Franse pensioenverlichting heeft een prijskaartje

Franse gepensioneerden met een pensioen van meer dan ongeveer € 1.260 per maand zouden er volgens de ontwerpbegroting voor 2027 minder bij krijgen dan de prijzen stijgen. Dat levert de staat maximaal ongeveer € 4,1 miljard op (Reuters, Franceinfo). Zondag zei Laurent Wauquiez, leider van de centrumrechtse fractie Les Républicains (LR), dat gepensioneerden niet hoeven in te leveren. Hij stelde € 20 miljard aan alternatieve bezuinigingen voor (BFMTV). Gepensioneerden ontzien verlaagt de rekening niet. Iemand anders krijgt die rekening, maar LR heeft nog niet laten zien wie.

De regering van premier Sébastien Lecornu diende op 1 oktober twee wetsvoorstellen in: één voor de staat en één voor de sociale zekerheid. Geen van beide is al wet (Franse regering). Het ministerie van Financiën rekent op € 43 miljard aan nieuwe maatregelen (ministerie van Financiën). Dat bedrag bestaat uit besparingen ten opzichte van de raming van wat 2027 zou kosten als er niets veranderde. De overheidsuitgaven dalen dus niet daadwerkelijk met € 43 miljard.

Volgens de regering daalt het begrotingstekort van 5,4% naar 5,0% van het bbp (Franse regering). De onafhankelijke Franse begrotingswaakhond noemt de groeiverwachting van 1% waarop die raming berust optimistisch (Euronews).

Hoe gepensioneerden betalen

De pensioenmaatregelen leveren de grootste concreet geraamde besparing in het voorstel op: ongeveer € 5,5 miljard (Franceinfo). Het grootste deel komt doordat pensioenen minder hard stijgen dan de prijzen. Niemand krijgt straks minder uitbetaald, maar met hetzelfde maandbedrag kunnen gepensioneerden wel iets minder kopen.

Hoe groot die stijging wordt, staat nog niet vast. Minister van Economische Zaken Roland Lescure zei dat het parlement nog over de pensioenmaatregel kan onderhandelen (TF1). De besparing is dus een streefbedrag, geen vaststaande uitkomst.

De rest komt uit een belastingmaatregel. Gepensioneerden mogen nu 10% van hun pensioen aftrekken voordat de inkomstenbelasting wordt berekend, tot maximaal € 4.439 per huishouden. Het voorstel verlaagt dat plafond naar € 3.000 (Franceinfo). Alleen huishoudens die nu al tegen het plafond aanzitten, gaan meer belasting betalen: een groter deel van hun pensioen telt dan mee als belastbaar inkomen.

Het begrotingsvoorstel is overigens al aangepast. Minister van Onderwijs Édouard Geffray schrapte na overleg met vakbonden geplande inschrijfkosten voor bepaalde beroepsopleidingen en voorbereidende klassen (Franceinfo).

Waar LR op wil bezuinigen

Wauquiez’ plan van € 20 miljard omvat € 3 miljard aan besparingen door 50.000 banen bij de overheid te schrappen en € 7 miljard aan bezuinigingen op sociale uitkeringen. Daaronder valt een maximumduur van twee jaar voor de RSA, de Franse minimumuitkering voor mensen die volgens de overheid kunnen werken (Capital). Minder overheidsbanen kan betekenen dat de overheid minder mensen aanneemt of diensten afschaalt, zonder dat zittende ambtenaren worden ontslagen. Een tijdslimiet voor de RSA treft mensen die na twee jaar nog geen werk hebben gevonden.

Al deze bedragen zijn ramingen van LR zelf. Zolang het ministerie van Financiën of de begrotingswaakhond ze niet heeft doorgerekend, gaat het om beoogde besparingen, niet om opbrengsten die vaststaan.

Er is nog een probleem. Wauquiez wil ook de belastingverhogingen uit het voorstel schrappen (La Tribune). Die leveren een groot deel op van de ongeveer € 18 miljard aan extra inkomsten waarop het plan rekent (Euronews). Elke euro aan bezuinigingen die LR gebruikt om die inkomsten te vervangen, laat het begrotingstekort op de al geraamde hoogte. Alleen wat daarna overblijft, kan worden gebruikt om gepensioneerden te ontzien.

Bedrijven voeren intussen hun eigen strijd over hoeveel zij moeten betalen. Zaterdag schreven we daarover (To Brief).

In het zadel blijven is nog geen begroting aannemen

Wauquiez zei dat LR niet zou meedoen aan het 'spelletje van de motie van wantrouwen': de partij wil de regering niet over de begroting ten val brengen (BFMTV). Daardoor kan Lecornu aanblijven, maar hij heeft daarmee nog geen stemmen voor zijn wetsvoorstellen.

Ook de Europese Unie houdt de Franse begroting in de gaten. Sinds juli 2024 staat Frankrijk onder formeel EU-toezicht, toen de Raad van de EU een procedure opende tegen landen met een begrotingstekort boven 3% van het bbp (Raad van de EU). Elke tegemoetkoming aan gepensioneerden moet elders worden betaald; anders komt de raming van een tekort van 5% in gevaar.

De Assemblée nationale begint op 13 oktober met de begrotingsbehandeling (AEF). LR heeft benoemd wie volgens de partij in plaats van gepensioneerden de rekening moet betalen, maar nog niet aangetoond dat die bezuinigingen genoeg opleveren om de pensioenen te ontzien nadat de geschrapte belastinginkomsten zijn vervangen. Het parlement kan het voorstel nog aanpassen. Voor elke wijziging die gepensioneerden ontziet, moet elders in de begroting een doorgerekende dekking komen.