Frankrijk leent tegen 4,93%

Op de veiling van 1 oktober verlangden beleggers een rendement van 4,93% om Frankrijk tot november 2036 geld te lenen. Toen dezelfde obligatie op 3 september werd verkocht, lag dat rendement nog op 4,23% (Reuters-veilingstabel). Frankrijk verkocht alle obligaties die het had aangeboden. Diezelfde dag presenteerde de regering een begroting waarin de lonen in de publieke sector en de meeste pensioenen worden bevroren.

Het Franse agentschap voor staatsschuld haalde in totaal € 11.999 miljoen op. Beleggers schreven voor een groter bedrag in dan er aan obligaties was aangeboden (Reuters-veilingstabel, Le Monde). De vraag was er dus wel; de prijs was het probleem.

Wat een hogere rente de staat kost

Een staatsobligatie is een lening aan de staat, met vaste betalingen. Als beleggers bestaande obligaties verkopen, daalt de koers en stijgt het rendement dat een nieuwe koper vastlegt. Dat rendement is de actuele prijs waartegen een staat geld leent (ECB).

Die prijs geldt alleen voor nieuw geld. Obligaties die Frankrijk al heeft uitgegeven, houden hun oude betalingsvoorwaarden. De hogere rente drukt pas op de begroting wanneer de staat nieuwe leningen aangaat of aflopende obligaties vervangt. De rentelasten lopen dus geleidelijk op, obligatie voor obligatie, en niet van de ene op de andere dag.

De regering verwacht dat de jaarlijkse rentelasten stijgen van € 79,2 miljard in 2026 naar € 91,2 miljard in 2027 (Franse regering). Eén veiling bepaalt dat bedrag niet: de raming omvat een heel jaar aan nieuwe leningen en herfinanciering. De veiling laat wel zien tegen welke prijs de staat nu herfinanciert.

Wereldwijde verkoopgolf, met een Franse opslag

Frankrijk was niet de enige staat met oplopende leenkosten. Op 1 oktober liep de Amerikaanse tienjaarsrente op tot ongeveer 5,34%, het hoogste niveau sinds 2002. Reuters legde het verband tussen de wereldwijde verkoopgolf, hoge staatsschulden en een golf nieuwe obligaties die op de markt kwam (Reuters-uitleg). Dezelfde druk had enkele dagen eerder ook de leenkosten van België en Portugal opgedreven (To Brief).

Toch betaalde Frankrijk meer dan zijn buurlanden. Volgens een momentopname van LSEG bedroeg het Franse rendement op tienjarige staatsleningen die dag 4,9501%, tegenover 3,6179% voor Duitsland. Het verschil was circa 133 basispunten (honderdsten van een procentpunt), en ook hoger dan de 4,7171% van Italië (CNBC). De spread met Duitsland is de gebruikelijke maatstaf voor hoeveel meer een overheid betaalt dan de kredietnemer die in de eurozone als referentie geldt.

Die spread moet wel voorzichtig worden gelezen. Hij loopt op als de Franse rente stijgt, maar ook als de Duitse rente daalt. Duitse obligaties wonnen die dag juist aan waarde, tegen de markttrend in, doordat beleggers ze als veilige haven kochten (dpa-AFX). De momentopname laat zien dat Frankrijk op dat moment meer betaalde dan Duitsland en Italië. Ze laat niet zien welk deel van de rentestijging die dag alleen aan Frankrijk was toe te schrijven.

Wie betaalt voor duurder geld

Minister van Financiën Roland Lescure noemde de positie van Frankrijk op de financiële markten solide (verklaring van Lescure). De veiling ondersteunt die uitspraak in beperkte zin: Frankrijk verkocht alle aangeboden obligaties en kreeg meer biedingen dan nodig. Die solide positie heeft wel een prijs. Elke extra euro aan rente laat minder ruimte over voor andere uitgaven, terwijl de regering verwacht dat de staatsschuld in 2027 oploopt tot 121,7% van het BBP (AFP).

De ontwerpbegroting moet het begrotingstekort terugbrengen van naar verwachting 5,4% van het BBP in 2026 naar 5% in 2027. Dat moet deels gebeuren door de salarissen in de publieke sector en de meeste pensioenen te bevriezen (Reuters-begrotingsbericht). Gepensioneerden zouden naar schatting € 5,5 miljard bijdragen, aldus AFP. De onafhankelijke Franse begrotingswaakhond, de High Council for Public Finances, noemde de geplande tekortreductie volgens France 24 beperkt in verhouding tot de inspanning die nodig is om de staatsschuld te stabiliseren.

Wie nu geld uitleent, profiteert van de hogere vergoeding. Nieuwe kopers leggen een hoger rendement vast, terwijl beleggers die al Franse obligaties bezitten de marktwaarde ervan zagen dalen.

Op 1 oktober verkocht Frankrijk obligaties tegen een hogere rente en werden nieuwe leningen duurder. Die hogere prijs werkt bij elke nieuwe lening of vervanging door in de rentelasten van de staat. Tegelijk legt de begroting die dezelfde dag werd gepresenteerd de bezuinigingslast bij ambtenaren en gepensioneerden, terwijl de eigen begrotingswaakhond van Frankrijk het plan te beperkt vindt om de staatsschuld te stabiliseren.