijzen 18,8% hoger dan een jaar eerder, na een stijging van 14,3% in augustus (Eurostat). Het gaat daarbij om meer dan benzine en diesel: ook elektriciteit, gas en stookbrandstof vallen onder deze categorie.

De stijging verschilt per land. In Duitsland kwam de energie-inflatie uit op 14,9%, in Italië op 22,3% (Destatis, Istat). Huishoudens die een groter deel van hun budget kwijt zijn aan autorijden en verwarming voelen de stijging sterker dan het gemiddelde voor de eurozone doet vermoeden.

Economen volgen ook een smallere maatstaf: de kerninflatie. Die laat energie, voedsel, alcohol en tabak buiten beschouwing, omdat de prijzen daarvan het sterkst schommelen. Zo wordt duidelijker of de prijsdruk zich verspreidt. De kerninflatie liep op van 2,4% in augustus naar slechts 2,5% (Eurostat).

Het signaal in de dienstensector

Binnen de kerninflatie verdienen diensten de meeste aandacht. Kappers, restaurantbezoek en reparaties zijn sterk afhankelijk van loonkosten. Hogere prijzen voor zulke diensten kunnen erop wijzen dat werknemers meer loon krijgen om de hogere energierekening op te vangen, waarna bedrijven hun prijzen verhogen om die kosten door te berekenen. Economen noemen dat een tweede-ronde-effect.

De diensteninflatie liep in september op van 3,0% naar 3,2% (Eurostat). Eén maand aan prijsgegevens leert niet of lonen die stijging veroorzaken; bovendien bevatten deze cijfers geen loondata. Volgens Bert Colijn, hoofdeconoom van ING, komt de inflatie nog vooral door energie, maar neemt de bredere prijsdruk toe als energie duur blijft (Yahoo Finance). In september raamden medewerkers van de ECB dat de kerninflatie in 2027 piekt op 2,8% (ECB projections).

Wie voelt de gevolgen van een renteverhoging?

De ECB heeft de rente al eenmaal verhoogd. Op 10 september ging de depositorente met 0,25 procentpunt omhoog, naar 2,50% (ECB). Dat is de vergoeding die de ECB banken betaalt als zij geld een nacht bij haar stallen. De depositorente vormt de ondergrens voor het tarief dat banken elkaar rekenen voor leningen. Via die markt werkt de rente door in de tarieven voor klanten.

Hoe snel een huishouden dat merkt, hangt af van het soort hypotheek. Bij een hypotheek met variabele rente wordt de rente aangepast zodra de herzieningsdatum van het contract aanbreekt, vaak om de paar maanden of eens per jaar. In een groot deel van de eurozone is die rente gekoppeld aan Euribor: het tarief waartegen banken elkaar geld lenen en dat meebeweegt met de ECB-rente.

Finland en Frankrijk vormen uitersten. In mei was 95% van de Finse hypotheken gekoppeld aan Euribor (Bank of Finland). Een Fins huishouden krijgt bij de eerstvolgende renteherziening dus waarschijnlijk een hogere maandlast. In Frankrijk heeft meer dan 99% van de hypotheken een vaste rente (Banque de France). Bestaande huiseigenaren houden daar hun afgesproken maandbedrag; een renteverhoging raakt vooral mensen die een nieuwe lening afsluiten.

De voorlopige cijfers laten een scherpe stijging van de energieprijzen zien, tegenover een kleine toename van de kerninflatie. Ook de diensten werden iets duurder. Een renteverhoging remt lenen en uitgaven pas in de loop van maanden af. Aan de pomp of voor verwarming verandert die weinig, omdat die prijzen afhangen van mondiale energiemarkten. Als de ECB op 29 oktober de rente verhoogt, krijgen veel Finse hypotheeknemers bij hun volgende renteherziening een hogere maandlast. Automobilisten hoeven voorlopig geen verlichting aan de pomp te verwachten (ECB calendar).