Franse rente van 4,93% drukt begroting

Op 1 oktober plaatste de Franse schuldendienst een obligatie die in november 2036 afloopt tegen een rendement van 4,93%. Bij de veiling van dezelfde obligatie op 3 september was dat nog 4,23% (Boursorama/Reuters). Beleggers schreven op veel meer in dan er werd aangeboden (ABC Bourse). Frankrijk vindt dus nog altijd geldschieters, maar elke nieuwe lening kost meer.

Die hogere kosten baren Emmanuel Moulin, gouverneur van de Banque de France, zorgen. Tegen de Financial Times zei hij op 5 oktober dat Frankrijk geleidelijk in de knel dreigt te raken door de stijgende rente, tenzij het zijn overheidsfinanciën op orde brengt. Hij pleitte voor een begroting die de uitgaven verlaagt en het tekort verkleint (Financial Times).

Waarom hogere rente pas jaren later doorwerkt

Het rendement is de opbrengst die een belegger krijgt als die een obligatie tegen de huidige prijs koopt. Franse obligaties keren jaarlijks een vaste coupon uit. Daalt de prijs die beleggers voor zo’n obligatie betalen, dan levert diezelfde coupon hun een hoger rendement op. Aan de betalingen op al uitgegeven obligaties verandert voor Frankrijk niets.

De hogere kosten komen bij het herfinancieren. Als een oude, goedkopere obligatie afloopt, betaalt Frankrijk die terug met geld uit een nieuwe lening, tegen de rente van dat moment. In de begroting voor 2027 staat dat volgend jaar € 189,2 miljard aan middellange en langlopende staatsschuld vervalt (Assemblée nationale). Franse obligaties lopen jarenlang, dus elk jaar wordt maar een deel van de schuld vervangen.

Een rapport van de Franse Senaat laat zien hoe geleidelijk die kosten oplopen. Het rekent met een rente die één procentpunt stijgt en daarna op dat niveau blijft. In het eerste jaar wordt alleen de schuld die wordt vervangen duurder. Dat voegt ongeveer € 3,2 miljard toe aan de rentelasten van de staat. Naarmate meer oude obligaties aflopen, loopt dat extra bedrag na negen jaar op tot € 33,5 miljard (French Senate). Het gaat om een scenario, niet om een voorspelling.

Wie ontvangt de rente, wie betaalt?

De eigen raming van de regering kijkt naar een bredere schuld. Die omvat de volledige overheidsschuld, dus ook die van de sociale zekerheid en lokale overheden. De rentelasten daarop komen volgens de raming uit op € 79,2 miljard in 2026 en € 91,2 miljard in 2027 (French government). De onafhankelijke begrotingswaakhond komt voor 2027 op een vergelijkbaar bedrag uit (Haut Conseil des finances publiques). Die raming houdt rekening met de doorwerking van de rente op de totale schuld, niet met één afzonderlijke veiling.

De begroting zou zijn uitgegaan van een gemiddelde rente van ongeveer 4,3% op tienjarige leningen in 2027. Begin oktober lagen de dagkoersen voor zulke leningen rond de 5% (Euronews). Het ene cijfer is een jaargemiddelde, het andere een momentopname. Blijven de koersen zo hoog, dan blijkt de aanname wel optimistisch.

Kopers van nieuwe Franse obligaties profiteren: zij leggen voor jaren een hoger rendement vast. Beleggers die Franse obligaties al in bezit hebben, zien de marktwaarde ervan dalen. Houden zij de obligatie aan tot de einddatum en betaalt Frankrijk zoals beloofd, dan wordt dat verlies nooit daadwerkelijk gerealiseerd.

De rekening komt terecht bij belastingbetalers en mensen met een inkomen uit de publieke sector. De begroting van premier Sébastien Lecornu moet het tekort, het verschil tussen uitgaven en inkomsten, terugbrengen van 5,4% van de economie in 2026 naar 5,0% in 2027 (BFMTV). Bevriezing van lonen en pensioenen voor overheidspersoneel en gepensioneerden, naast mogelijke belastingwijzigingen, moet een groot deel van de besparingen opleveren (Public Sénat). Over de verdeling van die lasten ruziën de partijen al (To Brief).

Waarom beleggers Frankrijk extra laten betalen

De rente loopt in heel Europa op, maar Frankrijk betaalt meer dan de meeste andere landen. Op 5 oktober lag het rendement op Franse tienjarige obligaties ongeveer 136 basispunten (1,36 procentpunt) boven dat op Duitse (dpa-AFX). Het verschil tussen Spaanse en Duitse obligaties bedroeg op 1 oktober 63 basispunten (CaixaBank Research). Omdat de meetdata verschillen, wijst de vergelijking wel op een Franse risicopremie, maar meet ze die niet precies.

Moulin zei dat dit niet het moment is om over hulp van de Europese Centrale Bank te spreken. Reuters kwam tot een vergelijkbare inschatting: de ECB zal Franse obligaties waarschijnlijk niet opkopen om de leenkosten te drukken zolang de druk voortkomt uit de Franse begrotingsproblemen (Reuters).

Zelfs als de begroting ongewijzigd wordt aangenomen, loopt de staatsschuld in 2027 op tot ongeveer 121,7% van de economie (Assemblée nationale). Franse politici kunnen de marktrente niet bepalen. Met een geloofwaardige begroting kunnen ze wel invloed uitoefenen op het rendement dat beleggers eisen. Frankrijk vond deze maand kopers. Blijft de rente rond het huidige niveau, dan verhoogt elke herfinanciering de rentelasten: geleidelijk genoeg om weinig aandacht te trekken, maar gestaag genoeg om andere uitgaven onder druk te zetten.