Russische dieselvergunning botst op Amerikaanse importban

Een week nadat Donald Trump Russische dieselleveringen aankondigde, is er publiekelijk nog geen Amerikaanse koper of lading met bestemming Verenigde Staten geïdentificeerd. Washington heeft een sanctievergunning afgegeven die de handel toestaat. Die vergunning kan de wet uit 2022 niet opzijzetten: het Congres verbood daarin de invoer van Russische aardolieproducten. Het Europese importverbod blijft eveneens van kracht, maar de Europese controle wordt zwakker zodra tankers naar derde landen varen.

Een vergunning die op een wet stuit

De stap van het Amerikaanse ministerie van Financiën is concreet. Het Office of Foreign Assets Control, de instantie die de Amerikaanse sancties uitvoert, heeft General License 135 afgegeven. De vergunning staat de verkoop en levering van Russische diesel toe, ook aan afnemers in de Verenigde Staten, tot en met 7 april 2027 (OFAC-vergunning). Ze noemt geen koper, hoeveelheid of prijs en verplicht Rusland evenmin zijn aanvallen op Oekraïne te staken.

Het Congres verbiedt nog altijd wat het ministerie van Financiën nu toestaat. In 2022 verbood het de invoer van Russische aardolieproducten. Dat verbod vervalt pas als de president het Congres officieel verklaart dat aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Daaronder vallen de Russische terugtrekking en een staakt-het-vuren dat Oekraïne aanvaardt (Public Law 117-109). Van zo'n verklaring is voor zover bekend geen spoor.

Trump zei inmiddels dat de diesel bestemd is voor de wereldmarkt en "niet voor ons" (Reuters). De vergunning zelf stelt die beperking niet. Zijn uitspraak verwoordt een voornemen; de juridische tekst laat de Amerikaanse markt open.

Grote cijfers, geen koper

Trumps toezegging klonk precies. Hij beloofde direct meer dan 300.000 ton en later nog eens maximaal 3 miljoen ton, afhankelijk van de Russische raffinaderijen (Truth Social). Samen vormden die cijfers de kop van 4,8 miljoen ton die eerder deze week kritiek uitlokte in Europa en de Verenigde Staten (To Brief). Geen van die hoeveelheden is contractueel vastgelegd.

Moskou zette een beperktere stap. Op 10 oktober stelde de Russische regering aanvankelijk 500.000 ton beschikbaar voor de wereldmarkt en liet zij bedrijven zelf contracten met buitenlandse kopers regelen (Russische regering). In dat besluit is geen diesel voor de Amerikaanse markt gereserveerd.

Op 14 oktober erkende Kremlinadviseur Kirill Dmitriev dat er "veel kwesties" openstonden, maar hield hij vol dat de brandstof de Verenigde Staten zou bereiken (Interfax). Hij noemde geen koper, schip of laaddatum. De tanker die volgens berichtgeving op 13 oktober in een Russische Oostzeehaven diesel laadde, had Marokko als bestemming opgegeven (Baird Maritime).

Waar de Europese controle ophoudt

EU-sancties verbieden de aankoop en invoer van Russische diesel in de EU. Een Amerikaanse vergunning kan een tanker dus geen toestemming geven om in Rotterdam te lossen (EU-verordening). Een wijziging vereist unanimiteit: alle EU-regeringen moeten instemmen. De Europese Commissie zegt dat de bestaande sancties van kracht blijven en worden gehandhaafd (briefing van de Commissie).

De zwakke plek zit bij diesel die naar landen als Marokko gaat. Daar kan de EU alleen druk uitoefenen via Europese reders, verzekeraars en banken. Volgens het prijsplafond mogen die diensten verlenen aan handel in Russische olieproducten met kopers buiten de EU, maar alleen als de lading onder een door het Westen vastgesteld maximum wordt verkocht (EU-verordening). Een tanker die geen Europese diensten gebruikt, valt helemaal buiten die regel.

Rusland heeft mogelijk ook weinig extra diesel beschikbaar. Het Internationaal Energieagentschap oordeelde dat versoepeling van de Russische exportbeperkingen de wereldwijde dieseltoevoer waarschijnlijk weinig zou veranderen. Oekraïense aanvallen hebben raffinaderijen beschadigd en beperken hoeveel Rusland kan produceren (IEA).

Tot dusver heeft Washington de handel in Russische diesel toegestaan zonder een Amerikaanse koper te tonen of duidelijk te maken hoe die binnen het eigen importverbod past. Verschijnt er toch een lading met bestemming Verenigde Staten, dan moet de regering aan het Congres uitleggen hoe die strookt met een wet uit 2022 die nog altijd geldt.