Frankrijk noemt 2,000 militairen, maar mist nulmeting

Op 8 oktober vertelde generaal Fabien Mandon, de Franse chef van de krijgsmacht, het parlement dat ongeveer 2.000 Franse militairen in de Golfregio zijn ingezet om bondgenoten te beschermen, met name Qatar en Koeweit (Le Figaro, Reuters). Hoeveel van hen vanwege de huidige oorlog in het Midden-Oosten zijn gestuurd, zei hij niet. Dat cijfer zou laten zien of Parijs zijn inzet in een oorlogsgebied heeft uitgebreid, of militairen meetelt die er al waren.

Mandon sprak tijdens een parlementaire hoorzitting over de defensiebegroting voor 2027 (opname van de hoorzitting). Een namenlijst of tijdschema voor aankomsten is niet gepubliceerd.

Een totaal zonder nulmeting

De Franse krijgsmacht was al lang voor deze oorlog in de Golf aanwezig. Het ministerie van Defensie noemt ongeveer 900 militairen, verdeeld over drie bases in de Verenigde Arabische Emiraten (ministerie van Defensie). Dat aantal kan niet simpelweg van Mandons 2.000 worden afgetrokken: het slaat op één land, terwijl zijn totaal ook Qatar en Koeweit omvat. Welke eenheden in beide tellingen zijn opgenomen, is niet bekendgemaakt.

In de 2.000 kan dus een echte uitbreiding van de inzet zitten. Het kunnen ook grotendeels militairen zijn die er al gestationeerd waren. Alleen een telling van voor en na de oorlog kan dat onderscheid duidelijk maken.

Saudi-Arabië laat zien waarom dat verschil ertoe doet. Op 24 september beloofde president Emmanuel Macron Franse militairen en luchtverdediging te sturen naar Yanbu, een Saudische olieterminal aan de Rode Zee (TF1). In een eerder stuk omschreven we die toezegging als een inzet (To Brief). Op 8 oktober zei Mandon echter dat het plan nog in de „onderzoeksfase” zat (Reuters). Er is dus geen grond om Yanbu mee te tellen als een uitgevoerde inzet.

Italië kampt met dezelfde vraag over zijn eigen militairen. Op 8 oktober zei minister van Defensie Guido Crosetto dat de Italiaanse troepen in Saudi-Arabië uit een ander deel van de Golf waren verplaatst, en niet voor een nieuwe missie waren gestuurd (ANSA).

Wat de versterkingen beschermen

Over het materieel is meer bekend dan over het aantal militairen. Eind april vertelde Mandon senatoren dat zes extra Rafale-gevechtsvliegtuigen zich hadden gevoegd bij de toestellen die al in de Verenigde Arabische Emiraten stonden (verslag van de Senaat). Hij noemde ook de SAMP/T, een groter luchtverdedigingssysteem, en korteafstandsraketten van het type Mistral. De SAMP/T en Mistral zijn aanwezig in de Emiraten en Qatar; Mistral-raketten staan ook in Koeweit.

Mandon omschrijft de hoofdtaak als het onderscheppen van Iraanse drones en raketten (Le Figaro). Mistral vormt de laatste verdedigingslaag. Het systeem beschermt specifieke militaire locaties en kan geen heel land afdekken (ministerie van Defensie).

Geen openbare bron noemt de locaties die in Qatar of Koeweit worden beschermd, of hoeveel dreigingen Franse bemanningen hebben onderschept. Sinds het begin van de crisis brengt het ministerie ongeveer 700 militairen in verband met de regionale inzet van Mistral-systemen. Het heeft niet bekendgemaakt waar zij dienen, of dat zij deel uitmaken van de 2.000 van Mandon (ministerie van Defensie).

Wie kan opheldering afdwingen

Frankrijk stuurt militairen op basis van verdragen met de Golfstaten. De overeenkomst met Koeweit uit 2009 voorziet in direct overleg als het land wordt bedreigd, gevolgd door militaire steun waarover beide landen samen besluiten (Légifrance). De overeenkomst met Qatar uit 1994 is geheim, zelfs voor de eigen rapporteur van de Franse National Assembly (overzicht van de National Assembly).

Die verdragen verklaren waarom Frankrijk een verzoek om hulp inwilligt. Ze verplichten het land niet om Franse kiezers te vertellen hoeveel militairen gehoor gaven aan dat verzoek.

Die informatieplicht volgt uit de Franse grondwet. Artikel 35 verplicht de regering het parlement binnen drie dagen te informeren wanneer zij militairen inzet bij een buitenlandse interventie. Duurt die interventie langer dan vier maanden, dan moet de regering bovendien om een stemming vragen (Légifrance). Vallen de versterkingen in de Golf onder een nieuwe interventie, dan gelden die termijnen. Gaat het alleen om uitbreiding van een bestaande aanwezigheid, dan gelden ze mogelijk niet. Geen functionaris heeft gezegd welke situatie van toepassing is; dat hangt af van de ontbrekende nulmeting.

De Franse luchtverdediging in de Golf is er, en een deel ervan is sinds het begin van de crisis toegevoegd. Het aantal van 2.000 dat Mandon noemde, kan dus nog niet worden gelezen als 2.000 extra militairen. Een schriftelijke vraag die op 1 oktober in de Senaat werd ingediend over het mandaat en de inzetregels, is nog onbeantwoord (vraag aan de Senaat). Het Franse ministerie van Defensie beschikt over de tabel met cijfers van voor en na de crisis die uitsluitsel kan geven. De parlementariërs die de begroting voor deze inzet moeten goedkeuren, kunnen die tabel opvragen.