Frankrijk haalt €12 miljard op, rente stijgt

Het Franse agentschap voor de staatsschuld verkocht op 1 oktober alle langlopende obligaties die het had aangeboden: € 11,999 miljard. Beleggers schreven voor € 27,487 miljard in (ABC Bourse, Reuters-tabel van de veiling). Er is dus nog altijd vraag naar Franse staatsschuld, maar beleggers rekenen er meer voor. Voor een obligatie die in november 2036 afloopt, eisten kopers een rendement van 4,93%. Bij de verkoop van dezelfde obligatie op 3 september was dat nog 4,23% (Reuters-tabel van de veiling).

Het rendement op een obligatie is de jaarlijkse opbrengst die een koper vastlegt tegen de prijs die hij betaalt. De coupon, de vaste rente die Frankrijk elk jaar belooft te betalen, bleef gelijk. Beleggers betaalden alleen minder voor elke obligatie. Daardoor stijgt hun rendement en betaalt Frankrijk meer voor het geld dat het heeft opgehaald.

Minister van Financiën Roland Lescure presenteerde de verkoop als bewijs dat beleggers Frankrijk nog vertrouwen. Een strateeg van Natixis Investment Managers zei tegen Le Monde dat inschrijvingen van meer dan tweemaal het aangeboden bedrag aan de lage kant zijn van wat normaal is (Le Monde). De veiling bewijst minder dan vertrouwen: Frankrijk vond die ochtend kopers, maar tegen hogere financieringskosten.

Waarom het renteverschil met Duitsland opliep

Die druk was ook zichtbaar op de markt waar bestaande obligaties worden verhandeld. Daar liep het rendement op Franse tienjaarsleningen op 1 oktober op tot bijna 5% (La Tribune). Een dag later steeg het verschil tussen de rente die Frankrijk en Duitsland betalen voor leningen met een looptijd van tien jaar tot boven de 150 basispunten (1,5 procentpunt). Dat was het grootste verschil sinds eind 2011 (Reuters).

Een deel van die beweging kwam uit Duitsland. Duitse staatsobligaties stegen tegen de markttrend in, doordat beleggers een veilige plek zochten voor hun geld (dpa-AFX). Stijgende obligatieprijzen drukken de Duitse rente. Het grotere renteverschil weerspiegelt dus zowel de vraag naar Duitsland als de zorgen over Frankrijk. In eerdere berichtgeving volgden we hoe de verkoopgolf zich over de markten verspreidde (To Brief).

Hoe de hogere rente doorwerkt in de begroting

Het merendeel van de Franse staatsschuld heeft een vaste coupon. Hogere rendementen veranderen daarom niets aan obligaties die al zijn uitgegeven. Elke nieuwe obligatie krijgt de prijs die op de dag van uitgifte bij de veiling tot stand komt. De totale rentelast loopt op wanneer oude obligaties aflopen en tegen de huidige rente worden vervangen. In 2027 vervalt bovendien ongeveer € 197,4 miljard aan schuld (AFT).

Daarom nemen de extra kosten van een langdurige rentestijging elk jaar toe. Uit een analyse van de French Senate blijkt dat de rentelast jaar na jaar groeit naarmate meer schuld wordt geherfinancierd (French Senate). De uitkomst hangt af van de omvang van de renteverhoging waarmee de analyse rekende; het is dus geen voorspelling van de rentebeweging van deze week.

De rentelast is ook zonder verdere stijging al fors. De regering raamt dat die oploopt van € 79,2 miljard in 2026 tot € 91,2 miljard in 2027 (Franse regering). Die raming steunt op de aannames van de regering zelf. De veiling van deze week heeft er niet toe geleid.

Kopers van de nieuwe obligaties zijn de duidelijke winnaars: zij ontvangen jarenlang een hoger rendement, zolang Frankrijk zijn betalingsverplichtingen nakomt. De rekening komt op de begroting terecht. Premier Sébastien Lecornu wil het begrotingstekort, het jaarlijkse verschil tussen uitgaven en inkomsten, terugbrengen van 5,4% van het bbp naar 5,0% in 2027. Tegelijk loopt de staatsschuld op tot ongeveer 121,7% (begrotingsdossier).

Overheidspersoneel en de meeste gepensioneerden zouden een deel van die inspanning dragen via bevriezingen van lonen en pensioenen, naast nieuwe belastingen (Reuters). De onafhankelijke Franse begrotingswaakhond noemde de groeiraming van ongeveer 1,0% optimistisch en omschreef het tekortdoel als een minimum (Le Monde). Een groter tekort betekent dat Frankrijk meer obligaties tegen de hogere rente moet uitgeven.

Frankrijk vindt zonder moeite geldschieters. Blijft de rente rond het niveau van deze week, dan legt elke herfinanciering de komende jaren een hogere rente vast. Met elke obligatie die afloopt, nemen de rentelasten verder toe. Hoe hoog die uitvallen, hangt af van de rente wanneer in 2027 die € 197,4 miljard aan schuld vervalt. De regering-Lecornu en het verdeelde parlement dat de begroting moet goedkeuren, zullen dan moeten kiezen hoe ze de rekening betalen: met verdergaande bevriezingen, hogere belastingen of meer leningen tegen de hogere rente.