Geplunderde Franse winkels wachten op compensatie

Emmanuel Macron beloofde de Franse winkeliers zondagavond dat ze er na de plunderingen van zaterdag niet alleen voor zouden staan. Een bedrag, voorwaarden voor wie in aanmerking komt en een betaaldatum noemde hij niet (Élysée). De brancheorganisatie voor de detailhandel schat de schade bij zo’n 1.500 bedrijven op enkele honderden miljoenen euro’s. Zolang de regering geen voorwaarden aan de belofte verbindt, ligt die rekening bij de winkeliers die zijn getroffen (Le Monde).

Wie draait er voorlopig voor op?

De schatting komt van Alexandre Bompard, voorzitter van de brancheorganisatie. Hij waarschuwt dat het nog te vroeg is voor een precies schadebedrag. Het gaat om een raming van de sector, niet om een gecontroleerde optelsom van de overheid of verzekeraars. Voor een winkelier met ingeslagen ruiten en leeggeroofde schappen maakt dat verschil wel degelijk uit. Een raming is nog geen schadeclaim waarvan iemand heeft toegezegd die te betalen.

Ook gemeenten draaien voor de kosten op. Brand heeft het stadhuis van Limoges zwaar beschadigd. In het hele land verliep het protest van de meeste demonstranten vreedzaam; het geweld bleef beperkt tot bepaalde plekken (Reuters).

De cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken geven een indruk van de omvang. Op 17 oktober werden 2.397 mensen aangehouden en raakten 997 politieagenten en gendarmes gewond, van wie zeven ernstig (La Provence). Een aanhouding is geen vervolging, en het aantal gewonden betreft alleen agenten. De groep plunderaars was veel kleiner dan de groep demonstranten; in zijn toespraak maakte Macron dat onderscheid ook.

Wie kan woorden omzetten in betalingen?

Macron deed drie toezeggingen: de daders opsporen, bedrijven helpen en luisteren naar vreedzame demonstranten (Élysée). De president werkte de steun zelf niet uit. Hij legde de verdere afhandeling bij premier Sébastien Lecornu, die op 19 oktober een crisisoverleg voorzit.

Dat overleg is het eerste moment waarop een bedrag, voorwaarden en een tijdpad op tafel kunnen komen. Lecornu en zijn ministers kunnen die vaststellen. Als de steun nieuw geld vergt in plaats van uit bestaande middelen te komen, moet het parlement erover beslissen. Dat parlement is al verdeeld over Lecornu’s begroting voor 2027. Dat verband is een gevolgtrekking op basis van de timing; de begrotingsstrijd zelf bestond al vóór het weekend.

De scholen laten zien hoe diep die strijd gaat. Leerlingen hadden scholen al wekenlang geblokkeerd voordat zaterdag de plunderingen plaatsvonden. Eerdere toezeggingen van de premier maakten daar geen einde aan (Reuters). Hun protest richtte zich op de begroting zelf.

Le Monde meldde op 1 oktober dat het plan meer geld uittrekt voor onderwijs, maar tegelijk 1.588 banen voor leraren schrapt (Le Monde). Onderwijsminister Édouard Geffray verdedigt de bezuinigingen met het argument dat het aantal leerlingen daalt. In zijn toespraak van zondag kwam Macron niet met nieuwe plannen voor scholen, lonen, brandstof of publieke diensten. De onvrede op straat en de schade door de plunderingen komen nu bij dezelfde regering terecht.

Hetzelfde weekend, verschillende eisen

Frankrijk was zaterdag niet het enige land waar het onrustig was, zoals we toen al meldden (To Brief). De protesten blijken afzonderlijke conflicten, geen gezamenlijke campagne. In Milaan verwezen organisatoren van de marsen van ‘Italia in Piazza’ naar Frankrijk als inspiratiebron. Ook in Bologna en Turijn braken botsingen uit (RaiNews). In Brussel richtten relschoppers aan de randen van een demonstratie grote schade aan (BX1).

In Spanje heeft het protest een andere aanleiding. In Madrid staat sinds 26 september een tentenkamp op het plein Puerta del Sol. De demonstranten eisen lagere huren en een einde aan huisuitzettingen (EFE). Elk van deze protesten richt zich op de eigen nationale of gemeentelijke overheid; geen ervan kan in Brussel worden opgelost.

In Frankrijk hangt het antwoord af van Lecornu’s crisisoverleg. Macron heeft de winkeliers gerustgesteld. Zijn premier en ministers moeten nu met een bedrag, voorwaarden en een datum komen. Tot die tijd blijft de schade voor rekening van de winkels die zijn geplunderd.