Frankrijk verkoopt reservediesel voor €0.28

Vanaf 28 oktober verkoopt SAGESS, de Franse beheerder van strategische brandstofvoorraden, diesel aan distributeurs voor ongeveer € 0,28 per liter: vrijwel de prijs waarvoor de organisatie die heeft ingekocht. De overheid schat de marktprijs op bijna € 1,10 (Ministerie, Overheid). Het Internationaal Energieagentschap (IEA), waarin 32 landen hun aanpak van oliecrises afstemmen, besloot op 15 oktober de resterende noodvrijgave te versnellen, maar stelde geen deadline voor de diesel (IEA). Een IEA-besluit brengt pas brandstof op de markt als een nationale regering in actie komt. Franse automobilisten kunnen daardoor volgende maand goedkoper tanken, terwijl voor het grootste deel van de vrijgave nog geen tijdpad bekend is.

Waarom een grote korting aan de pomp beperkt blijft

De Franse regering verwacht dat de dieselprijs aan de pomp vanaf 1 november met 12–18 cent per liter daalt (Overheid). Dat is veel minder dan het verschil tussen € 0,28 en € 1,10. De opzet van de regeling verklaart waarom. De 10 miljoen vaten komen in november, december en januari op de markt. Distributeurs krijgen een aandeel op basis van hun marktaandeel in 2025 (Ministerie).

Elke distributeur mengt de goedkope reservediesel met diesel die nog tegen de volle prijs is ingekocht. Daardoor daalt de gemiddelde inkoopprijs veel minder dan de korting op de reservevoorraad doet vermoeden. Dat volgt uit de opzet van de regeling; de regering heeft haar eigen berekening niet gepubliceerd.

Wie het voordeel uiteindelijk opstrijkt, is nog onduidelijk. Distributeurs krijgen de goedkope voorraad als eerste. Vervoerders, boeren en andere grootverbruikers profiteren alleen als de lagere prijs doorwerkt in de verkoopprijzen en hun leveringscontracten. De regeling geldt ook voor diesel voor landbouw, visserij en bouw, en voor stookolie (Franceinfo). TotalEnergies, de grootste brandstofverkoper van Frankrijk, verwacht een prijsdaling van 8–12 cent, minder dan de regering voorziet (DNA). Bij sommige tankstations is de prijs mogelijk pas rond 10 november lager. Meer dan 300 tankstations op het platteland krijgen steun voor hun kasstroom, zodat ze de prijzen al kunnen verlagen voordat de goedkopere diesel er aankomt (TF1 Info).

Wat het IEA precies heeft afgesproken

In maart beloofden IEA-landen 400 miljoen vaten beschikbaar te stellen, nadat de oorlog het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz had verstoord. Dat was een totaalcijfer; het agentschap verdeelde de hoeveelheid daarna over de landen (IEA, IEA). Ook de latere totalen zijn afgerond. Op 15 oktober meldde het bestuur dat ongeveer 330 miljoen vaten waren vrijgegeven. Het besloot ook de resterende circa 100 miljoen vrij te geven, waaronder meer dan 20 miljoen vaten diesel, "zo snel mogelijk" (IEA).

De afgeronde cijfers tellen samen op tot meer dan 400 miljoen, deels doordat sommige landen meer vrijgaven dan ze hadden toegezegd. Het bestuur heeft geen definitief totaal vastgesteld (Reuters). De oproep om de vrijgave te versnellen kwam van de G7, de groep van zeven grote industrielanden. Op 2 oktober vroegen de leiders om 100 miljoen vaten in vier maanden versneld vrij te geven, met voorrang voor diesel (G7).

Diesel krijgt voorrang omdat juist daarvan een tekort dreigt. De uitvoer van geraffineerde olieproducten uit het Midden-Oosten daalde in september tot ongeveer 1,9 miljoen vaten per dag, tegen 4,7 miljoen vóór de oorlog (IEA). Diesel uit voorraden is al geraffineerd en kan dus vrijwel meteen naar afnemers. Aanvallen op schepen bij de zeestraat hebben het aanbod deze week verder beperkt (To Brief).

Duitsland voegt vaten toe, Nederland houdt zich in

Elke regering moet zelf toestemming geven voor een vrijgave. Het voorraadagentschap verkoopt de brandstof vervolgens of verlaagt de hoeveelheid die bedrijven verplicht moeten aanhouden (ZDFheute). De IEA-verklaring vermeldt voor Duitsland geen hoeveelheid of datum (IEA). Het Duitse agentschap EBV verkoopt vrijgegeven voorraden tegen marktprijzen (ZDFheute). Extra vaten kunnen het tekort verlichten, maar Duitse afnemers krijgen geen korting zoals in Frankrijk.

Nederland had begin oktober bijna 4,7 miljoen van de toegezegde 5,4 miljoen vaten vrijgegeven. Een extra vrijgave van diesel houdt het tegen: lege voorraden zijn volgens het kabinet moeilijk aan te vullen (NU.nl). Elk IEA-land staat voor die afweging. Op 7 oktober hadden de landen nog ongeveer 1,1 miljard vaten aan publieke noodvoorraden, waaronder meer dan 200 miljoen vaten diesel (IEA). Toch verwacht het agentschap niet dat het wereldwijde tekort aan gasolie, oftewel diesel en stookolie, vóór de tweede helft van 2027 is weggewerkt (IEA).

Frankrijk heeft een datum, een prijs en een lijst met afnemers bekendgemaakt voor diesel uit de reserve. Franse automobilisten zullen een deel van de korting merken. Hoeveel, hangt af van de mate waarin distributeurs de lagere prijs doorgeven terwijl de goedkope brandstof over drie maanden wordt verkocht. In Duitsland en Nederland, en in de verklaring van het IEA zelf, komen wel extra vaten op de markt, maar ontbreekt een vergelijkbaar tijdpad voor de levering. Dat levert maanden extra aanbod op. De vaarroute waarlangs diesel uit de Golfregio Europa bereikte, komt er niet door terug.