Franse renteopslag grootste sinds 2012

Het rendement op Spaanse tienjaarsstaatsobligaties, de jaarlijkse vergoeding die beleggers vragen om Spanje voor tien jaar geld te lenen, kwam op 14 september boven 4% uit. Een nieuwe grens was dat niet: in oktober 2023 werd die al eens overschreden. Wel bereikte de Spaanse rente het hoogste niveau sinds december 2013 (Europa Press). Bovendien stond Spanje niet alleen. Ook de Duitse, Franse en Italiaanse rentes bereikten diezelfde week hun hoogste peil in jaren (El Mundo). De Europese obligatiemarkt werd als geheel opnieuw geprijsd, maar Frankrijk kreeg de zwaarste klap.

Waarom alle rentes tegelijk stegen

Twee ontwikkelingen vielen samen. Door de escalatie in het Midden-Oosten steeg de olieprijs sterk en kostte een vat Brent bijna $ 108 (SIC Notícias). Dat werkte direct door in de inflatie: in augustus liep de algemene inflatie in de eurozone op van 2,9% naar 3,3%, vrijwel volledig doordat energie 14,3% duurder werd dan een jaar eerder. De kerninflatie, zonder energie en voedsel, daalde juist licht naar 2,4% (ECB). De versnelling kwam dus vooral door energie en niet door oververhitting van de binnenlandse bestedingen.

Daarop greep de ECB in. Op 10 september verhoogde de Raad van Bestuur de rente met 0,25 procentpunt, waardoor de depositorente uitkwam op 2,50% (ECB, Bundesbank). President Christine Lagarde stelde dat vroeg ingrijpen minder schadelijk is dan het risico dat hogere energiekosten overslaan op lonen en dienstenprijzen. De renteverhoging zelf was overigens al ingeprijsd; het rendement op Duitse tweejaarsobligaties veranderde nauwelijks (Reuters via MarketScreener). Het vooruitzicht van verdere verhogingen joeg de langetermijnrente bij alle grote eurolanden echter wel omhoog.

Dezelfde verkoopgolf, andere spanning

Tussen 9 en 14 september steeg de Duitse tienjaarsrente met ongeveer 15 basispunten, ofwel honderdsten van een procentpunt, naar circa 3,54%. De Spaanse rente liep met ongeveer 19 basispunten op tot 4,02% (Europa Press, QuiFinanza). Het renteverschil tussen Spanje en Duitsland nam daardoor met slechts 4 basispunten toe, tot ongeveer 48 basispunten. Het grootste deel van de Spaanse rentestijging volgde dus simpelweg uit de hogere Duitse rente.

Bij Frankrijk lag dat anders. De Franse tienjaarsrente naderde 4,5%, terwijl het verschil met Duitsland opliep tot ongeveer 96 basispunten, het hoogste niveau sinds 2012 (AFP via Zonebourse). Zoals To Brief vorige week beschreef, is die opslag inmiddels een actuele graadmeter voor het vertrouwen in de Franse overheidsfinanciën (To Brief).

Die oplopende opslag past bij de zorgen over de begroting. Volgens de Europese Commissie komt het Franse begrotingstekort in 2026 uit op 5,1% van het BBP, bij een staatsschuld van meer dan 120% (European Commission). Spanje rekent daarentegen op bijna 2,4% groei en een tekort van omstreeks 3% (European Commission). Frankrijk leent veel terwijl de economie zwak groeit. Beleggers verwerken dat risico nu in de rente.

Wie de rekening betaalt

Overheden betalen niet meteen 4% rente over hun volledige staatsschuld. Bestaande obligaties met een vaste coupon behouden immers hun oorspronkelijke voorwaarden. Hogere marktrentes raken de begroting pas wanneer oude leningen aflopen en nieuwe schuld tegen de actuele rente wordt uitgegeven. Het Italiaanse Parliamentary Budget Office verwacht dat de rentelasten stijgen van ongeveer 4,1% van het BBP in 2026 tot 4,5% in 2029 (UPB). Dat proces verloopt geleidelijk, maar voor een land als Frankrijk, dat ten opzichte van zijn BBP veel nieuw geld moet lenen, stapelen de extra kosten zich wel degelijk op.

In de eigen ramingen van de ECB daalt de inflatie tegen 2028 nog altijd naar 2,1% (ECB). Komt die verwachting uit, dan was de renteverhoging van september vooral een verzekering tegen een wisselwerking waarbij lonen en prijzen elkaar verder opstuwen. Blijft olie duur en trekt ook de diensteninflatie aan, dan maken verdere renteverhogingen nieuwe leningen en herfinanciering juist duurder voor de landen die de rekening het moeilijkst kunnen dragen. De Spaanse grens van 4% trok vorige week de aandacht. De oplopende Franse renteopslag boven Duitsland gaf toch het duidelijkste waarschuwingssignaal.